♫ – OFF TOPIC – Katastrofa według Andrieja Stiepanienki w świetle XIX-wiecznych informacji źródłowych. Część II rozdziału A



Clusters, Nebulae, and Comets. This rare chart of comets, star clusters and nebula was engraved W. G. Evans of New York for Burritt’s Atlas to Illustrate the Geography of the Heavens. Notes several important comets recorded in the previous 300 years including the Comet of 1689, the Comet of 1744, The Great Comet of 1680, the Great Comet of 1811, Halley’s Cement, the Great Comet of 119 and the Comet of 1843. Also shows several well known nebulas including the Horse Shoe Nebula, the Spiral Nebula and the Dumb Bell Nebula. This unusual chart appeared in the 1856 edition of Burritt’s Atlas and was not present in earlier edition.

♫ – OFF TOPIC – Katastrofa według Andrieja Stiepanienki w świetle XIX-wiecznych informacji źródłowych. Część II rozdziału A

Poprzednia część: https://kodluch.wordpress.com/2020/06/26/%e2%99%ab-off-topic-katastrofa-wedlug-andrieja-stiepanienki-w-swietle-xix-wiecznych-informacji-zrodlowych-czesc-i-rozdzialu-a/

 

Wróćmy do zjawisk astronomicznych…

https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_von_Humboldt#Cosmos
https://en.wikipedia.org/wiki/Kosmos_(Humboldt)

Zanim przypomnę Czytelnikowi wcześniej napotykane informacje, zacytuję moją uwagę, jaką zapisałem po przeczytaniu pierwszego tomu „Kosmosu” Humboldta, jako dowód niepewności co do podawanych dat.

Jednym z najbardziej rzucających się w oczy paradoksem, jest kilka opisów wielkiego trzęsienia ziemi w Ameryce Południowej (Riobamba, 4 lutego 1797), którego Humboldt był naocznym świadkiem. A przecież wtedy zwiedzał Europę! Humboldt badał też pole magnetyczne i elektryczne podczas silnego trzęsienia ziemi w Cumas 8.03.1799. A przecież wypłynął na wyprawę do Ameryki z portu Koruna na statku „Pizarro” w dniu 5.06.1799.

Chyba, żeby dobić Czytelnika do końca, Humboldt opisuje powstanie wulkanu Jorullo (1580 stóp), „jaki nagle wyrósł na równinach w czasie trzęsień ziemi trwających 90 dni” (29.12.1759). Z zapisu wynika, że Humboldt był świadkiem tego wydarzenia.”

Zacznijmy od opisu takich zjawisk z Rocznika Odkryć i Wynalazków z roku 1873 i 1874.

Rok wcześniej o komecie Bieli Redakcja napisała także.

Opisano, że „jak wiadomo kometa ta została odkrytą d. 27 Lutego 1821 w Czechach przez Bielę. Niezależną od Biely odkrył ją też Gambart dnia 9 Marca. Obliczenie drogi dało czas obiegu 6 2/3 roku. W roku 1832 kometa nie przedstawiała nic osobliwego, w roku 1839 nie można było jej obserwować z powodu szczególnego położenia drogi. Za powrotem jej w r. 1845 przedstawiła ona szczególne zjawisko, gdyż rozdzieliła się na dwie części, które samodzielnie poruszały się dalej po orbicie. Za powrotem w późnej jesieni r. 1852 obserwowano obie połówki komety, za to wszelkie usiłowania obserwowania komety, w latach 1859 i 1866 spełzły na niczym. Okoliczność ta naprowadziła D’Arresta i innych astronomów na myśl, że małe komety powoli się w zupełności rozpraszają w przestrzeni wszechświata.

Pomimo, że według nabytego doświadczenia, nadzieja odszukania komety była niezmiernie słabą, to jednak Jacques Michez dyrektor obserwatorium w Bolonii uwzględniając perturbacje wywołane przez planety obliczył elementy komety, z których można było wyznaczyć efemerydę bieżącą, od środka sierpnia do środka października. Pomimo to komety nie można było odszukać przy przejściu przez punkt przysłoneczny, lecz za to d. 27 listopada (1873) obserwować można było niezmiernie świetne zjawisko gwiazd spadających widziane nie tylko w Europie lecz i w innych częściach świata.

Cytat (rocznik 1874): „W ogóle mówiąc, zjawisko Perseid od r. 1848 ciągle się zmniejsza, tak ze względu na liczbę jak i świetność meteorów.” Uczeni narzekają na zmniejszającą się liczbę „gwiazd spadających” – na przykład Leonidy – „Obserwacje r. 1873, porównane z obserwacjami lat poprzednich, pokazują zmniejszanie się świetności zjawiska, które miało swoje maximum w r. 1866”.

„Dodamy jeszcze że w r. 1873 rój listopadowy, odpowiadający wspomnionej komecie (Bieli), wcale nie pojawił się, pomimo to że noce były dogodne do obserwacji. Pojawienie się Leonidów było znacznie mniejsze niż w latach poprzednich. Od roku 1869 gwiazdy spadające tego roju zjawiają się ciągle mniej obficie. Również gwiazdy spadające konstelacji Bliźniąt (Geminidy) były nieliczne. Za to obfity był rój meteorów 2 stycznia. Prawdopodobny jego powrót naznaczają w r. 1875-79.”

Mimo tego, że Redakcja narzeka na zmniejszanie się ilości „gwiazd spadających”, podawane są ilości widzianych rojów w roku 1872 (24/25 listopad): Wrocław: przeszło 30 na minutę, Lipsk – od 8 do 21 na minutę, Munster – przeszło 2200 w 53 minuty, Berlin – przeszło 5 tysięcy na godzinę („widziane gołym okiem”).

Bardzo liczne są sprawozdania nadesłane z różnych okolic Francji i W. Brytanii, lecz szczególnie pięknym było zjawisko we Włoszech i Grecji. W Rzymie według O. Secchiego od godz. 7 min. 30 do godz. 1 naliczono 13892 gwiazd spadających, lecz bardzo wielkiej liczby nie liczono wcale. Całe niebo, powiada Secchi, było w ogniu, był to rzeczywisty deszcz gwiazd. Denza donosi, że w Montealieri pod Turynem od godziny 6 wieczorem do godz. 12 ½ naliczono 33400 i z Neapolu de Gasparis donosi, że około godziny 7 można było liczyć przecięciowo 2 gwiazdy na sekundę. W Matera obserwował prot: Eugenia z trzema pomocnikami od godziny 6 do północy, naliczyli oni 38513 meteorów, a w Mondavi prof. Bruno od godz. 6 min. 30 do godz. 2 min. 15 rano naliczył 30881 gwiazd. Bardzo pięknym było to zjawisko w Atenach, gdzie obserwował Schmidt z wieloma pomocnikami. Astronom ten powiada, że przez całą, noc nad poziomem Aten widziano około 30 000 gwiazd.”

Ponieważ prawdopodobnie zjawisko rozpoczęło się jeszcze przed 12-tą czasu washing. / Waszyngtonu/, to ziemia potrzebowała przeszło 10 godzin dla przejścia przez chmarę meteorów, opisując wśród nich około 150000 mil geograficznych. Lecz ponieważ ziemia ukośnie przecięła rój meteorów, to należy przyjąć, że przecięcie poprzeczne roju nie miało więcej niż 75000 mil. Możemy więc przyjąć, że maksimum zjawiska dla Włoch i krajów sąsiednich nastąpiło o godz. 8 min. 17 czasu średniego rzymskiego, długość ziemi w jej orbicie wynosiła wtedy 245° 55′.”

W Krakowie zjawisko badał profesor Karliński.

Prawie wszyscy obserwatorowie zgodnie utrzymują, że blask meteorów był średni, liczba świetniejszych meteorów była bardzo mała w stosunku do całkowitej ich liczby. Wszyscy astronomowie opisują, ruch pozorny meteorów jako bardzo powolny i drogę ich jako krótką. Pochodzi to wszystko z wierzchołkowego położenia punktu promieniowania i z małej prędkości, z jaką meteory weszły do atmosfery ziemskiej (19200 metrów w drugiej minucie) prędkość Leonidów w r. 1866 wynosiła 71250 i dla tego też zjawisko w r. 1866 było świetniejszym niż w r. 1872. Co się tyczy koloru meteorów, to astronomowie nie są zgodni ze sobą; jedni utrzymują, że meteory były koloru białego, drudzy, że czerwonego inni na koniec powiadają, że kolory ich były najrozmaitsze. Otóż zdaje się że w istocie meteory były różnokolorowe. Elementy te tak są zgodne z elementami komety Biely, że hipotezę, iż ziemia d. 27 listopada przeszła przez masy należące do komety Biely, należy uważać, jako bardzo uzasadnioną. To też wszyscy obserwatorowie jednomyślnie hipotezę tę przyjęli. Hipoteza, że rój gwiazd spadających z d. 27 listopada stanowił część masy komety Biely znalazła też bezpośrednie potwierdzenie. Astronom bowiem Klinkerfues wpadł na pomysł, że kometę po przecięciu jej przez Ziemię można będzie widzieć w punkcie nieba przeciwległym punktowi promieniowania, to jest w punkcie o Centaura na półkuli południowej. Chcąc się przekonać o słuszności swego rozumowania prof Klinkerfuesa d. 30 listopada telegrafował do Pogsona w Madrasie. Astronomowi temu d. 2 grudnia udało się rzeczywiście odnaleźć kometę w miejscu wskazanym. Jest to wypadek niezmiernie ważny w historii astronomii.

Inaczej mówiąc: zamiast komety Bieli której się spodziewano w latach 1872 / 73, nadleciał rój meteorów, trwał krótko, raz Redakcja informuje że było to 24, a raz 26 lub 27 listopada. Potem ktoś z Europy dzwoni do Indii przez świeżo ułożony telegraf, wskazuje gdzie skierować teleskop i tamtejszy astronom znajduje we wskazanym miejscu kometę Bieli. A rok później, wszyscy wiedzą gdzie ma być, ale komety nie ma! Do tego Redakcja myli się w zeznaniach i nie może się zdecydować, czy w roku 1873 był rój meteorów czy też rok wcześniej. Do tego raz był on „słaby”, a raz można było obserwować „niezmiernie świetne zjawisko gwiazd spadających” widziane nie tylko w Europie lecz i w innych częściach świata.

Warto przypomnieć, że Humboldt w swej książce „Kosmos”, twierdził że kometę Bieli odkryto w roku 1826 (https://kodluch.wordpress.com/2018/03/11/%e2%99%ab-off-topic-aleksander-von-humboldt-kosmos-tom-i/). Redakcja niniejszego opracowania przesuwa datę jej odkrycia wstecz, na 27 Lutego 1821. Wikipedia podaje taką samą datę odkrycia komety Bieli jak Humbold i twierdzi, że ostatni raz widzianą ją w 24 września 1852. Jeżeli rzeczywiście kometę zaobserwowano pierwszy raz w roku 1821, to jej drugie przejście było widoczne w roku 1826, trzecie w roku 1832 (29 październik), czwarte 1839 („złe warunki obserwacyjne”), piąte 1845 (widowiskowe zjawisko), szóste przejście 1852 (kometa dzieli się na dwie części). Później już mimo wysiłków obserwacyjnych komety nie dostrzeżono…

Komentarz BK. Co było przyczyną „złych warunków obserwacyjnych”, które uniemożliwiły obserwację widowiskowej komety Bieli w roku 1839? Chmury przez kilka miesięcy pokrywały szczelnie niebo na całej naszej planecie?

Nasi przodkowie, żyjący w pierwszej połowie XIX wieku, corocznie widzieli niezwykłe zjawiska na niebie (roje gwiazd spadających i widoczne gołym okiem komety), co wzbudzało w ludziach nie tylko ciekawość ale i strach przed kataklizmami, jakie komety i „gwiazdy spadające” mogą być przyczyną. A może one faktycznie były przyczyną i ten strach był uzasadniony? W końcu „nauka o meteorach” – meteorologia, jest teraz nauką o zjawiskach pogodowych. Kiedyś przewidywano „ataki meteorów” na Ziemię, co powodowało katastroficzne zjawiska pogodowe? Końcem XIX wieku, „meteorologia” miała za zadanie rejestrować i wyjaśniać „fenomeny atmosferyczne”.

Ze wstępu do „Kosmosu”.

Quatrefages pisze w dalszej części wstępu do książki, że „znane są czytelnikom przynajmniej z opisu owe bryły kamieni lub żelaza, które mówiąc językiem ludu, spadają z nieba, przebiegają naszą atmosferę wśród huku podobnego do uderzeń piorunu czy turkotu wozu jadącego po bruku drewnianym. Przez długi czas uczeni uwiedzeni przesądem, nie odróżniali spadania aerolitów od zjawisk elektrycznych, zaprzeczając bytności tych ciał. W 1768 Lavoisier badając aerolit z Luce, widział tam tylko piaskowiec zmieszany z pirytem, stopiony od pioruna. Trzydzieści lat później, Vaquelin ośmielił się ogłosić na posiedzeniu Akademii Umiejętności, że kamienie z Benares są rzeczywiście spadłymi z nieba na naszą planetę. Dopiero sprawozdanie Biota rozwiało wątpliwości. Biot badał „prawdziwy grad kamieni, jaki spadł w roku 1803 na wioskę l’Aigle, w Normandii, 30 mil od Paryża.”

„Nikt już nie wątpi w bytność aerolitów, wszystkie spostrzeżenia późniejsze zdają się potwierdzać, że kamienie meteorytyczne, kule ogniste czyli bolidy, gwiazdy przelatujące, są jednymi i tymiż samymi ciałami.”

„Do niedawna nauka uważała że meteoryty tworzą się same w atmosferze, lub są odłamkami skał wyrzucanymi przez wulkany księżycowe. „Teraz wiadomo, że to są drobne asteroidy pojedyncze lub zebrane w wielkiej liczbie i tworzące niejako pierścień , gdy w szybkim swoim biegu natrafią na warstwy atmosfery ziemskiej, zapalają się i w przelocie swoim znaczą świetlne pręgi, które niekiedy podczas pogodnej nocy widzimy na błękicie nieba, albo tworzą deszcz spadających gwiazd, których periodyczny powrót zdaje się być dziś dowiedzionym.”

„Też same asteroidy mogą się zamienić w aerolity i spadać na ziemię wtedy, gdy za daleko wejdą w naszą przestrzeń powietrzną, zwalniają zwój bieg przez opór powietrza i nie mogą się dłużej oprzeć sile przyciągania naszej planety.”

Tłumacząc powyższy fragment „na nasze”, widzimy, że „do niedawna” nauka wątpiła w istnienie ciał niebieskich spadających z nieba na ziemię i łączono z meteorytami zjawiska „elektryczne”, czyli wyładowania elektryczne – błyskawice. Inaczej mówiąc, dla nauki XVIII wieku i prawdopodobnie pierwszej połowy wieku XIX, meteoryt który spadł na ziemię był efektem błyskawicy – pioruna. Dopiero „grad kamieni” z roku 1803. przekonał uczonych że meteoryty istnieją!

Zajrzyjmy „do Humboldta”, czyli do pierwszego tomu jego książki „Kosmos”. https://kodluch.wordpress.com/2018/03/11/%e2%99%ab-off-topic-aleksander-von-humboldt-kosmos-tom-i/

Poniżej znajduje się kalendarium zjawisk astronomicznych z książki Humboldta (HK), uzupełnione o informacje z „Rocznika Odkryć i Wynalazków” – ROW. W kilku miejscach dodałem informacje z Wikipedii (WIK).

https://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_komet_nieokresowych
https://pl.wikipedia.org/wiki/C/1680_V1

 

Kalendarium zjawisk astronomicznych

.44 rok p.n.e. – C/-43 K1 (Kometa Cezara). 18 maja 44 p.n.e. (Chiny), jedna z kilku komet możliwych do zaobserwowania podczas dnia; osiągnęła jasność widomą -4,0m, w Starożytnym Rzymie nazywana sidus lulium lub Caesaris astrum – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.240 rok naszej ery. Kometa z czasów Gordiana III – HK

.390 – C/390 Q1. Kometa – sierpień roku 390 – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.539 Kometa („za czasu Justyniana”) – HK

.565 Kometa – HK

.837 Kometa – według Du Sejour zostawała przez 24 godziny w odległości 500 tysięcy mil od ziemi, jej ukazanie się tak dalece przestraszyło Ludwika Pobożnego, że dla oddalenia niebezpieczeństwa kazał zakładać klasztory. W tym czasie astronomowie chińscy wyznaczyli naukowym sposobem drogę pozorną przebieganą przez tę nowa gwiazdę i określili długość jej ogona na 60 stopni, opisali zmiany dostrzegane, gdyż ogon najpierw był pojedynczy, później z kilku odnóg złożony. – HK

Komentarz BK. Trudno sobie wyobrazić nie tylko wyliczenie odległości pomiędzy Ziemią a ciałem kosmicznym w roku 837. Jeszcze trudniej sobie uzmysłowić – o ile obliczenia były prawidłowe – jak blisko Ziemi ta kometa się znajdowała… Odległość Księżyca od Ziemi to średnio 384 tysiące km = 0,0026 j.a.

.921. W roku 921, za czasów papieża Jana X, w siódmym roku jego panowania, widziano na niebie „aerolit” i wtedy w okolicy Rzymu wiele kamieni z nieba spadło. Wielki kamień spadł w mieście Narnia. Widziano też słupy ogniste na niebie które wydawały się dotykać ziemi. Skrót tłumaczenia z łaciny tekstu zamieszczonego w Kosmosie. – HK

.1090 Zaciemnienie tarczy słonecznej. Uczeni, jak Kepler, tłumaczą to zjawisko przechodzeniem przez tarczę słońca „materii kometowej”. Takie zjawiska wystąpiły w latach 1090 (3 godziny) i 1203 (6 godzin). W roku 1547 słońce przygasło na 3 dni – HK

Komentarz BK. Skąd Kepler (Johannes Kepler – ur. 27 grudnia 1571 w Weil der Stadt, zm. 15 listopada 1630 w Ratyzbonie) i Humboldt wiedzieli o „zaciemnieniach tarczy słonecznej” w latach 1090 i 1203? Przeczytali w internecie, czy poszli do najbliższej biblioteki by sprawdzić informacje w tamtejszej kronice? Jeżeli Kepler miał rację, to w latach 1090, 1203 i 1547 koło Słońca przechodziła jakaś wielka kometa…

.1095. 25.04.1095. „bardzo wiele osób widziało jak gwiazdy z nieba spadały tak gęsto jak grad”. Na specjalnym konsylium w Clermont uważano, że to zapowiedź wielkich odmian w chrześcijaństwie. – HK

.1106. – X/1106 C1 (Wielka Kometa z 1106). 2 lutego 1106, jedna z tzw. komet muskających Słońce; rozpadła się na dwa fragmenty. – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1202. „Dnia 19.10. roku 1202 gwiazdy zostawały w ruchu przez całą noc. Spadały jak szarańcze.” – HK

.1203. Zaciemnienie tarczy słonecznej. Uczeni, jak Kepler, tłumaczą to zjawisko przechodzeniem przez tarczę słońca „materii kometowej”. To zjawisko trwało 6 godzin. – HK

.1366. Humboldt pisze, że „Syn Bogusławskiego / syn jednego z tłumaczy książki „Kosmos” na język polski – BK/ znalazł w rocznikach kościelnych polskiej Pragi: „Benessii de Horowic Chronicum Ecclesiae Pragensis”, opis zjawiska gwiazd przelatujących w dniu 21.10.1366 (dawnego stylu). Jeżeli tamto zjawisko odpowiada naszemu przelotowi meteorów listopadowych, wnosić można że w ciągu 477 lat cofnęły się punkty równonocy”. – HK

Komentarz BK. Najwyraźniej chodzi o Leonidy. I nie chodzi o „cofnięcie się punktu równonocy”, ale o konieczność cofnięcia kalendarza o jakiś miesiąc…

.1378 Prawdopodobnie najstarsza obserwacja komety Halleya to zapis z Chin, z roku 1378 – HK

.1402 Kometa „jasna jak gwiazdy pierwszej lub drugiej wielkości, i to nawet podczas dnia w okolicy nieba najbardziej oświeconej przez słońce”. Kometa z roku 1402, widziana była w jasny dzień. – HK

.1456 Pierwszą kometą której drogę wyznaczono w Europie, jest kometa z roku 1456 – był to jedno z pojawień się komety Halleya. Przez długi czas uważano to za pierwsze pojawienie się tej komety. – HK

Komentarz BK. Trudno sobie wyobrazić obliczenia toru ciała niebieskiego, szczególnie takiego jak kometa. Nie było rachunku różniczkowego Gaussa, lunet i teleskopów, a królowały „epicykle” i nie było teorii Kopernika bo się jeszcze nie urodził… To była podobno „epoka przedkopernikańska”. Tory ciał niebieskich wyznaczano z punktu nieruchomej Ziemi, wokół której „wszystko krążyło”…

.1490. Kometa. – HK

.1500. W 1500 roku wielka kometa widziana była od kwietnia do czerwca. Włoscy pisarze nazwali ją „il Signor Astone. – HK
Uwaga BK. Według Wikipedii, ta kometa pojawiła się ponownie w roku 1861, jako Wielka Kometa z roku 1861 lub C/1500 H1 – WIK

.1529. Kometa. – HK

.1547. „Niekiedy zdarza się, że tarcza słońca zacienia się chwilowo do tego stopnia, że gwiazdy gołym okiem nawet w samo południe można widzieć. Zjawisko takie, które nie daje się wyjaśnić ani przez mgły suche ani popioły wulkaniczne, zdarzyło się w roku 1547, podczas bitwy pod Muhlberg, i trwało całe trzy dni.” – HK

.1532 Kometa „jasna jak gwiazdy pierwszej lub drugiej wielkości, i to nawet podczas dnia w okolicy nieba najbardziej oświeconej przez słońce” – HK

.1556. Kometa C/1556 D1 (Kometa z roku 1556). Marzec 1556. – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1577 Kometa „jasna jak gwiazdy pierwszej lub drugiej wielkości, i to nawet podczas dnia w okolicy nieba najbardziej oświeconej przez słońce”. – HK

Prawdopodobnie o tej komecie pisze Wikipedia w ten sposób: „W roku 1577 na niebie przez kilka miesięcy widoczna była bardzo jasna kometa. Duński astronom Tycho Brahe, w oparciu o swoje pomiary połączone z informacjami od innych badaczy, stwierdził, że kometa nie wykazuje dającej się zmierzyć paralaksy. Według jego obliczeń „gwiazda z warkoczem” znajdowała się przynajmniej cztery razy dalej od Ziemi niż Księżyc.” – WIK

Komentarz BK. Jeżeli wyliczenia de Brahe były prawidłowe, to kometa minęła Ziemię w odległości 0,01 j.a.

WIK: Kometa C/1577 V1 (1577 I). 1 listopada 1577, jasność absolutna −1,8, jedna z czterech komet, które miały ujemną jasność absolutną Brahe dokonał tysięcy bardzo dokładnych pomiarów ścieżki komety, a odkrycia te przyczyniły się do teorii Johana Keplera teorii ruchu planet i uświadomienia sobie, że planety poruszają się po orbitach eliptycznych. Kepler, który był asystentem Brahego w czasie pobytu w Pradze, uważał, że zachowanie i istnienie komety były wystarczającym dowodem, aby wyprzeć teorię heliocentryczną.

.1618 Co najmniej trzy komety. Jedna miała ogon który „opuszczał się na podobieństwo płomienia, który się nagina trafiając na przeszkodę.” – HK

Trzecia komety (z rzędu) z roku 1618, miała ogon który rozciągał się na 104 stopnie na sklepieniu nieba – nie ma wątpliwości, że jest to sama kometa, która ulegała zmianom szybko następującym po sobie. Heinsius fakt ten potwierdził w Petersburgu, obserwując kometę w roku 1744 – HK

Heweliusz zauważył że kometa z roku 1618 zmniejszała swój blask przy zbliżaniu się do słońca a blask się zwiększał gdy się oddalała. – HK

.1652. Kometa C/1652 Y1. Odkrywca van Riebeeck, 17 grudnia 1652 (Kapsztad, RPA). – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1656. – Jean-Dominique Cassini ustala podczas pomiarów dokonywanych w Bolonii – „płaszczyznę ekliptyki”. – WIK. Komentarz BK. To oznacza ustalenie położenia osi ziemskiej.

.1660. „Kiedyś panowało powszechne mniemanie, że na Księżycu są czynne wulkany i one powodują deszcze gwiazd przelatujących i aerolity”. Fizyk włoski Maria Terzago pierwszy doszedł do wniosku że meteoryty są kamieniami wyrzucanymi z Księżyca, po tym jak meteoryt zabił zakonnika w Mediolanie w roku 1660. – HK

.1661. Pierwsze badania i obserwacje „zorzy zodiakalnej”. Zorza zodiakalna (Światło zwierzyńcowe). Opis obserwacji Autora tego zjawiska. Autor się dziwi, że to tak dobrze widziane zjawisko nie zwróciło uwagi nikogo przed XVII wiekiem. Zadziwia go także odkrycie „obłoczków” (mgławic) w Andromedzie i Orionie, dopiero opisanych przez Szymona Mariusa i Huygensa. Dopiero w roku 1661 jest pierwsze dokładne opisanie światła zodiakalnego (Childrey, Britanica Baconica). Potem Cassini zaczął to zjawisko badać (na początku wiosny 1683). Astrologowie z Persji zauważyli też to zjawisko i nazwali go „nyżek”, co oznacza małą dzidę. Humboldt twierdzi że wtedy Persowie nie widzieli światła zodiakalnego ale ogon komety, podobnej do tej z roku 1843. Humboldt twierdzi, że wyjaśnić zjawisko może istnienie pomiędzy Wenus a Marsem rodzaju pierścienia. – HK
W innym miejscu „Kosmosu”, Humboldt zamieszcza informację, że „już Tycho de Brahe /BK: 1546 – 1601/ pisał o światłach zodiakalnych” – HK.

.1664. – Robert Hooke odkrywa na Jowiszu Wielką Czerwoną Plamę (Wikipedia). Naukowe opisy Humboldta i „ROW” informują o wielkiej zmienności obserwowanej powierzchni Jowisza, ale nic nie wspominają o „Wielkiej Czerwonej Plamie” do roku 1874. – HK

.1680 – Kometa z roku 1680 ma okres wyliczony przez Enckego, równy 8800 lat. Kometa z roku 1680 – jak wyliczono – w strefie przysłonecznej miała prędkość 13 razy większą niż prędkość Ziemi wokół Słońca. – HK

Moja uwaga (BK). Jak Johann Franz Encke (ur. 23 września 1791 w Hamburgu, zm. 26 sierpnia 1865 w Spandau – niemiecki astronom, który w 1819 obliczył okres obiegu wokół Słońca komety, obecnie noszącej jego imię (kometa Enckego), znany również z odkrycia tzw. przerwy Enckego w najbardziej zewnętrznym pierścieniu Saturna), mógł w pierwszej połowie wieku XIX wyliczyć okres komety obserwowanej w roku 1680, czyli ponad sto lat wcześniej? – HK

O tej komecie Wikipedia pisze tak: „C/1680 V1, kometa Kircha lub Wielka Kometa z roku 1680 – kometa najprawdopodobniej długookresowa, którą można było obserwować gołym okiem w 1680 roku. Kometa została zaobserwowana po raz pierwszy 14 listopada 1680 roku przez niemieckiego astronoma Gottfrieda Kircha.

Była to najjaśniejsza kometa XVII wieku, którą obserwować można było nawet przy świetle dnia. Posiadała ona długi warkocz. Minęła Ziemię w odległości ok. 0,4 j.a., co nastąpiło 30 listopada 1680 r. Swe peryhelium kometa osiągnęła 18 grudnia 1680 r. – znajdowała się wówczas w odległości zaledwie 0,006 j.a. od Słońca (898 000 km). Największą jasność osiągnęła 29 grudnia 1680 r., gdy zaczęła się już oddalać od Słońca w odległe obszary Układu Słonecznego.

Kometę Kircha obserwowano po raz ostatni 19 marca 1681 roku. Choć kometa C/1680 V1 została odkryta przez Gottfrieda Kircha, do wyznaczenia jej orbity przyczynił się jezuita Eusebio Francisco Kino (1645–1711). Swoje obserwacje i obliczenia opublikował w pracy Exposisión astronómica de el cometa (1681), która była jedną z pierwszych wydanych publikacji naukowych na terenie kontynentu amerykańskiego. Kometa ta, choć przeszła bardzo blisko Słońca, nie należała prawdopodobnie do grupy Kreutza.

Isaac Newton testował także na tej komecie prawa Keplera.”
https://pl.wikipedia.org/wiki/C/1680_V1

WIK: Kometa Kircha (C/1680 V1). Kirch, 14 listopada 1680 (pierwsze teleskopowe odkrycie komety). Komentarz BK: jak widzimy naocznie, teleskopy kierowano w niebo w poszukiwaniu komet. Jakimś cudem, końcem XVII wieku istniały teleskopy i matematyka pozwalająca na wyliczanie toru komet. Na szczęście ta kometa minęła naszą planetę i musnęła tylko Słońce.

.1683. Kometa C/1683 O1 (Kometa Wiktorii Wiedeńskiej). Kometę zaobserwował po raz pierwszy 20 lipca 1683 roku John Flamsteed. Kometa określana jest także jako Kometa Wiktorii Wiedeńskiej, gdyż pojawiła się w czasie, gdy król Jan Sobieski wyruszał na wojnę z Turcją. – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1686 – Kometa C/1686 R1. van der Stel, 12 sierpnia 1686 (Kapsztad, RPA). – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1689. Kometa C/1689 X1. van der Stel, 24 listopada 1689 (Kapsztad, RPA). – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1702. Kometa C/1702 H1.

Wikipedia o tej komecie: kometa, najprawdopodobniej jednopojawieniowa, którą można było obserwować gołym okiem w 1702 roku. Kometa została zaobserwowana po raz pierwszy 20 kwietnia 1702 roku przez F. Bianchiniego i G. F. Maraldiego w Rzymie. Znajdowała się wówczas najbliżej Ziemi (0,0437 j.a.), co było jednym z najbliższych przejść komety obok Ziemi w historii obserwacji. 14 marca (a więc jeszcze przed odkryciem) przeszła przez peryhelium swej orbity.
Odkrywcy opisywali ją jako znajdującą się tuż nad horyzontem „mglistą gwiazdę”. Obiekt ten pochodzi spoza Układu Słonecznego, gdyż nie udało się wyliczyć aphelium jego orbity, co sugeruje, iż wpadł on jedynie raz w okolice Słońca i przechodząc w jego pobliżu, oddalił się następnie w przestrzeń międzygwiazdową. Wyliczeń toru komety dokonuje się w roku 1761 i ponownie w roku 1807. – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1704, – termin „Układ Słoneczny” po raz pierwszy pojawił się w języku angielskim. WIK

.1729 Kometa – HK

WIK: Wielka Kometa z 1729 (C/1729 P1, 1729, Kometa Sarabata). Sarabat, 1 sierpnia 1729, jasność absolutna −3,0, jedna z czterech znanych komet o jasności absolutnej ujemnej

.1736 – 1737. Francuska wyprawa naukowa do Laponii, którą kieruje Pierre Louis Moreau de Maupertuis. Naukowcy „badają czy Ziemia jest wydłużoną elipsoidą, czyli spłaszczoną na biegunach”. Na pamiątkę sukcesu tej wyprawy, Pierre Charles Le Monnier „stworzył konstelację Renifera, obecnie przestarzałą.” – WIK

.1743 Krótkookresowa kometa którą odkrył Blanpain w roku 1843 a która Clausen uważa za tą samą z kometą z roku 1743. Okres obiegu od 5 do 6 lat. Prawdopodobna tożsamości komety z roku 1743 z czwartą kometą 1819. – HK

Wikipedia: „Kometę C/1743 X1 odkryli niezależnie Dirk Klinkenberg (9 grudnia 1743) i Jean-Philippe de Chéseaux (13 grudnia 1743 roku). Osiągnęła ona swe peryhelium 1 marca 1744 roku i znalazła się w odległości 0,22 j.a. od Słońca. Porusza się ona po parabolicznej orbicie o nachyleniu 47,1° względem ekliptyki.

.1743. Pierre Charles Le Monnier bada w Paryżu za pomocą gnomona położenie płaszczyzny ekliptyki. Stwierdza, że od pomiarów Cassiniego z roku 1656, zmieniała się płaszczyzna ekliptyki i położenie Gwiazdy Polarnej w Paryżu. – WIK

.1744 Kometa „jasna jak gwiazdy pierwszej lub drugiej wielkości, i to nawet podczas dnia w okolicy nieba najbardziej oświeconej przez słońce”. Kometa miała ogon złożony z sześciu smug świetlnych na kształt wachlarza, których skrajne promienie rozbiegały się pod kątem 60 stopni. – HK

Heinsius uważa że to ta sama kometa co trzecia kometa roku 1618 (potwierdził to w obserwatorium w Petersburgu, obserwując kometę w roku 1744). – HK

WIK: Kometa C/1743 X1 (1744, Kometa Klinkenberg-de Chéseaux). Klinkenberg, 9 grudnia 1743 i de Chéseaux, 13 grudnia 1743

Uwaga BK. Wikipedia twierdzi, że w latach 1743-1744 była jedna, „pozaukładowa” kometa. Humboldt pisze zupełnie co innego.

.1747. Kometa C/1746 P1 (1747, Kometa de Chéseaux). de Chéseaux, 13 sierpnia 1746, jasność absolutna −0,5, jedna z czterech znanych komet o jasności absolutnej ujemnej. – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1759 Kometa Halleya – HK

.1760. Wielka Kometa z 1760 (C/1760 A1, 1759 III, Parisian Comet). 7 stycznia 1760, minęła Jowisza w odl. zaledwie 0,054 j.a. w 1758. O tej komecie pisze angielska Wikipedia w ten sposób (tłumaczenie elektroniczne): „Messier obserwował kometę łącznie przez 6 dni – widział ją w gwiazdozbiorze Oriona. Wyliczył, że kometa zbliżyła się do Ziemi na odległość około 0,0682 jednostki astronomicznej (AU) lub 6,34 milionów mil. Jest to 17 najbliższe podejście komety wszechczasów.” – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1766. Chyba już czwarta albo piąta kometa krótkookresowa (jak wylicza Humboldt, ale odkryta najwcześniej – według podanych dat). Kolejną taką kometą jest kometa odkryta przez Messiera w roku 1766, którą Clausen uważał za tę samą która była trzecią kometą roku 1819. Krótkookresowa jest także kometa którą odkrył Blanpain w roku 1843 a która Clausen uważa za tą samą z kometą z roku 1743. Kolejną taka kometą jest kometa Lexella. Okresy tych dwóch ostatnich komet wynoszą od 5 do 6 lat. – HK

.1766. Domniemana tożsamość komety z roku 1766 z trzecią kometą roku 1819 – HK

.1768 Lavoisier bada meteoryt (aerolit) z Luce – HK

.1770 „Kometa Lexella i Burkhardta z roku 1770, pamiętna wielkimi zmianami (orbity), jakich doznała od Jowisza, zbliżyła się do Ziemi najbardziej ze wszystkich komet. 28.06.1770 była w odległości równej sześciu odległościom Ziemia – Księżyc. Kometa ta dwa razy przeszła przez system czterech księżyców Jowisza (w latach 1776 i 1780). Okres wyliczono na 6-7 lat.” – HK

WIK: Kometa Lexella (D/1770 L1). 14 czerwca 1770, odkryta przez Messiera, nazwa od Lexella, który jako pierwszy obliczył jej orbitę. Kometa Lexella (również D/1770 L1) – kometa, która była widoczna gołym okiem w 1770 roku, lecz została zgubiona przez obserwatorów po jej przejściu przez peryhelium i oddaleniu się od Słońca. Kometa ta została odkryta 14 czerwca 1770 roku przez Charles’a Messiera, lecz jej orbitę obliczył Anders Johan Lexell. 1 lipca kometa minęła Ziemię w odległości 0,0151 au, co do tej pory jest najbliższym udokumentowanym przejściem komety obok Ziemi.
Mijając Ziemię, obrączka komety (koma) miała średnicę czterokrotnie większą jak średnica Księżyca (Messier zmierzył że było to 2 ° 23 ‚).

.1771. Wielka Kometa z 1771 (C/1771 A1, 1770 II). C/1771 A1, zwana też Wielką Kometą roku 1771 – kometa jednopojawieniowa, nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Można ją było obserwować gołym okiem. Kometę C/1771 A1 odkryto 9 stycznia 1771 roku. Kometa osiągnęła swe peryhelium 22 listopada poprzedniego roku i znalazła się w odległości 0,53 au od Słońca. Poruszała się po parabolicznej orbicie o nachyleniu 148,5° względem ekliptyki. Słowacka Wikipedia pisze tak – tłumaczenie elektroniczne, omówione. Kometę odkrył Charles Messier 10.01.1771. W dniu 9.01.1771 przeleciała w pobliżu Ziemi w odległości 0,1878 j.a – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1776 „Kometa Lexella i Burkhardta z roku 1770, Kometa ta przeszła przez system czterech księżyców Jowisza. Okres wyliczono na 6-7 lat.” – HK

.1780 „Kometa Lexella i Burkhardta z roku 1770, Kometa ta przeszła przez system czterech księżyców Jowisza. Okres wyliczono na 6-7 lat.” – HK

Komentarz BK. Humboldt notuje kolejnego pojawienia się tej komety, co oznacza, że była „ważna”.

.1783. Wielka Kometa z 1783 (C/1783 X1, 1784). Odkrywca de la Nux, 15 grudnia 1783. C/1783 X1, Wielka Kometa roku 1783 – kometa jednopojawieniowa, nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem. – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1786. Czasem zorza polarna jest tak silna, że np. Lowenoern obserwował zorzę 29.01.1786 w pełnym dniu słonecznym. – HK

Uwaga BK. O zorzach polarnych i „magnetyźmie” będzie w jednej z kolejnych części. W tym odcinku notuję tylko niektóre zjawiska. Humboldt zapisał w „Kosmosie”, że choć osobiście nie widzi związku pomiędzy kometami i powodowanymi przez nie rojami meteorów a zorzami polarnymi, jednak jako rzetelny uczony nie może nie wspomnieć możliwości istnienia takiej korelacji.

.1787. 9/10 listopada 1787 liczne gwiazdy przelatujące zauważył Hemmer w południowych Niemczech (szczególnie w Manheimie). – HK

.1789 Kometa (mierzono średnicę jej jądra – 6-7 mil ) – HK

.1790 Z kul ognistych spadają kamienie meteoryczne, niekiedy pogrążające się na 10-15 stóp głęboko. Autor wylicza meteoryty: Barbotan (departament Landes) 24.07.1790. – HK

.1794 Z kul ognistych spadają kamienie meteoryczne, niekiedy pogrążające się na 10-15 stóp głęboko. Autor wylicza meteoryty: Siena 16.06.1794: tego dnia spadł deszcz meteorytów na Sienę – HK

.1797. Tuż przed strasznym trzęsieniem ziemi w Riobamba widziano wielki deszcz meteorów (04.02.1797) – HK

.1798. 6/7 grudnia 1798 Brandes naliczył 2 tysiące gwiazd spadających. – HK

.1799. Gwiazdy przelatujące pojawiały się w Cumana (1799) – HK

.1799. „Pierwsze obserwacje listopadowych rojów meteorów zaczynają się od roku 1799” – HK
BK: jest to niezwykle ważna informacja! Leonidy pojawiają się pierwszy raz w listopadzie 1799!

.1799 Wielki deszcz meteorów. „Palmer porównał to zjawisko do wydarzenia z roku 1799. Z porównań wszystkich spostrzeżeń z tej epoki (roku 1799), okazało się, że zjawisko było widziane jednocześnie w okolicach Nowego Świata, położonym między równikiem a Neu-Herrnhut w Grenlandii, pod szerokością 64° 14’, a długością 46° do 82°.” – HK

.1799. 12.11.1799 po północy widziano obfity deszcz gwiazd przelatujących. „Widziano je na wielkiej przestrzeni ziemi”. – HK

.1799. Listopad 1799. Wielkie roje meteorów widziane w Ameryce północnej od Grenlandii aż do równika. – HK

.1800. 22.04.1800 Widziano obfity deszcz gwiazd spadających w Virginii i Massachusetts – „jak race ogniste które przez dwie godziny trwały”. – HK

.1801 Humboldt obserwował zorze polarne w Meksyku – HK

.1803 Biot bada „prawdziwy grad kamieni, jaki spadł w roku 1803 na wioskę l’Aigle, w Normandii, 30 mil od Paryża.”  Dopiero „grad kamieni”, jaki spadł na powierzchnię Ziemi w roku 1803, przekonał uczonych, że meteoryty istnieją – HK

.1803. Humboldt widział deszcz meteorów na „morzu południowym” (część Oceanu Spokojnego blisko Ameryki Środkowej), w dniu 15.03.1803 – HK

.1803 – 1806. Admirał Iwan Kruzensztern (właściwie: Adam Johann Ritter von Krusenstern, dowódca pierwszej rosyjskiej wyprawy dookoła świata podjętej w latach 1803-1806 na statkach „Nadieżda” i „Newa”), podczas podróży dookoła świata, widział kulę ognistą, która zostawiła po sobie smugę świetlną, błyszczącą całą godzinę bez zmiany widocznej swego położenia. – HK

.1805 Kometa (mierzono średnice jej jądra – 6-7 mil ) – HK

.1807 Z kul ognistych spadają kamienie meteoryczne, niekiedy pogrążające się na 10-15 stóp głęboko. Autor wylicza meteoryty: Weston w Connecticut 14.12.1807. – HK

.1807 Kometa odkryta przez Herschela na Sycylii. Ogon komety podwójny, dwie gałęzie są nierównej długości. – HK

WIK: Kometa C/1807 R1 (również Wielka Kometa z roku 1807) – kometa długookresowa, którą można było obserwować gołym okiem w 1807 roku. Prawdopodobnie wróci w okolice Słońca. Kometę zaobserwował po raz pierwszy 9 września 1807 roku mnich zakonu augustianów o imieniu Parisi w mieście Castrogiovanni (obecnie Enna) we Włoszech. 19 września tegoż roku przeszła ona przez peryhelium swej orbity. Kometa określana była jako „wielka” ze względu na dużą jasność wizualną.
Słowacka Wikipedia, cytat tłumaczenia elektronicznego: „26 września kometa przechodziła blisko Ziemi w odległości 0,1533 j.a.

.1811 Jasna kometa – „długi czas uważana była i osobliwość przedstawiała: jej jądro nie zdawało się tworzyć całości z jasną mgłą, która ją otaczała, lecz było oddzielone naokoło przestrzenią ciemną: natężenie światła nie powiększało się stopniowo od brzegu ku środkowi głowy, lecz widać było łuki świetlne współśrodkowe, na przemian ułożone z warstw mglistych, rzadszych i mniej odbijających światło, a przez to ciemniejszych. Kierunek ogona zagięty, wklęsły z dwóch stron na zewnątrz.” – HK

.1811 Za pomocą polaroskopu Arago badał wielką kometę, która przesyłała na Ziemię światło spolaryzowane. – HK

.1811 Bardzo jasna kometa z roku 1811, która według wyliczeń Argelandera ma okres równy 3065 lat. Nie wiadomo czy to kolejna kometa czy jedna z dwóch wcześniej zanotowanych. William Herschel podobno dostrzegał ślad ruchu wirowego w wielkiej komecie roku 1811. Wirowało i jądro i ogon. – HK

Wikipedia: Kometa C/1811 F1 lub Wielka Kometa z 1811 roku – kometa długookresowa, którą można było obserwować gołym okiem w 1811 roku. Kometa została odkryta 25 marca 1811 roku przez Honoré Flaugerguesa. Znajdowała się ona wtedy w odległości 2,7 j.a. od Słońca. 12 września 1811 roku kometa przeszła przez peryhelium. W październiku osiągnęła maksymalną jasność wynoszącą ok. 0m. Gołym okiem widoczna była przez 260 dni. Kometa wykształciła w czasie maksymalnej aktywności łatwo dostrzegalną komę, dwa warkocze, których długość na firmamencie dochodziła do 60º. Wielkość jądra szacowano na 30-40 km. Było ono wydłużone i charakteryzowało się niezwykle dużą aktywnością; wydzielało duże ilości gazów i pyłów. Pod wieloma względami kometa z 1811 roku przypomina kometę Hale’a-Boppa.
O komecie tej wspomina Adam Mickiewicz w Panu Tadeuszu (Był to kometa pierwszej wielkości i mocy).

Omówienie informacji Wikipedii: Kometę porównywano jako niezwykle podobną do Komety Donatiegi z roku 1858. Pojawienie się tej komety wiązano z wielkimi trzęsieniami ziemi w Nowym Madrycie (USA), jakie miały miejsce w okresie 16.12.1811 – 07.02.1812 – magnituda 7,2 – 8,2. Kometa była inspiracją dla wielu artystów malarzy, poetów i pisarzy, choć trudno znaleźć rysunki i obrazy pokazujące tę kometę…

Komentarz BK. Moim zdaniem Humboldt pisze wyraźnie o co najmniej dwóch bardzo jasnych, wielkich kometach widocznych i obserwowanych w roku 1811.

1811 – 1812 – Wielkie trzęsienia ziemi w Nowym Madrycie (obecnie USA, miejsce na południe od połączenia rzek Ohio i Mississippi)) – 16.12.1811 – 07.02.1812. magnituda 7,2 – 8,2. – WIK

.1812 Długookresowa kometa Ponsa niedostrzegalna gołym okiem. – HK

.1815 Długookresowa kometa Olberta (6.03.1815) niedostrzegalna gołym okiem. – HK

.1819. Widziano co najmniej cztery komety. Prawdopodobna tożsamości komety z roku 1743 z czwartą kometą 1819. – HK

.1819 Krótkookresowa kometa Enckego. W roku 1819 Encke dowiódł rachunkiem matematycznym, okresowość komety „nieprzechodzącej poza układ planetarny (kometa nie przechodzi „poza krainę Jowisza”). Kometa Enckego była z trudnością, ale jednak widziana gołym okiem w Europie w roku 1819”. – HK

O komecie Enckego:
W roku 1822 widział ją Rumker w Nowej Holandii (Australii). Czas jej obiegu wokół Słońca wynosi „blisko pół czwarta roku” – 1,5 miesiąca ? – HK

Zaczęto liczyć momenty pojawiania się tej komety bazując na zapisach z lat 1786 – do 1838. Obliczono, że jej okresy powrotu zmniejszają się jednostajnie. „Jest to bardzo ważna obserwacja” – HK. W ciągu 52 lat okres obiegu komety zmniejszył się o 1,8 dnia. – informacja Humboldta.

Badania komety Enckego pozwoliły zmierzyć ponownie masę Jowisza oraz wprowadzić poprawki w masie Merkurego – masa okazała się znacznie mniejsza niż dotąd wyliczano. – HK

.1819 Za pomocą polaroskopu Arago badał wielką kometę, która przesyłała na Ziemię światło spolaryzowane. Arago użył polaryzacji do badania światła komety po raz pierwszy 3.07.1819 – „podczas zjawienia się wieczorem wielkiej komety”. Humboldt był wtedy w tym obserwatorium i był świadkiem pomiarów. – HK

Wikipedia o „Wielkiej Komecie roku 1819”: C/1819 N1 (również kometa Trallesa) – kometa najprawdopodobniej jednopojawieniowa, którą można było obserwować gołym okiem w 1819 roku. Prawdopodobnie nie wróci w okolice Słońca. Kometę zaobserwował po raz pierwszy 1 lipca 1819 r. Johann Georg Tralles. 28 czerwca tegoż roku przeszła ona przez peryhelium swej orbity. Kometa określana była jako „wielka” ze względu na dużą jasność wizualną. – WIK

.1819 Krótkookresowa kometa ( trzecia kometą roku) którą Clausen uważał za tę samą która była odkryta przez Messiera w roku 1766. – HK

.1821. Z kul ognistych spadają kamienie meteoryczne, niekiedy pogrążające się na 10-15 stóp głęboko. Autor wylicza meteoryty: Juvenas (departament Ardeche) 15.06.1821. – HK

.1821 – odkrycie komety Bieli (27.02.1821) – ROW
Uwaga BK: według Humboldta, Kometę Bieli odkryto w roku 1826.

.1822. 12/13 listopada 1822 w Poczdamie „widziano wielką ilość gwiazd przelatujących, pomieszaną z bolidami”. – HK

.1822 Obserwacje kolejnego przelotu komety Enckego. Widział ją Rumker w Nowej Holandii (Australia). Czas jej obiegu wokół Słońca wynosi „blisko pół czwarta roku” – HK

BK: – 1,5 miesiąca ?

.1822 – Encke zakończył pracę nad tranzytem Wenus z lat 1761 i 1769 r., na podstawie której wyprowadził paralaksę słońca. (Informacja Wikipedii: https://de.wikipedia.org/wiki/Johann_Franz_Encke ).

Moja uwaga – BK. Z tego by wynikało, że w latach 1761 – 1769 istniały doskonałe teleskopy i… dokładne chronometry!

.1823 „… kometa z roku 1823 przedstawiała osobliwy widok podwójnego ogona, jednego ciągnącego się w kierunku od słońca, a drugiego idącego prawie wprost ku tej gwieździe. Tworzyły te ogony kąt 160 stopni.” – HK

Wikipedia: Kometa C/1823 Y1 (Wielka Kometa roku 1823) – kometa jednopojawieniowa, która nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem. Kometę C/1823 Y1 odkryto w wigilię, 24 grudnia 1823 roku. Kometa osiągnęła swe peryhelium (jeszcze przed odkryciem) 9 grudnia tegoż roku i znalazła się w odległości 0,23 j.a. od Słońca. Poruszała się po parabolicznej orbicie o nachyleniu 103,8° względem ekliptyki. Jej szczególną cechą było istnienie dwóch warkoczy – jednego skierowanego w stronę Słońca i drugiego skierowanego przeciwnie (antywarkocza).

.1825 Co najmniej trzy komety tego roku. Trzecia kometa z roku 1825 (obserwacje Dunlopa z Paramatza) – dostrzeżono ruch wirowy jak w wielkiej komecie roku 1811. Wirowało i jądro i ogon. – HK

Wikipedia pisze o jednej komecie w roku 1825: Kometa C/1825 N1 lub kometa Ponsa – kometa długookresowa, którą można było obserwować gołym okiem w 1825 roku. Prawdopodobnie wróci w okolice Słońca. Kometę zaobserwował po raz pierwszy Jean-Louis Pons 18 lipca 1825 roku. 11 grudnia tegoż roku przeszła ona przez peryhelium swej orbity.

.1826. Odkrycie krótkookresowej komety Bieli. Jest ona także „planetarna” – nie „wybiega” daleko poza orbitę Jowisza – „a jeszcze daleko /jej/ do orbity Saturna”. – HK

Uwaga BK: według ROW z roku 1873, Kometę Bieli odkryto 27.02.1821.

Kometa Bieli ma okres obiegu równy 6,75 roku. Jest mniejsza od komety Enckego i jak kometa Enckego ma kierunek obiegu taki jak wszystkie planety – przeciwnie do komety Halleya. – HK

Kometa Bieli jest jedynym znanym Humboldtowi przypadkiem, kiedy tor komety przecina tor biegu Ziemi i „może spowodować smutną katastrofę przez spotkanie z Ziemią… którego następstwa trudno przewidzieć” – HK

.1830. – Wielka Kometa z 1830 (C/1830 F1, 1830 I. C/1830 F1 (Wielka Kometa roku 1830) – kometa jednopojawieniowa, nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem. Kometę C/1686 R1 odkrył 16 marca 1830 roku Faraguet, który prowadził obserwacje na Mauritiusie, 20 marca Mary Anne Fallows dostrzegła ją w Kapsztadzie (Południowa Afryka). Kometa osiągnęła swe peryhelium 9 kwietnia tegoż roku i znalazła się w odległości 0,92 au od Słońca. Poruszała się po parabolicznej orbicie o nachyleniu 21,26° względem ekliptyki. 26 marca 1830 kometa otarła się o Ziemię, bo przeleciała w odległości 0,14 – 0,15 j.a. (ok. 22 mln km). Ta bliskość Ziemi była przyczyną jej niezwykłej jasności. – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1831. Wielka Kometa z 1831 (C/1831 A1, 1830 II). C/1831 A1 (Wielka Kometa roku 1831) – kometa jednopojawieniowa, nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem. Kometę C/1831 A1 odkrył 7 stycznia 1831 roku John Herapath. Kometa osiągnęła swe peryhelium jeszcze przed odkryciem, tj. 28 grudnia 1830 roku i znalazła się w odległości 0,12 au od Słońca. Poruszała się po parabolicznej orbicie o nachyleniu 135,2° względem ekliptyki. – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1832 – kometa Bieli nie przedstawia „nic osobliwego” – ponowne przejście komety – ROW

.1832. W roku 1832 (29 października), kometa Bieli przecięła ziemską orbitę, „na szczęście odległość wynosiła tyle ile miesięczna droga Ziemi wokół Słońca.” – HK

Wyliczenie BK. Policzmy w jakiej odległości minęła Ziemię kometa Bieli w roku 1832. Odległość Ziemi od Słońca, czyli promień okręgu to 1 j.a. (jedna jednostka astronomiczna). Stąd, droga Ziemi wokół Słońca to 2 x 3,14 x 1 = 6,28 j.a. Stąd, 1/12 równa jest 0,52 j.a.

Promień okręgu jaki zatacza Wenus wokół Słońca = około 0,72 j.a. Stąd minimalne zbliżenie pomiędzy Wenus a Ziemią to około 0,28 j.a. (40 mln km).

Jak widać, kometa Bieli w roku 1832 przecięła orbitę Ziemi w odległości ponad dwukrotnie większej niż minimalne zbliżenie planet Ziemia – Wenus.

.1832. W roku 1832 (12/13 listopada) w Poczdamie liczne pojawienie się „gwiazd przelatujących i kul ognistych różnej wielkości. W roku 1832 (w tych samych dniach), widziano w całej Europie to samo zjawisko, począwszy od Portmouth aż do Orenburga, na brzegach rzeki Ural, a nawet za równikiem, na wyspie Ill de France. To że te roje są liczniejsze w pewnych porach roku, zauważyli Olmsted i Palmer podczas wielkiego przelotu gwiazd, widzianym w Ameryce 12/13 listopada /chyba też roku 1832/, gdzie gwiazdy przelatywały tak licznie jak płatki śniegu, a w jednym miejscu w przeciągu 9 godzin, naliczono ich więcej niż 240 tysięcy” – HK

.1833. Gwiazdy przelatujące pojawiały się w Ameryce Północnej. – HK

.1833. 13.11.1833 około 4 rano wielki deszcz meteorów widział kapitan Berard przy brzegach Hiszpanii, na wysokości Kartageny. – HK

.1833. Informacja o „epoce gwiazd spadających w dniu 12 na 13 listopada 1833. Dowiedziono że te meteory spadały z jednego punktu nieba (niedaleko gamma Lwa)”. – HK

Uwaga BK. Jakby powtórne odkrycie listopadowego roju „Leonidy”??? Wcześniej, pierwsze pojawienie się Leonidów to rok 1799!

.1833. W nocy 12/13 listopada 1833 pamiętne zjawisko gwiazd przelatujących na niebie USA dokładnie opisał Denison Olmsted – HK

.1833 Deszcze gwiazd z roku 1833 (12/13 listopada), widziano od Jamajki do Bostonu pod szerokością geograficzną 40° 21’.

Humboldt pisze że nie widzi powiązania, ale uważa że należy zaznaczyć, iż pojawieniom się tych rojów meteorów towarzyszy zjawisko „bardzo jasnej” zorzy polarnej. Tak było 12/13.11.1833. – HK

.1834. „Gwiazdy przelatujące” pojawiały się w Ameryce Północnej – HK

.1834 Informacja o wielkich rojach meteorów w listopadzie 1834, w nocy z 13 na 14 listopada w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Zjawisko jednak było „mniej świetne niż w roku 1833.” – HK

.1835 Kometa Halleya. Prowadzi obserwacje Bessel w Królewcu. – HK

W tej części jądra, która była obrócona ku słońcu, widać było wytrysk świetlny w kształcie miotełki, którego promienie zaginały się w tył i tworzyły ogon.”

Humboldt kogoś cytuje „Jądro komety Halleya ze swoimi wytryskami, podobne było do rakiety leżącej, której ogon był w bok wygięty przez lekki powiew wiatru”.

Dalej pisze: „Arago i ja, w kilku następujących po sobie nocach, obserwowaliśmy w paryskim obserwatorium widoczne zmiany w promieniach wychodzących z głowy komety.”

Bessel z Królewca zaobserwował wtedy że: „stożek świetlny oddalał się z wolna od kierunku promienia wodzącego o ilość (wartość) znaczną, lecz wracał zawsze do tego kierunku, dla przejścia potem na przeciwną stronę, że następnie stożek świetlny i kometa sama, z której tenże /stożek świetlny/ wypływał, podlegają ruchowi obrotowemu, albo raczej kołyszącemu na płaszczyźnie drogi komety. Te kołysania nie dają się wytłumaczyć przez przyciąganie słońca, działające na ciała ciężkie; wykrywają one raczej obecność siły polarnej, usiłującej w kierunku promienia wodzącego, jeden koniec średnicy komety do słońca zbliżyć, a koniec komety od niego oddalić. Polarność magnetyczna Ziemi pokazuje nam coś podobnego; a jeżeli uważać będziemy słońce jako przyczynę tych polarności przeciwnych, to wtedy ich skutek dałby się może dostrzec w ruchu wstecznym punktów równonocnych”.

Badano polaryzację światła komety Halleya w roku 1835. Na razie nie jest wiadome czy komety świecą światłem odbitym czy własnym – pisze Humboldt.

Humboldt informuje, że nauka notuje 10 pewnych powrotów komety Halleya. Prawdopodobnie najstarsza obserwacja to zapis z Chin, z roku 1378. W czasie 1378-1835, okres obiegu komety Halleya zmieniał się od 74,91 do 77,58 lat, z czego wypada średni okres równy 76,1 lat. – HK

Co ciekawe, Wikipedia (https://pl.wikipedia.org/wiki/Kometa_Halleya ), twierdzi, że Edmond Halley (imię zapisywane także jako Edmund; ur. 8 listopada 1656 w Haggerston, Shoreditch koło Londynu, zm. 14 stycznia 1742 w Greenwich koło Londynu), „na początku XVIII wieku badał zapiski o pojawianiu się komet z lat 1456–1682 i w 1705 przewidział ponowne pojawienie się tej komety w 1758. Halley zestawił listę 24 historycznych pojawień komet, dla których wyznaczone zostały przybliżone parametry orbit przy założeniu, że są one paraboliczne. Astronom uważał, że orbity te są w rzeczywistości eliptyczne i wśród tych 24 pojawień odnalazł powtarzające się podobne parametry, odkrywając w ten sposób swoją kometę.

Komentarz. Czyli, że gdzieś koło roku 1705, Edmond Halley, na podstawie „starożytnych zapisków” zidentyfikował i zestawił 24 pojawienia się „swojej komety”, na podstawie dat i przybliżonych parametrów orbit! A koło roku 1850 Humboldt twierdzi, że znane jest nauce 10 pojawień się komety Halleya…

Źródło z roku 1885 twierdzi, że Halley bazował na spisie komet zawierającym tylko 24 znane nauce pojawienia się komet!

Przy drugim powrocie komety Halleya w roku 1835 użyto polaryzacji chromatycznej, badając światło w kolorach dopełniających się (czerwony i zielony). – HK

Moja złośliwa uwaga co do stosowania w roku 1835 „polaryzacji chromatycznej”. Pewnie pryzmat rozszczepiający światło teleportowali 50 lat wstecz znani nam Abbe i Schott? A nawet jak już istniał jakiś rodzaj spektrometru, to jak silnym natężeniem światła promieniowała kometa? – BK

.1835. 13.11.1835 kula ognista („sporadyczna”) spadła na stodołę koło Belley w departamencie Ain. Stodoła się spaliła. – HK

.1836. 11.12.1836 „bardzo obfity deszcz aerolitów” spadł w Brazylii koło wsi Macao nad rzeką Rio Assu. – HK

.1837 Informacja o wielkich rojach meteorów w listopadzie 1837 – HK

.1838 Informacja o wielkich rojach meteorów w listopadzie 1838. – HK

.1838. 13/14 listopada 1838 „prąd gwiazd przelatujących widziany najwyraźniej”. – HK

.1838 W 1838 były dwa jednoczesne przeloty meteorów – widziano je w Bremie oraz pod Londynem. Przyjaciel Humboldta, admirał Wrangel, pisał mu, że jak był na Morzu Lodowatym, obserwował na niebie oświeconym zorza północną, jak niektóre miejsca wpierw ciemne, zapalały się nagle i jaśniały blaskiem czerwonym, jak tylko przelatywała przez to miejsce gwiazda spadająca. – HK

.1839 – nie dało się obserwować komety Bieli z uwagi na jej położenie w Układzie Słonecznym – ROW

.1839 Informacja o wielkich rojach meteorów w sierpniu 1839 – zwany „łzami św. Wawrzyńca”. – HK

.1839. Końcem roku 1839 kometa krótkookresowa Faye (odkryta 22.11.1843) przeszła blisko Jowisza. – HK
Komentarz BK: ?????????????

.1842. W roku 1842 znano 3200 gwiazd podwójnych, które krążyły wokół wspólnego środka ciężkości. – HK

.1843 Kometa „ jasna jak gwiazdy pierwszej lub drugiej wielkości, i to nawet podczas dnia w okolicy nieba najbardziej oświeconej przez słońce”. Ogon komety podwójny, dwie gałęzie są nierównej długości. Była widziana w USA 28 lutego pomiędzy godzinami 1 a 3-cią po południu w Portland (Prowincja Maine), i była tak jasna, iż dokładnie można było mierzyć oddalanie się jej jądra od brzegu słońca. Jądro jej było bardzo gęste, kometa miała podobieństwo chmurki białej z obwodem bardzo wyraźnym, zauważono przedział ciemny pomiędzy jądrem a ogonem. – HK

Wikipedia: Wielka Kometa Marcowa z 1843 (C/1843 D1, 1843 I) – kometa długookresowa, którą można było obserwować gołym okiem w 1843 roku. Kometa ta należy do grupy Kreutza. Kometa została zaobserwowana po raz pierwszy 5 lutego 1843 roku. Jej jasność gwałtownie wzrastała. Można ją było widzieć nawet za dnia w niewielkiej (1°) odległości od Słońca. Miała bardzo długi warkocz kometarny, jego długość wynosiła ok. 2 j.a. 6 marca kometa osiągnęła największą jasność. Najlepsze warunki do obserwacji tego obiektu były na półkuli południowej. Po raz ostatni widziano ją 19 kwietnia 1843 roku.

.1843 Odkrycie trzeciej (po komecie Enckego i Bieli) komety krótkookresowej. Kometa odkryta 22.11.1843 przez Faye (Paryż). Orbita kołowa o okresie 7,29 roku. – HK

.1843 Krótkookresowa kometa którą odkrył Blanpain w roku 1843 a która Clausen uważa za tą samą z kometą z roku 1743. Okres obiegu od 5 do 6 lat. – HK

.1843. „Aerolity (meteoryty) przejawiają się w zupełnie innej postaci / niż kule ogniowe/; na początku pojawia się na pogodnym niebie mała i ciemna chmurka, z której potem wśród grzmotów podobnych do huku dział, kamienie meteorytyczne spadają na ziemię. Niekiedy widziano, jak te ciemne chmury, przebiegając nad całą okolicą, wyrzucały na powierzchnie ziemi tysiące odłamków nierównych, mających te same własności.
Niekiedy zdarza się, lecz rzadziej, że aerolity spadają na ziemię przy zupełnie pogodnym niebie, bez tworzenia się poprzednio opisanej chmury złowieszczej. Zdarzenie takie miało miejsce 16.09.1843 w czasie spadania wielkiego aerolitu z hukiem podobnym do pioruna, w Kleinweden, niedaleko Muhlhausen.” – HK

.1844 Humboldt kończy książkę „Kosmos”. Według astronomów Mars nie ma księżyców, a drugi i czwarty księżyc Urana mają odwrotny kierunek obiegu planety niż wszystkie inne księżyce w układzie słonecznym. Wyliczono tory 150 komet, wśród nich 6-7 ma potwierdzony „ruch powrotny”. – HK

Uwaga BK. Do roku 1705 (badania statystyczne Halleya) znane były 24 pojawienia się wszystkich komet. W roku 1844 wyliczono tory 150 komet. Czyli, że w latach 1705 – 1844 (139 lat) średnio co roku pojawiała się kometa!

.1844. Wielka Kometa z 1844 (C/1844 Y1, 1844 III) – kometa długookresowa, którą można było obserwować gołym okiem w 1844 roku. Prawdopodobnie wróci w okolice Słońca. Kometę zaobserwowano po raz pierwszy 17 grudnia 1844 roku. 14 grudnia tegoż roku przeszła ona przez peryhelium swej orbity (jeszcze przed odkryciem). – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1845 – kometa Bieli dzieli się na dwie części które samodzielnie poruszały się dalej po orbicie – ROW
Moja uwaga – BK. Wikipedia twierdzi, ze Kometa Bieli rozpadła się na dwie części w lutym 1846, co było przez wszystkich obserwowane i dokumentowane.

.1845 – Wielka Kometa Czerwcowa z 1845 (C/1845 L1, 1845 III) – kometa najprawdopodobniej jednopojawieniowa, którą można było obserwować gołym okiem w 1845 roku. Kometa została zaobserwowana po raz pierwszy 2 czerwca 1845 r. przez wielu obserwatorów.
Kometa C/1845 L1 porusza się po orbicie w kształcie zbliżonym do paraboli o mimośrodzie 1. Peryhelium jej znajdowało się w odległości 0,4 j.a. od Słońca. Nachylenie jej orbity do ekliptyki wynosi 131˚.
Obiekt ten pochodzi prawdopodobnie spoza Układu Słonecznego, gdyż nie udało się wyliczyć aphelium jego orbity, co sugeruje, iż wpadł on jedynie raz w okolice Słońca i przechodząc w jego pobliżu, oddalił się następnie w przestrzeń międzygwiazdową. – WIK (Humboldt o niej nie wspomina).

.1847 Kometa „jasna jak gwiazdy pierwszej lub drugiej wielkości, i to nawet podczas dnia w okolicy nieba najbardziej oświeconej przez słońce” – HK. Uwaga BK: prawdopodobnie chodzi o „Wielką Kometę Hinda” – C/1847 C1.

Wikipedia pisze chyba o dwóch kometach roku 1847:

Kometa Hinda (C/1847 C1, 1847 I) – kometa długookresowa, która powróci prawdopodobnie w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem. Kometę C/1847 C1 odkrył John Russell Hind 6 lutego 1847 roku. Osiągnęła ona swe peryhelium 30 marca tegoż roku i znalazła się w odległości 0,04 au od Słońca. Porusza się ona po niezwykle wydłużonej eliptycznej orbicie o nachyleniu 48,66° względem ekliptyki.

Kometa Mitchel (C/1847 T1, 1847 VI. Kometa Pani Mitchel) – kometa jednopojawieniowa, nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem. Kometę C/1847 T1 odkryła 1 października 1847 roku Maria Mitchell. Kilka dni później dostrzegł ją także Francesco de Vico. Kometa osiągnęła swe peryhelium 14 listopada 1847 roku i znalazła się w odległości 0,3 au od Słońca. Poruszała się po hiperbolicznej orbicie o nachyleniu 108,1° względem ekliptyki.

.1848 odkrycie planetoidy Metis ( Astronom irlandzki Graham w Markree-Castle – 28.04.1848) – HK

.1848 odkrycie 8-go księżyca Saturna (Lassel z Liverpool, 18.09.1848) – HK

.1848 – od tego roku notuje się zmniejszenie intensywności roju meteorów Perseid – ROW

.1849 (12.04.1849) odkrycie przez Gasparisa z Neapolu kolejnej planetoidy (wszystkie wtedy znane to Flora, Westa, Hebe, Iris, Astrea, Juno, Ceres, Pallas.) – HK
Uwaga BK: jak widać, Humboldt dopisuje do książki która się już pewnie drukuje w drukarni dodatkowe i najświeższe informacje…

.1852 – kolejny powrót rozdwojonej komety Bieli (jesień 1852) – ROW

.1853 – Kometa Klinkerfuesa (C/1853 L1, 1853 III) – kometa jednopojawieniowa, nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Można ją było obserwować gołym okiem. Kometę C/1853 L1 odkrył Ernst Friedrich Wilhelm Klinkerfues 11 czerwca 1853 roku. Kometa osiągnęła swe peryhelium 2 września tegoż roku i znalazła się w odległości 0,3 au od Słońca. Poruszała się po hiperbolicznej orbicie o nachyleniu 61,5° względem ekliptyki. WIK – ROW o niej nie wspomina.

.1854 – Wielka Kometa z 1854 (C/1854 F1, 1854 II) – kometa jednopojawieniowa, nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Można ją było obserwować gołym okiem. Kometę C/1854 F1 odkryto 23 marca 1854 roku, na jeden dzień przed osiągnięciem przez nią peryhelium. Kometa znalazła się w punkcie przysłonecznym w odległości 0,28 au od Słońca. Poruszała się po parabolicznej orbicie o nachyleniu 97,49° względem ekliptyki. WIK – ROW o niej nie wspomina.

.1855 – przez kilka miesięcy jest dla wszystkich widoczna w jasny i słoneczny dzień planeta Wenus (Scientific American Volume 10 Number 42 (June 1855)) – SA

.1858 – Kometa Donatiego (C/1858 L1, 1858 VI) – kometa długookresowa, widoczna gołym okiem w roku 1858. Kometa ta została odkryta przez włoskiego astronoma Giovanniego Battistę Donatiego 2 czerwca 1858 roku (niektóre źródła podają datę pierwszej obserwacji na 7 czerwca). Kometę można było obserwować gołym okiem od połowy sierpnia 1858 do listopada tegoż roku. Na początku października 1858 znalazła się najbliżej Ziemi (0,54 j.a.) i tym samym osiągnęła największą jasność – ok. 0m.
Kometa Donatiego wykształciła jasną głowę oraz dwa warkocze; jeden wąski, prosty i długi jonowy, a drugi szeroki gazowo-pyłowy. Warkocze miały na nieboskłonie długość do 60˚, a warkocz pyłowy dodatkowo 10˚ szerokości.
W tamtym czasie – z racji swej okazałości – kometa ta wzbudzała u wielu ludzi strach, gdyż – jak niektórzy uważali – miała zwiastować wielkie nieszczęścia, np. wojny lub epidemie.

Białoruska Wikipedia: „Kometa Donati jednocześnie wykazywała wszystkie trzy typy ogonów komety (pył, gaz, krótka plazma). Obserwowano ją gołym okiem przez prawie pół roku. Mark Twain twierdził, że może nawet w jej świetle czytać gazetę, ale to najprawdopodobniej przesada.”
WIK – ROW o niej nie wspomina.

.1859 – nie udało się dostrzec komety Bieli – ROW

.1860 – Wielka Kometa z 1860 (C/1860 M1, 1860 III) – kometa jednopojawieniowa, nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem. Kometę C/1860 M1 odkryto 18 czerwca 1860 roku. Osiągnęła ona swe peryhelium 16 czerwca tegoż roku i znalazła się w odległości 0,29 au od Słońca. Poruszała się po parabolicznej orbicie o nachyleniu 79,3° względem ekliptyki. WIK – ROW o niej nie wspomina.

.1861 – Kometa Thatcher (C/1861 G1). – kometa długookresowa obserwowana w roku 1861. Kometa ta została odkryta 5 kwietnia 1861 roku przez A.E. Thatchera[1]. Została zaobserwowana również przez Carla Wilhelma Baekera.
Peryhelium jej orbity znajduje się w odległości 0,92 au od Słońca, a aphelium 110,44 au od niego. Okres obiegu komety wokół naszej Dziennej Gwiazdy wynosi 415 lat, a nachylenie do płaszczyzny ekliptyki wynosi 79,77˚. Kometa Thatchera jest źródłem roju meteorów nazwanego Lirydami. Hiszpańska Wikipedia informuje, że pojawienie się Lirydów powiązano z kometą Thatchera z roku 1861 w roku 1867.
Angielska Wikipedia twierdzi, że ta kometa minęła blisko Ziemię w dniu 05.05.1861. Odległość wynosiła 0,335 j.a. (50 mln km). Przeszła przez peryhelium w dniu 03.06.1861. – WIK – ROW o niej nie wspomina.

.1861 – Wielka Kometa z 1861 (C/1861 J1, 1861 II) – kometa długookresowa, która przez trzy miesiące 1861 roku widoczna była gołym okiem. Kometa ta została odkryta przez australijskiego astronoma Johna Tebbutta 13 maja 1861 roku w Windsorze w Nowej Południowej Walii. W momencie odkrycia miała ona jasność ok. 4m. Kometa ta zaobserwowana była już w 1500 roku i jako taka nosi oznaczenie C/1500 H1. Kometę można było obserwować gołym okiem przez trzy miesiące (do połowy sierpnia 1861).

Była tak jasna, że w nocy przedmioty rzucały cień, w dzień widoczna była nawet przy świetle słonecznym. Najmniejsza odległość jaka dzieliła kometę od Ziemi to 0,1326 j.a. (19 836 mln km).

Ziemia przeszła wtedy przez jej szeroki warkocz.

Oczom obserwatorów przedstawiała się ona okazale; miała dobrze wykształconą głowę i szeroki warkocz. Dalej Wikipedia pisze tak: „Kometa mogła wchodzić w interakcje z Ziemią w prawie bezprecedensowy sposób: przez dwa dni, kiedy kometa znajdowała się w jej najbliższym punkcie, Ziemia faktycznie znajdowała się wewnątrz ogona, dzięki czemu można było zobaczyć jak strumienie materii kometowej zbiegają się w kierunku jądra komety. Oprócz C/1861 J1 jeszcze tylko siedem komet z dziewiętnastego wieku otrzymało przydomek „wielka”. WIK – ROW o niej nie wspomina.

.1865 – Wielka Kometa Południowa z 1865 (C/1865 B1, 1865 I) – kometa jednopojawieniowa, nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem na półkuli południowej. Kometę C/1865 B1 odkryto 17 stycznia 1865 roku. Osiągnęła ona swe peryhelium 14 stycznia tegoż roku, czyli jeszcze przed odkryciem, i znalazła się w odległości 0,026 au od Słońca. Poruszała się po parabolicznej orbicie o nachyleniu 92,5° względem ekliptyki. WIK – ROW o niej nie wspomina.

.1866 – nie udało się dostrzec komety Bieli. Ustalono że „małe komety powoli się rozpraszają w przestrzeni” – ROW

.1866 – maksimum roju meteorytowego Leonidy. Zjawisko wydatnie się zmniejsza w roku 1873. – ROW

.1868 – uczeni obserwowali zmiany wielkości średnicy Słońca (Sporer i Klein)– ROW

.1868. – 30.01.1868 spadł Meteoryt Pułtuski. Obszar spadku – 127 km², masa całkowita spadku – 8863 kg, liczba okazów – 68 780 (przeważnie po kilka gramów), największy znaleziony okaz – 9095 g – WIK (https://pl.wikipedia.org/wiki/Meteoryt_Pu%C5%82tusk)

.1869 – wyraźne zmniejszenie się roju meteorytowego Leonidy. – ROW

.1870 – Astronomowie dostrzegają zmiany widoku Jowisza. Na Jowiszu jest obserwowany widoczny gołym okiem „czerwony pas równikowy” – ROW

.1871 – od lipca do listopada uczeni obserwowali zmiany wielkości średnicy Słońca – ROW

.1871 – badanie korony słonecznej podczas zaćmienia w dniu 12.12.1871. („Fakt, że koronę tworzy powłoka słoneczna został dokładnie zbadany podczas zaćmienia słonecznego 12 Grudnia 1871, gdyż dawniej niektórzy uważali koronę jako zjawisko pochodzenia ziemskiego ( Annales de Chemie et de Physique Ser. 4. Tom. XXYIII. Kwiecień 1873))”. – ROW

.1872 – uczeni obserwowali zmiany wielkości średnicy Słońca na wiosnę i w lecie tego roku – ROW

Moja uwaga a raczej przypomnienie – BK. „Zmniejszenie tarczy Słońca” jest obserwowane w latach 1868, 1871 i 1872. Wcześniej „zaciemnienie tarczy słonecznej” odnotowano w latach 1090, 1203 i 1547.

.1872 – wiele meteorytów spadło we Francji (23.07.1872) – ROW

.1872 – wiele meteorytów spadło we Włoszech (31.08.1872) – ROW

.1872 – Wielki rój meteorów (24/25 listopad) który zidentyfikowano jako „pochodzący od komety Bieli”. Komety z północnej półkuli nie dostrzeżono, ale wyliczenia jej miejsca przekazano do obserwatorium w Indiach, gdzie 2 grudnia 1872 dostrzeżono kometę Bieli. Podawane są ilości widzianych rojów: Wrocław:przeszło 30 na minutę, Lipsk – od 8 do 21 na minutę, Munster –przeszło 2200 w 53 minuty, Berlin – przeszło 5 tysięcy nagodzinę („widziane gołym okiem”).
Bardzo liczne są sprawozdania nadesłane z różnych okolic Francji i W. Brytanii, lecz szczególnie pięknym było zjawisko we Włoszech i w Grecji. W Rzymie według O. Secchiego od godz.7 min. 30 do godz. 1 naliczono 13892 gwiazd spadających, lecz bardzo wielkiej liczby nie liczono wcale. Całe niebo, powiada Secchi, było w ogniu, był to rzeczywisty deszcz gwiazd. Denza donosi, że w Montealieri pod Turynem od godziny 6 wieczorem do godz. 12 ½ naliczono 33400 i z Neapolu de Gasparis donosi, że około godziny 7 można było liczyć przecięciowo 2 gwiazdy na sekundę. W Matera obserwował prot:Eugenia z trzema pomocnikami od godziny 6 do północy, naliczyli oni 38513 meteorów, a w Mondavi prof. Bruno od godz. 6 min. 30 do godz. 2 min. 15 rano naliczył 30881 gwiazd. Bardzo pięknym było to zjawisko w Atenach, gdzie obserwował Schmidt z wieloma pomocnikami. Astronom ten powiada, że przez całą,noc nad poziomem Aten widziano około 30000 gwiazd.”

„Ponieważ prawdopodobnie zjawisko rozpoczęło się jeszcze przed 12-tą czasu Waszyngtonu, to ziemia potrzebowała przeszło 10 godzin dla przejścia przez chmarę meteorów, opisując wśród nich około 150000 mil geograficznych. Lecz ponieważ ziemia ukośnie przecięła rój meteorów, to należy przyjąć, że przecięcie poprzeczne roju nie miało więcej niż 75000 mil. Możemy więc przyjąć, że maksimum zjawiska dla Włoch i krajów sąsiednich nastąpiło o godz. 8 min. 17 czasu średniego rzymskiego, długość ziemi w jej orbicie wynosiła wtedy 245° 55′.”

W Krakowie zjawisko badał profesor Karliński.
Obserwatorzy zgadzają się że droga meteorów jest bardzo krótka, a ilość jasnych meteorów była mała w stosunku do ich ilości. Światło meteorów jest „różnokolorowe”. – ROW

.1872 – obserwowana powierzchnia Jowisza przybrała na nowo wygląd jaki miała przed trzema lub czterema laty, tak że rok ten (1872), należy uważać jako kończący period zmian i przekształceń, jakim planeta ta przez kilka lat ulegała. Nie widać już „czerwonego pasa równikowego”, ani „niebieskiej plamy” – ROW

.1873 – od jakiegoś czasu widoczne są wyraźne zmiany na powierzchni Marsa. Jest to szczególnie wyraźne w czerwcu i lipcu 1873. Mars był wtedy wyraźnie mniej czerwony a „analiza spektralna dowodzi, że atmosfera Marsa zawiera parą wodną, , tak samo jak i nasza planeta, i że jego morza, śniegi i chmury są rzeczywiście złożone z tej samej wody, co i nasze morza i meteory wodne”. – ROW

Komentarz BK. Jak widać obserwuje się intensywnie powierzchnię Marsa. Dostrzega „morza” oraz czapy polarne. A nikt nie widzi wielkiej „bruzdy tektonicznej” przecinającej powierzchnię planety! Dolina Marinera (Valles Marineris) została odkryta przez sondę Mariner 9. Jest to największy kanion w Układzie Słonecznym – ma prawie 5 tysięcy km długości i 200 km szerokości! Głębokość przeciętna to 5-8 km, miejscami 11 km. Proszę zwrócić uwagę, że w roku 1873 bada się spektralnie skład widocznych najwyraźniej chmur na Marsie!
https://pl.wikipedia.org/wiki/Valles_Marineris
https://en.wikipedia.org/wiki/Valles_Marineris

.1873 – ponownie obliczono domniemane miejsce komety Bieli, która pomiędzy sierpniem a październikiem powinna przechodzić koło Słońca. Nie udało się komety wypatrzyć, za to w dniu 27.11.1873 obserwować można było niezmiernie wspaniałe zjawisko gwiazd spadających widziane nie tylko w Europie lecz i w innych częściach świata. Jednak w listopadzie pojawić się powinien dodatkowo rój meteorów „od komety Bieli”. Zjawisko nie nastąpiło, mimo dobrych warunków do obserwacji. – ROW

.1873. – Nieliczny tym razem rój Geminidów (z konstelacji Bliźniąt). Za to obfity rój meteorów z dnia 02.01.1873. Ustalono, że zjawisko to powtórzy się w latach 1875 – 1879 – ROW

.1873. Wydawane są katalogi gwiazd „z epoki 1800” oraz „z epoki 1850” – ROW

.1873 – 1874. Intensywne obserwacje zmian na powierzchni Jowisza. – ROW

.1874 – Kometa Coggia (C/1874 H1, 1874 III) – kometa długookresowa, którą można było obserwować gołym okiem w 1874 roku. Prawdopodobnie wróci w okolice Słońca. Kometę zaobserwował po raz pierwszy 17 kwietnia 1874 roku Jérôme Eugène Coggia. 9 lipca tegoż roku przeszła ona przez peryhelium swej orbity. 23 lipca osiągnęła najbliższą odległość od Ziemi, wynoszącą 0,29 AU (0,29 j.a. = 43,5 miliona km). 27 lipca kometa została zaobserwowana na półkuli południowej. Obserwacje prowadzono w Południowej Afryce i Australii. Według artykułu prasowego na temat obserwacji, dokonanych przed świtem przez H. C. Russella z 29 lipca: „jądro było tak jasne jak gwiazda pierwszej wielkości, a głowa miała około połowy średnicy Księżyca”. – WIK

.1880 – Wielka Kometa Południowa z 1880 (C/1880 C1, 1880 I) – kometa jednopojawieniowa, nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem na półkuli południowej. Kometę C/1880 C1 odkryto 31 stycznia 1880 roku. Osiągnęła ona swe peryhelium 28 stycznia tegoż roku, czyli jeszcze przed odkryciem, i znalazła się w odległości 0,0055 au od Słońca. 5 lutego warkocz kometarny rozciągał się na niebie na ponad 50°. Kometa była widoczna gołym okiem do 15 lutego. Poruszała się po parabolicznej orbicie o nachyleniu 144,7° względem ekliptyki. Kometa ta należy do grupy Kreutza. – WIK

.1881 – Wielka Kometa z 1881 (C/1881 K1, 1881 III, 1881b) – kometa długookresowa, która powróci prawdopodobnie w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem na półkuli południowej. Kometę C/1881 K1 odkrył John Tebbutt 22 maja 1881 roku. Osiągnęła ona swe peryhelium 16 czerwca tegoż roku i znalazła się w odległości 0,73 au od Słońca. Porusza się po niezwykle wydłużonej eliptycznej orbicie o nachyleniu 63,4° względem ekliptyki. Jeden obieg wokół Słońca zajmuje jej ponad 2,5 tysiąca lat. 20 czerwca minęła Ziemię w odległości zaledwie 0,28 AU / 42,3 miliona km. Ta bliskość ziemi była również przyczyną jej jasności. – WIK

.1882 – Wielka Kometa z 1882 lub Kometa Wellsa (C/1882 F1, 1882 I, 1882a) – kometa długookresowa, która powróci prawdopodobnie w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem na półkuli południowej. – WIK

.1882 – Wielka Kometa Wrześniowa z 1882 (C/1882 R1, 1882 II, 1882b) – kometa długookresowa, która widoczna była gołym okiem we wrześniu 1882. Kometa ta należy do grupy Kreutza. Pierwsze doniesienia o widzeniu komety datowane są na 1 września 1882, kiedy to dostrzeżono ją na porannym niebie na Przylądku Dobrej Nadziei oraz w Zatoce Gwinejskiej. W następnych dniach wielu ludzi z południowej półkuli obserwowało tę kometę. Jednakże oficjalną datą jej odkrycia jest 7 września 1882 roku, gdyż wtedy dostrzeżona została po raz pierwszy przez astronoma Williama Henry’ego Finlaya z Królewskiego Obserwatorium Astronomicznego w Kapsztadzie. Opisał on tę kometę jako ciało o jasności względnej 3m. W kolejnych dniach kometa znacząco zwiększała swoją jasność. 17 września kometa osiągnęła swe peryhelium i równocześnie największą jasność (-17m). Była tak jasna, że można ją było bez trudu dostrzec w dzień obok Słońca.
Przypuszcza się, że obiekt ten powstał po rozpadzie Wielkiej Komety z roku 1106 (X/1106 C1). Po przejściu przez punkt przysłoneczny kometa traciła stopniowo na jasności, pozostawała jednak jednym z najjaśniejszych obiektów nieba. Pod koniec września astronomowie dostrzegli, że jej jądro zaczyna się wydłużać. Na początku października stało się jasne, że doszło do jego rozpadu na kilka części, które oddalały się z wolna od siebie.
W połowie października wytworzył się tzw. antywarkocz, a więc warkocz kometarny skierowany ku Słońcu. Jest to jednak zjawisko pozorne, wynikające ze specyficznego ustawienia obserwatora w stosunku do komety.
Aktywność komety stopniowo spadała; ostatnia obserwacja za pomocą instrumentów optycznych miała miejsce 1 czerwca 1883 roku. – WIK

.1882. – Kometa Zaćmienia (Comet of the Eclipse) z 1882 lub X / 1882 K1 – WIK

.1887 – Wielka Kometa Południowa z 1887 (C/1887 B1, 1887 I, 1887a) – kometa najprawdopodobniej jednopojawieniowa, którą można było obserwować gołym okiem w 1887 roku. Kometa została zaobserwowana po raz pierwszy 18 stycznia 1887 roku przez Johna M. Thome’a. Widoczna była na półkuli południowej. Jeszcze przed odkryciem 11 stycznia przeszła przez peryhelium swej orbity. Kometa nazywana była też „The Headless Wonder” („Bezgłowe cudo”). – WIK

.1901 – Wielka Kometa z 1901 (C/1901 G1, 1901 I, 1901a – „Kometa Viscara”) – kometa jednopojawieniowa, nie powróci już najprawdopodobniej w okolice Słońca. Widoczna była gołym okiem. Kometę C/1901 G1 odkryto 23 kwietnia 1901 roku. Osiągnęła ona swe peryhelium 24 kwietnia tegoż roku i znalazła się w odległości 0,24 au od Słońca. Poruszała się po parabolicznej orbicie o nachyleniu 131° względem ekliptyki. – WIK

.1908 – C/1908 R1 (Morehouse) – kometa jednopojawieniowa, najprawdopodobniej nie powróci już w okolice Słońca. Kometę C/1908 R1 (Morehouse) odkrył 1 września 1908 roku Daniel David Morehouse. Osiągnęła ona swe peryhelium 26 grudnia tegoż roku i znalazła się w odległości 0,94 j.a. od Słońca. Poruszała się po hiperbolicznej orbicie o nachyleniu 140,17° względem ekliptyki. Nie ma dokładnych danych co do średnicy jądra tej komety (zapewne nie jest ono większe od kilku km). Jej warkocz rozdzielał się nawet na sześć włókien. W widmie komety zaobserwowano wysokie stężenie jonów CO+, co może świadczyć o tym, że obiekt ten pochodzi z obłoku Oorta. – WIK

.1910 – Wielka Kometa Styczniowa z 1910 (C/1910 A1), nie należy mylić z pojawieniem się w 1910 komety okresowej 1P/Halley. Kometa jednopojawieniowa, najprawdopodobniej o bardzo długim okresie obiegu wokół Słońca. Kometa ta została dostrzeżona przez wielu obserwatorów początkowo na południowej półkuli. Pierwszym astronomem, który podjął badania tej komety, był Robert Innes. Miała ona wtedy jasność -1m i można ją było obserwować gołym okiem. Po przejściu przez peryhelium 17 stycznia 1910 roku jej jasność jeszcze wzrosła, tak że widoczna była nawet przy świetle dziennym. Na sferze niebieskiej warkocz komety C/1910 A1 rozciągał się na ok. 50°. Komety tej nie należy mylić z kometą Halleya, która w tym samym roku przeszła przez swe peryhelium. – WIK

.1910 – Kometa Halleya. „20 maja 1910 roku minęła Ziemię w odległości zaledwie 0,15 au (22 440 000 km), osiągając wielkość obserwowaną 0 m. Na porannym niebie jej warkocz kometarny rozciągał się na 120°, od gwiazdozbioru Byka do Orła. Zbiegiem okoliczności, w tym samym roku była obserwowana jeszcze jaśniejsza kometa jednopojawieniowa C/1910 A1 (Wielka Kometa Styczniowa).”

W innym miejscu Wikipedii twierdziła, że kometa nie tylko przeszła blisko Ziemi, ale to Ziemia przeleciała przez ogon komety Halleya, i że był to drugi taki przypadek znany astronomom.

Według Encyklopedii Orgelbranda z roku 1900, spodziewano się powrotu komety Halleya w roku 1910, i miała ona osiągnąć peryhelium w dniu 16.05.1910.

Informacje o kometach uzupełniłem ze strony Wikipedii: https://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_komet_nieokresowych

 

Dalszy ciąg znajduje się tutaj:
https://kodluch.wordpress.com/2020/06/27/%e2%99%ab-off-topic-katastrofa-wedlug-andrieja-stiepanienki-w-swietle-xix-wiecznych-informacji-zrodlowych-czesc-iii-rozdzialu-a/

vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv

ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ

Zgodnie z sugestiami Czytelników, tym którym podoba się moja „pisanina”, umożliwiłem składanie osobistych podziękowań…

Można podziękować poprzez portal „Patronite”:

https://patronite.pl/blogbruska

Lub przez PayPal:

blogbruska@gmail.com

ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ

vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

Do tłumaczenia tekstów można stosować na przykład:
http://free-website-translation.com/

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

♫ – OFF TOPIC – SPIS TREŚCI tematów „OT”
https://kodluch.wordpress.com/2018/03/16/%e2%99%ab-off-topic-spis-tresci-tematow-ot/

https://kodluch.wordpress.com/about/

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

9 uwag do wpisu “♫ – OFF TOPIC – Katastrofa według Andrieja Stiepanienki w świetle XIX-wiecznych informacji źródłowych. Część II rozdziału A

Dodaj komentarz

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s