♫ – OFF TOPIC – Metalurgia 11 (Historia kosy część II…)


 


Map of the Roman Empire during 116, the province Noricum highlighted… (wszystkie grafiki, tak jak pozostałe informacje, pochodzą z Wikipedii).

♫ – OFF TOPIC – Metalurgia 11 (Historia kosy część II…)

Kiedy realnie mogła się pojawić kosa? Czyli: wszystkie tropy prowadzą do Austrii.

Zarówno książka z roku 1782 jak i inne informacje (sprowadzenie do fabryki kos pod Wilnem fachowców ze Styrii), świadczą że „światowym wzorcem kosy” była kosa austriacka. Należało by upatrywać wynalazców i pierwszych producentów kos na terenie Austrii, a ściślej mówiąc w słowiańskiej Styrii i Karyntii.

Niestety, zaginął mi materiał historyczny w którym twierdzono, ze kosy wymyślono tam w okresie 1831 – 1837. Spróbujemy mozolnego „szybkiego rysu historycznego”…

Niemieccy „badacze kos” nie znaleźli żadnych materialnych dowodów, które by podpowiedziały kiedy i gdzie powstała pierwsza kosa. Dlatego też naukowcy stwierdzili, że kosa znana była już w średniowieczu, bo z tego okresu pochodzą rysunki, malunki i jakaś rzeźba z kosą na katedrze w Kolonii.

Czyli, że może to był rok 1248 (położenie kamienia węgielnego katedry w Kolonii), może rok 1313 – gdy niedokończona świątynia stała się siedzibą biskupa. Może rok 1322 – gdy uroczyście poświęcono zbudowaną część katedry – prezbiterium?

Wikipedia:

Około 1510 wstrzymano budowę z powodu problemów finansowych i braku zainteresowania (???? – moje znaki zapytania). Prace zarzucono ostatecznie w 1560, pozostawiając ukończoną wieżę południową wraz z niższymi partiami nawy i fasady. Na ponad trzysta lat sylwetkę miasta zdominowała niedokończona budowla z ogromnym żurawiem pochylonym nad wieżą południową. Z tego okresu pochodzi powiedzenie, że wcześniej przyjdzie koniec świata niż katedra będzie gotowa”.

W latach 1814 i 1816 cudownie / słowo „cudownie” – mój dopisek/ odnaleziono w dwóch różnych miejscach (w Paryżu i Darmstadt) pergaminowe plany katedry, więc król pruski Fryderyk Wilhelm IV oraz ówczesny koadiutor, a późniejszy arcybiskup Johannes von Geissel, w roku 1842 położyli nowy kamień węgielny pod kontynuację budowy katedry, za pieniądze króla i „kolońskiego towarzystwa budowy katedry”. Dziełem tym kierowali znani architekci doby neogotyku, Ernst Friedrich Zwirner, Karl Eduard Richard Voigtel, Vincenz Statz i inni. Natomiast prace nad dekoracją rzeźbiarską powierzono licznemu warsztatowi, który reprezentował m.in. Peter Fuchs i wspomniany Ernst Zwirner. Katedrę ukończono po ponad 600 latach w roku 1880.

Jak widać, „początek brzytwy” określa książka powstała w roku 1923 a „początek kosy” rzeźba z katedry, która mogła powstać po roku 1248 a przed rokiem 1880. A najprawdopodobniej rzeźba z kosą powstała pomiędzy rokiem 1842 a 1880. A już powala na kolana wielki drewniany dźwig sterczący nad niedokończoną wieżą katedry kolońskiej, widoczny na rysunkach i obrazach tworzonych przez 300 czy 600 lat. Wypisz – wymaluj, taki sam jak na zdjęciach z budowy katedry z drugiej połowy XIX wieku!

https://pl.wikipedia.org/wiki/Katedra_w_Kolonii
https://de.wikipedia.org/wiki/K%C3%B6lner_Dom
https://en.wikipedia.org/wiki/Cologne_Cathedral
https://cs.wikipedia.org/wiki/Katedr%C3%A1la_svat%C3%A9ho_Petra_(Kol%C3%ADn_nad_R%C3%BDnem)

Według niemieckich „badaczy kos”, pierwsze kosy („noże na trzonku” – tak zwane „wołynki”), czyli jak to oni określają „ruskie gorbuszki” („primitiven typus der russischen Gorbuschka”), o ostrzu długości 40 cm i szerokości około 8 cm, pojawiły się w „kulturze La Tène” – jako „celtycko-rzymskie kosy”.

Źródło podesłane przez Czytelnika, na które będę się wielokrotnie powoływał: https://www.zobodat.at/pdf/JOM_91_0013-0178.pdf
„Sensen, Sensenschmiede und ihre Technik.
Von Josef Zeitlinger, Leonstein.”

Jakoś niemieccy badacze kos nie czytali angielskiej Wikipedii, która twierdzi, że takie „noże na trzonku” wymyślono w Anglii w połowie XIX wieku. Z kolei wielu „historyków kosy” twierdzi, ze „znane nam kosy” zamieniły „ostrza na trzonku”, czyli „wołynki – gorbuszki” dzięki Osmanom, którzy – jako „znamienici fachowcy od metalurgii” – próbowali zawojować dzisiejsze Węgry, Polskę, Słowację i Austrię ze Słowenią, pewnie po to by ciemnym tubylcom przekazać wiedzę z dziedziny metalurgii, a przy okazji wynalazek kosy. Zanim dojdziemy do Osmanów – Hausmannów – Turków – Tartarów itd… Cofniemy się do „czasów rzymskich”.

„Noricum steel”


Overview map of the Hallstatt (yellow) and La Tène (green) cultures. After Atlas of the Celtic World, by John Haywood; London Thames & Hudson Ltd., 2001, pp. 30-37.


The Hallstatt culture. See e.g. John T. Koch, Celtic Culture: A Historical Encyclopedia (2006), p. 888; Atlas of the Celtic World, by John Haywood; London Thames & Hudson Ltd., 2001, pp.30-37.

Wikipedia o „kulturze La Tène” (kultura halsztacka): „Noricum – prowincja rzymska położona na południe od Dunaju na terenach dzisiejszej Styrii i Karyntii.

Epoka została nazwana w 1874 r. przez szwedzkiego prehistoryka Hansa Hildebranda po znalezieniu cmentarzyska przez Johanna Georga Ramsauera w roku 1846, koło wioski Hallstatt w Salzkammergut w Austrii. Hildebrand zaproponował podział epoki żelaza na okres halsztacki i lateński.

Nazwa prowincji pochodzi od celtyckiego królestwa Noricum, które zostało podbite przez Rzymian w 16 p.n.e. Około 40 r. n.e. cesarz Klaudiusz nadał tym ziemiom status prowincji. Stolicą prowincji zostało Virunum.

Cesarz Dioklecjan podzielił prowincję na Noricum Ripense i Noricum Mediterraneum, gdzie stacjonował legion Legio I Noricorum.

Angielska oraz niemiecka Wikipedia są wylewniejsze, gdyż piszą, że celtyckie królestwo Noricum słynęło z wydobywanego tam złota, produkcji soli, produkowanych tam perfum i… produkcji stali!

Niemiecka Wikipedia pisze wprost: „Ferrum Noricum, lateinisch für norisches Eisen oder norischer Stahl, war ein weithin bekannter kohlenstoffhaltiger, härtbarer Stahl aus Noricum während der Zeit des Römischen Reichs.”

Jak widać, w XVIII i XIX wieku europejscy metalurdzy starali się nawęglić żelazo dymarkowe (do 0,08% węgla), lub pozbawić węgla żeliwo wielkopiecowe (ponad 2,11 % węgla), a tu się okazuje, że w czasach rzymskich, produkowano stal węglową, która dawała się hartować, czyli że musiała zawierać ponad 0,2% węgla!

W zasadzie to według Wikipedii, to królestwo, a potem rzymska prowincja Noricum, była jedynym europejskim ośrodkiem hutnictwa stali w czasach rzymskich!

Cytujemy świętą Wikipedię w elektronicznym tłumaczeniu:

Królestwo Noricum było głównym dostawcą broni dla armii rzymskich począwszy od połowy Republiki. Rzymskie miecze zostały wykonane z najlepszej jakości stali dostępnej wówczas z tego regionu, chalybs Noricus.

Wytrzymałość żelaza zależy od zawartości węgla. Kute żelazo (wrought iron) produkowane w świecie grecko-rzymskim zawierało ślady węgla i było zbyt miękkie dla produkcji narzędzi i broni. Potrzeba było co najmniej 1,5% zawartości węgla.

„Rzymska metoda” osiągnięcia takiej zawartości węgla w stali, polegała na wielokrotnym podgrzewaniu kutego żelaza (wrought iron) do temperatury ponad 800 ° C (tj. do „osiągnięcia białości” rozpalonego materiału) i skuwanie go w węglu drzewnym. Dzięki czemu, żelazo „wchłaniało węgiel” z węgla drzewnego.

Ta technika rozwinęła się empirycznie: nie ma dowodów na to, że starożytni producenci żelaza rozumieli zachodzące zjawiska chemiczne. W tej podstawowej metodzie nawęglania, dla produkcji dobrej stali kluczowe znaczenie miała jakość rudy żelaza.

Ruda musiała być bogata w mangan (pierwiastek, który jest niezbędny w nowoczesnych procesach stalowniczych) i nie powinna zawierać fosforu (który osłabia stal).
Ruda żelaza wydobywana w Karyntii (S. Noricum) szczególnie dobrze spełniała oba te kryteria. Celtowie z Noricum (zwani też Gallami, Wenedami lub Cymrami – moja uwaga) odkryli swoją rudę pozwalającą na produkcję stali około 500 r p.n.e. i stworzyli tam ważny przemysł stalowy.

Rudę wydobywano w dwóch odległych od siebie o 70 km miejscach, na górze Erzberg koło Hüttenberg (obecna Karyntia) i w Eisenerz (obecnie kopalnia na górze Erzberg w Styrii).

Najnowsze badania archeologiczne dowodzą, że rudę żelaza z Erzberg koło Eisenerz w Styrii odkryto dopiero w średniowieczu.

Moja uwaga: tak naprawdę naukowcy skrzętnie unikają określenia z jakiej rudy wykonano miecze znalezione na Słowacji (100 rok p.n.e. ) i Morawach (300 rok p.n.e. ). Czy wykonano je z rudy z „Żelaznej Góry” leżącej w Karyntii (czasy rzymskie), czy z rudy pochodzącej z „Żelaznej Góry” ze Styrii (średniowiecze). Niektórzy badacze twierdzą, że miecze pochodzą z rudy ze Szwecji… Tej przywożonej w XIX wieku do Sheffield?

Magdalensberg (słoweńska Štalenska gora, znajdujący się na równinie Klagenfurter Feld = Celovško polje), stało się głównym centrum produkcji i handlu, wyspecjalizowani kowale wytwarzali tam wyroby metalowe i broń. Gotowe uzbrojenie było wywożone do Akwilei, rzymskiej kolonii założonej w 180 r p.n.e.

Od 200 r p.n.e. plemiona Noricum stopniowo łączyły się w królestwo celtyckie, zwane „Regnum Noricum”, ze stolicą w miejscu zwanym Noreia. Noricum stało się kluczowym sprzymierzeńcem Republiki Rzymskiej, dostarczając wysokiej jakości broń i narzędzia w zamian za ochronę wojskową. W 113 r p.n.e. Teutoni ( Cimbri and Teutoni tribes) najechali Noricum. W odpowiedzi rzymski konsul Gnaeus Papirius Carbo poprowadził rzymską armię przez Alpy, by zaatakować germańskie plemiona w Noreii.

Historycy spierają się gdzie znajdowała się stolica „państwa noryckiego” (nordyckiego?). Niektórzy twierdzą, że było kilka miejscowości o nazwie „Noreia”.
Wymienię typowane przez historyków miejscowości.

W XVIII wieku twierdzono że Noreja znajdowała się koło Murau (słoweńskie Murowe) lub Neumarkt ( Neumarkt in der Steiermark) w Styrii. Później uczeni typowali stolicę w Magdalensbergu lub na pobliskiej równinie Zollfeld a także w słowiańskim Sankt Margarethen (Sankt Veit in der Gegend) koło Mühlen.

Inne teorie zakładają iż stolica znajdowała się w dolinie rzeki Glan w Karyntii, koło sanktuarium miejscowej bogini matki Noreii niedaleko Liebenfels (słoweńskie Lepo Polje), wzniesionej w II wieku naszej ery.

Inne próby lokalizacji obejmują starożytną osadę Gurina w pobliżu Dellach (słoweńskie Dole) lub obszar wydobycia rudy żelaza w Hüttenberg (słoweński Getemberg).

Inną popularną dziś wersją jest umiejscowienie stolicy koło góry Gracarca nad jeziorem Klopein (słoweńskie Klopinjsko jezero) w Karyntii, gdzie znaleziono prehistoryczną osadę na wzgórzu i kilka grobów celtyckich książąt.

Przepraszam za długaśny cytat, oszczędzę dalszych dziejów Królestwa Noryckiego, którego historię z czasów rzymskich znamy jedynie dzięki pracom austriackiego księdza i historyka z XIX wieku, niejakiego Richarda Knabl’a (1789 – 1874). Więc darujemy sobie całą historyczną wiedzę, gdyż oparta jest ona na wymysłach jednego, jedynego człowieka.

Dodam ciekawostkę z Wikipedii, o tym że Magdalensberg (słoweńska Štalenska gora, znajdujący się na równinie Klagenfurter Feld = Celovško polje) był od czasów starożytności ośrodkiem kultu, o czym świadczą wykopaliska. A stojąca „od zawsze” przed kościołem figura Triglava (Welesa?) została przez księdza-historyka Pavle Zablatnika (1912 – 1993) wniesiona uroczyście do wnętrza kościoła. Dane historyczne mówią o tym, że książęta Karyntii byli wybierani na ogólnych zgromadzeniach, zgodnie ze starym słowiańskim zwyczajem. Wiele wiosek w Karyntii w okolicach Magdalensberga „zachowało swe słowiańskie prawa i specjalny status” do końca XV wieku. Słoweński katechizm powstał w roku 1550, napisany przez słoweńskiego reformatora Primoža Trubara . A słoweński porządek kościelny (Cerkvena ordninga) został stworzony w roku 1567.

Pozostaje się zastanowić, czy „ruch protestancki” nie był aby ruchem „odrodzenia słowiańskiego” na ziemiach Styrii, Karyntii, Czech, Saksonii i… Polski?

Co ciekawe, Trzygław (Trihlav alebo Triglav) był bogiem Słowian Pomorskich i Brandeburgii. Inni twierdzą że był też „bogiem wojny”. Wikipedia: „U slavenskoj mitologiji Triglav je Trojedini Bog. Objedinjuje u jednu cjelinu tri hipostazije bića: Javu, Navu i Pravu. Triglav je oličenje prostora u kojem se nalazi i živi čovjek. Čovjeku se daje sloboda volje i mogućnost da sam bira svoj put – pravilan ili nepravilan.”

Tłumaczenie elektroniczne: „W słowiańskiej mitologii Triglav jest Bogiem Trójcy. Łączy w jedną całość trzy hipostazy istnienia: Javu, Navu i Prava. Triglav jest ucieleśnieniem przestrzeni, w której znajduje się także żywy człowiek. Człowiek otrzymuje wolność woli i możliwość wyboru własnej ścieżki – regularnej lub nieregularnej.”

Czeska Wikipedia pisze że „Niektórzy badacze, tacy jak Aleksander Brückner, Gerard Labuda i Mikołaj Rudnicki, połączyli kult Trihlava z chrześcijańską Trójcą Świętą, bo wygląd chrześcijańskiej Trójcy Świętej z trzema głowami i twarzami pojawia się dopiero w XIII wieku.

Kult Trzygława ostro zwalczał Otton (1060 – 1139) z Bambergu (miasto w Bawarii – pierwsze nazwy: Papinberc, Babinberg, Bamberga). Proszę to zapamiętać.

Wikipedia o Ottonie: „Po powrocie z Polski do Niemiec otrzymał również stanowisko kapelana oraz nadwornego kanclerza od cesarza Henryka IV. W 1102 został wyświęcony na biskupa Bambergu. Zdobył sobie szybko uznanie jako znakomity administrator i duszpasterz. Zakładał nowe opactwa i ośrodki klasztorne, stąd zyskał przydomek „ojca klasztorów”.

Herb Bamberga:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Trzyg%C5%82%C3%B3w
https://pl.wikipedia.org/wiki/Trojan_(b%C3%B3stwo)
https://sk.wikipedia.org/wiki/Trihlav
https://sl.wikipedia.org/wiki/Triglav_(mitologija)
https://sh.wikipedia.org/wiki/Triglav_(mitologija)
https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%80%D0%BE%D1%8F%D0%BD_(%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F)
https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D1%82
https://cs.wikipedia.org/wiki/T%C5%99%C3%ADhlav
https://pl.wikipedia.org/wiki/Otton_z_Bambergu
https://pl.wikipedia.org/wiki/Bamberg
https://de.wikipedia.org/wiki/Ferrum_noricum
https://en.wikipedia.org/wiki/Noric_steel
https://de.wikipedia.org/wiki/Stadt_auf_dem_Magdalensberg
https://de.wikipedia.org/wiki/N%C3%B6rdliche_Kalkalpen
https://de.wikipedia.org/wiki/Hallstattzeit
https://en.wikipedia.org/wiki/Hallstatt_culture

Wróćmy do Noricum i „stali noryckiej”. Moja mała uwaga dodatkowa. Historycy z Wikipedii twierdzą, że w „czasach rzymskich”, w celu nawęglenia żelaza dymarkowego podgrzewano produkt do „białości czyli do ponad 800 ° C”. Coś tu „bardzo nie gra”.

Zgodnie ze święta Wikipedią (Zawsze Dziewicą): temperatura 800–850 ° C to kolor „wiśniowoczerwony”. Temperatura 850–900 ° C to kolor „pełny czerwony”. I tak dalej. Kolor biały osiąga żelazo / stal – w temperaturze 1400–1550 ° C. A takie temperatury to dopiero druga połowa XIX wieku i węgiel kamienny!

https://pl.wikipedia.org/wiki/Kultura_halsztacka
https://pl.wikipedia.org/wiki/Hallstatt_(stanowisko_archeologiczne)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Recja
https://en.wikipedia.org/wiki/Noric_steel
https://pl.wikipedia.org/wiki/Noricum
https://en.wikipedia.org/wiki/Noricum
https://de.wikipedia.org/wiki/Noricum
https://en.wikipedia.org/wiki/Noreia
https://cs.wikipedia.org/wiki/La_T%C3%A8ne
https://de.wikipedia.org/wiki/La_T%C3%A8ne_(Fundplatz)
https://sl.wikipedia.org/wiki/La_Tene
https://pl.wikipedia.org/wiki/Kultura_late%C5%84ska
https://pl.wikipedia.org/wiki/Okres_late%C5%84ski
https://sl.wikipedia.org/wiki/Koro%C5%A1ka_(zvezna_de%C5%BEela)
https://en.wikipedia.org/wiki/Lienz
https://en.wikipedia.org/wiki/Virunum
https://en.wikipedia.org/wiki/Zollfeld
https://en.wikipedia.org/wiki/Bladesmith
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_blade_materials
https://en.wikipedia.org/wiki/Lake_Klopein
https://en.wikipedia.org/wiki/Dellach
https://en.wikipedia.org/wiki/Liebenfels
https://en.wikipedia.org/wiki/Magdalensberg
https://de.wikipedia.org/wiki/Magdalensberg_(Gemeinde)
https://de.wikipedia.org/wiki/M%C3%BChlen_(Steiermark)
https://de.wikipedia.org/wiki/Hermagor-Pressegger_See
https://de.wikipedia.org/wiki/Neumarkt_in_Steiermark
https://hu.wikipedia.org/wiki/Neumarkt_in_der_Steiermark
https://hu.wikipedia.org/wiki/M%C3%BChlen
https://de.wikipedia.org/wiki/H%C3%BCttenberg_(K%C3%A4rnten)
https://de.wikipedia.org/wiki/Sankt_Veit_in_der_Gegend
https://en.wikipedia.org/wiki/Murau
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Knabl
https://de.wikipedia.org/wiki/Richard_Knabl
https://pl.wikipedia.org/wiki/Epigrafika
https://de.wikipedia.org/wiki/Epigraphik
https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBarzenie#%C5%BBarzenie_stali
https://en.wikipedia.org/wiki/Incandescence
https://de.wikipedia.org/wiki/Pavle_Zablatnik
https://sl.wikipedia.org/wiki/%C5%A0mohor_(Avstrijska_Koro%C5%A1ka)

A teraz możemy wszystko podsumować

Dawno, dawno temu, tak dawno, że nie ma to dowodów historycznych, jedynym europejskim ośrodkiem hutnictwa żelaza, gdzie opanowano produkcję stali, był obszar dzisiejszej Styrii i Karyntii, obecnie podzielony pomiędzy Austrię i Słowenię. Tamtejsi górnicy znaleźli tam jedyne w Europie złoża rudy żelaza nie zawierającej fosforu, z której to rudy miejscowi hutnicy produkowali stal, metodą jako żywo przypominającą „proces cementacji” z XIX wieku. Przypomnę, że pierwszy piec cementacyjny na świecie zbudowano pod Newcastle, w Derwentcote Steel Furnace, w roku 1720.

Pierwszy piec cementacyjny w Sheffield zbudowano dopiero w roku 1848, przez firmę „Daniel Doncasters and Sons”, założoną w roku 1778. W ciągu 12 lat, do roku 1860 powstało w Sheffield 250 pieców cementacyjnych, produkujących rocznie 80 tysięcy ton stali blistrowej.

Czyli że średnia roczna produkcja jednego pieca do cementacji wynosiła 320 ton, średnia dzienna produkcja jednego pieca to 877 kg „stali cementacyjnej”.

W innym miejscu Wikipedia twierdzi, że w roku 1619 zaczęto stosować jako paliwo węgiel kamienny w specjalnych piecach „cementacyjnych”. Nazwę „cementyt” wprowadził francuski naukowiec i inżynier Floris Osmond (10 March 1849 – 18 June 1912), prawdopodobnie w roku 1879. Dopiero prace teoretyczne Osmonda dały podstawy naukowo-praktyczne do produkcji różnych gatunków stali, w tym narzędziowych oraz metody jej hartowania.

Do tego czarodziejskiego procesu „angielskiego zamieniania żelaza w stal”, czyli cementacji, potrzebny był w ogromnych ilościach węgiel drzewny (później węgiel kamienny) oraz ruda żelaza ze Szwecji (z kopalni w Österby, Dannemora i Leufsta ( Lövsta), eksportowana do Anglii z portu Öregrund. Proces cementacji w specjalnym piecu trwał ponad dwa tygodnie w proszku z węgla drzewnego, potem żelazo było przekuwane i znów „cementowane” w piecu. Proces był powtarzany 3 – 4 razy. Osiągano stal o zawartości węgla „około 1%”.

I tylko szwedzka ruda żelaza nadawała się do tego procesu!

Moja uwaga. Wyznam szczerze, że przy tak pracochłonnej i wymagającej długiego czasu technologii, trudno uwierzyć w tak wysoką wydajność i ilość produkowanej „stali cementacyjnej”.

Okazuje się jednak, że taką technologię stosowali w czasach rzymskich „Celtowie” z obecnej Słowenii, którzy wokół swych hut i kopalni stworzyli własne państwo ze stolicą która nie wiadomo gdzie się znajdowała. Potem to królestwo sprzymierzyło się z Rzymianami którzy bronili „Celtów – Gallów – Cymrów” przed barbarzyńskimi „Teutonami i Cymrami”. Za Dioklecjana (245–313) Rzymianie podzielili królestwo, które stało się wcześniej prowincją, na część równinną (nad Dunajem – „Noricum ripense”) oraz „górską” (Noricum mediterraneum). Potem nastąpiły „czasy barbarzyńskie”, dwie prowincje stały się „diecezjami”: Virunum ( (Virunensis, Zollfeld, Magdalensberg, Štalenska gora) i Auguntum (Linz, Lienz, Liezen – to w zasadzie już Tyrol.).

Celtowie (po wallijsku zwani „Cymrami” a w innych językach „Gallami”), chyba sobie odeszli do Anglii i Irlandii – a może wpierw do Newcastle jako kwakrzy ( czyli byli „Bracia Czescy, Morawscy i Polscy”). A na ich miejsce w V w n.e. przyszli Słowianie. Celtowie przekazali pewnie Słowianom wszystkie tajniki górnictwa i hutnictwa.

Co ciekawe, uczeni skrupulatnie oszacowali roczną produkcję następujących metali podczas trwania „Imperium Rzymskiego” (dane z Wikipedii, cytowane tutaj https://kodluch.wordpress.com/2019/03/26/%e2%99%ab-off-topic-epoka-brazu-czesc-i/):

Żelazo: 36 600 do 82 500 ton rocznie (w innym miejscu: „The annual iron output of the Roman Empire is estimated at 84,750 t, while the similarly populous Han China produced around 5,000 t.”)
Miedź: 15 000 ton rocznie
Ołów: 80 000 ton rocznie
Srebro: 200 ton rocznie
Złoto: 9 ton rocznie

Zakładając, że nie całe „rzymskie żelazo” (jak twierdzi Wikipedia), a tylko jego część, była produkowana w Noricum – powiedzmy 40 tysięcy ton rocznie – to i tak wychodzi nam zupełnie absurdalna ilość. Dla takiej rocznej produkcji „żelaza” nie starczyło by wszystkich alpejskich lasów, przerabianych na węgiel drzewny! Do tego nie wystarczą dymarki! Potrzebne są wielkie piece i węgiel kamienny!

Według statystyki z końca XIX wieku (https://kodluch.wordpress.com/2019/05/16/%e2%99%ab-off-topic-metalurgia-4-wielki-piec/), mamy roczną produkcję żelaza plus stali w roku 1780 = 150 + 40 ton = 190 ton (lub może 190 000 ton?).

W roku 1880 odpowiednio: 15 000 + 3 000 ton = 18 tysięcy ton (lub może 18 mln ton).

Jak widać, „rzymska wydajność produkcji żelaza” z Noricum, nie odbiega od wydajności drugiej połowy XIX wieku!

Wikipedia co chwilę „myli się w zeznaniach”, podając że „Celtowie” opuścili Styrię i Karyntię albo w 400 roku p.n.e. albo około 400 roku n.e.

A może nigdzie nie odchodzili, tylko od zawsze byli na obszarze od Portu-Galii, przez Francję-Galię, po szwajcarską Galię, saksońską Halle i wschodnią Galicję? Co ciekawe, herb Karyntii ( Korotan, Koroška, Karantanija, Kärnten) został ustanowiony przez władcę tych terenów, czeskiego króla Przemysła Ottokara II z rodu Przemyślidów czyli Przemysłowców (1233 – 1278), twórcę czeskiej potęgi przemysłowej, który stworzył jednolite państwo od Adriatyku po Odrę.

Mimo udziału w krucjatach na terenie Prus, nie udało mu się włączyć Prus do swojego państwa i stworzenia wyraźnego szlaku handlowego („szlaku bursztynowego”), łączącego Adriatyk z Gdańskiem i Królewcem.

Tu przypomnę, uprzedzając informacje z przygotowywanych materiałów, że Ottokar II wspierał Krzyżaków wojskiem i pieniędzmi w zdobywaniu Królewca, gdzie Krzyżacy starali się opanować pruskie kopalnie bursztynu. Później Krzyżacy dostali pozwolenie od polskich królów na szukanie „kruszców, soli i żelaza” na terenie Polski południowej. Możliwe że to dzięki ich poszukiwaniom znaleziono solanki koło Nowego Sącza, Sanoka i Drohobycza.

Ważną też wydaje się informacja którą warto zapamiętać. Cesarze i królowie wspomagali tworzenie klasztorów – szczególnie zakonu cystersów. Gdyby Czytelnik prześledził dzieje czeskich i słowackich kopalni srebra – jak tylko znaleziono gdzieś srebro czy miedź, natychmiast powstawała kopalnia, huta i… ogromny klasztor cystersów. Podobnie rzecz się działa w Polsce – właścicielami i nadzorcami kopalni, i hut były klasztory i biskupi. A te czeskie i słowackie klasztory były potem z uporem maniaka niszczone podczas wojen husyckich.

Ottokar II „Przemysłowiec” przejął od bawarskich Babenbergów i umocnił się jako „wojewodą Styrii i Karyntii” po zwycięskiej bitwie stoczonej z królem węgierskim Belą IV. A Bela IV, król Węgier i Chorwacji niby „walczył z Tatarami”, ale jego armia składała się z tychże „Tatarów”, zwanych „Kumanami” (Orda Kipczacka), „Połowcami”, a nawet „Turkami” – którzy wcześniej uciekli „przez Mongołami” (inną Ordą) i sprzymierzyli się z Belą, a potem zostali ochrzczeni. Wcześniej syn Beli IV został mężem córki chana Kipczaków którzy znaleźli schronienie na Węgrzech.

Wikipedia: „Přemysl Otakar II., řečený král železný a zlatý (1233? – 26. srpna 1278, Suché Kruty), byl v letech 1253–1278 pátý král Čech z rodu Přemyslovců, od roku 1247 také markrabě Moravy, v letech 1251–1276 vévoda Rakous, v letech 1261 –1276 vévoda Štýrska a v letech 1269 –1276 vévoda Korutan a markrabě Kraňska.

Ačkoliv z mnoha jeho činů lze usuzovat na velkomyslnost a jistou svobodomyslnost, bylo by to příliš unáhlené hodnocení. Roku 1254 například jako král potvrdil nebývalá práva Židům: obecní samosprávu a právo na ochranu majetku. Zároveň to ale byl Přemysl, kdo do země pozval inkvizici. Ve skutečnosti jeho rozhodnutí vždy odpovídala Otakarovým aktuálním cílům. Jistě netrpěl přecitlivělostí svého otce a syna, ale někdy prý propadal bezdůvodným záchvatům vzteku a jako většina středověkých panovníků nesnášel odpor. Rakouské kroniky se například věnují především těm činům Otakara II. (ale i Václava II.), které příliš sympatií nevzbuzují.

Přízvisko „železný” mu dali divocí Kumáni z Uherska po bitvě u Kressenbrunnu, kde se proslavili Přemyslovi těžce odění rytíři. Místo „zlatý” by spíše odpovídalo jiné označení – Přemyslovo bohatství pocházelo ze stříbra. Skutečně neexistují záznamy o tom, že by se za doby své vlády dostal do finančních potíží. ”

Zapamiętujemy, że Przemysł Ottokar II w roku 1260 stoczył pod Bratysławą bitwę z „Kumanami” = „Węgrami” = „Połowcami” = „Tartarami” = „Kipczakami”.

Bitva u Kressenbrunnu (pojmenovaná podle dnešní obce Groissenbrunn v Dolních Rakousku, 15 km sz. od Bratislavy), zvána též „první bitva na Moravském poli“) se odehrála v blízkosti dnešního města Marchegg 12. července 1260 mezi vojsky českého krále Přemysla II. Otakara a uherského krále Bély IV.. Důvodem pro toto střetnutí byl dlouhodobý spor obou panovníků o nadvládu ve Štýrsku. Přemysl si na Štýrsko dělal nárok z titulu dědictví své manželky Markéty Babenberské, nástupkyni po jejím zemřelém bratru Fridrichovi II., Béla na základě mírové smlouvy s Přemyslem, uzavřené v roku 1254, jako výsledku podlého uherského vpádu do Rakouska a na Moravu. Bitva skončila jednoznačným českým vítězstvím. Bélova vojska byla rozprášena a zahnána až k Bratislavě, kterou Přemysl Otakar odmítl vyplenit.”

„Na začátku 11. století část Kypčaků/Kumánů pronikla do Černomoří a na severní Kavkaz, později i do střední a jižní Evropy (Bulharsko, Krym), zbytek zůstal v Černomoří. Ve 13. století tzv. bílí Kumáni uprchli před Mongoly do Uherska, kde je i s vládcem Kötenem (Kotjan, Kuten) přijal Béla IV. a usadil mezi Dunajem a Tisou v dnešním Maďarsku.

Kumáni bojující ve vojsku uherského krále Ladislava Kumána, který byl po matce sám poloviční Kumán, významnou měrou přispěli k porážce českého krále Přemysla Otakara II. v bitvě na Moravském poli roku 1278.

Jako jedna z rozhodujících složek ve vojsku uherského krále Kumáni v letech 1252, 1271, 1278 a 1304 během válek uherských králů s Přemyslovci vtrhli na Moravu, přičemž se dopouštěli krutostí na obyvatelstvu a tisíce lidí odvlekli do zajetí. Na obranu před vpády byla na východní hranici založena města jako Uherské Hradiště nebo Uherský Brod. Pro svoji vizáž – tenké špičaté kníry, vyholenou lebku a hustý cop splývající z temene, která byla doplněna odíváním se do kaftanů a plstěnou čapkou na mongolský způsob, byli v českých zemích zaměňováni za Tatary. K definitivnímu pokřesťanštění pohanských Kumánů usazených v Uhersku na území Malé a Velké Kumánie došlo až v 16. století.”

31 Chan Kumanów: „Köten (1194-1223, † 1241), měl dvě děti: syna Bachmu a dceru Alžbětu, manželku krále Štěpána V. z Maďarska. Byla předek evropských a britských králů.”

Praktycznie do pierwszych lat XIX wieku, czyli „wojen napoleońskich”, na terenach Styrii i Karyntii panuje dziwna dwuwładza. Z jednej strony terenami zarządzają bez przerwy biskupi bawarscy, a z drugiej strony trwają nieustanne walki o ten obszar pomiędzy Węgrami – Ordą, Habsburgami i Osmanami.

Polska Wikipedia opisuje to tak – długi cytat: „ Od VI do VIII wieku tereny obecnej Austrii zajęli osadnicy słowiańscy i bawarscy. Na początku IX w. Karol Wielki założył tu Marchię Naddunajską, zwaną później jako Ostmark (Marchia Wschodnia). Od 976 do 1246 roku marchia znalazła się we władaniu Babenbergów. W 1156 roku uzyskali oni od Fryderyka I Barbarossy tytuł książęcy. W 1192 roku do Austrii dołączono Styrię. Po wygaśnięciu dynastii Babenbergów, Czesi na krótko zajęli Austrię (1251–1276).

W 1282 roku władze w Austrii objęli Habsburgowie, którzy w 1453 roku przyjęli tytuł arcyksiążąt. W 1335 roku Austria przyłączyła do siebie Karyntię i Krainę, w 1363 roku Tyrol, w 1368 roku Bryzgowię, a w 1382 roku Triest. W wyniku układu małżeńskiego (Ferdynand I Habsburg i Anna Jagiellonka), w 1526 roku Habsburgowie objęli swoim panowaniem także Czechy, Śląsk i Węgry.

W XV wieku rozpoczęły się najazdy tureckie na Austrię, które znalazły swoje apogeum podczas oblężenia Wiednia w 1683 roku.

W latach 1686–1688 Habsburgowie władali całymi Węgrami.

W 1713 roku ustanowiono sankcję pragmatyczną (przewidującą dziedziczenie całości monarchii przez córkę Karola VI, Marię Teresę).

Podczas rządów Marii Teresy i jej syna Józefa II przeprowadzono reformy w duchu oświeconego absolutyzmu (m.in. ograniczenie uprawnień Kościoła i stanów, zniesienie poddaństwa chłopów).

Część reform cofnięto w wyniku oporu mieszkańców państwa (głównie na Węgrzech). W latach 1714–1797 Habsburgowie rządzili w Belgii. Austria wzięła udział w pierwszym i trzecim rozbiorze Polski. W 1775 roku, po wojnie z Turcją, Austria zdobyła Bukowinę.

Podczas wojen przeciwko rewolucyjnej Francji i Napoleonowi Austria utraciła Belgię, a w 1809 roku ziemie zagarnięte w III rozbiorze Polski.

W 1804 roku Franciszek II przyjął tytuł cesarza austriackiego (jako Franciszek I). Pod presją Napoleona, zrzekł się godności cesarza rzymskiego w 1806 roku. W latach 1809–1813 monarchia pozostawała w nierównoprawnym sojuszu z Francją. Po kongresie wiedeńskim Austria odzyskała mocarstwową pozycję, uzyskując hegemonię we Włoszech, odzyskując utracone w 1809 roku tereny oraz otrzymując przewodnictwo w Związku Niemieckim. Wybuch Wiosny Ludów w 1848 roku i przeprowadzenie powstania węgierskiego zagroziło podstawom państwa. W wyniku powstania nastąpiła krótkotrwała liberalizacja. W latach 1867–1868 Austria przekształciła się w dualistyczną monarchię Austro-Węgry.

Po 1867 roku sytuację wewnętrzną komplikowała trudność uzgodnienia dążeń i interesów kilkunastu narodów wchodzących w skład monarchii. Problemy wewnętrzne pogłębiał nierównomierny rozwój gospodarczy i kulturalny.”

Tu musimy wtrącić „wątek turecko-tartarski”. Pewnie wszyscy wiedzą o „Bitwie pod Wiedniem” z roku 1683. Ale wcześniej była „Bitwa pod Wiedniem 1485” oraz „Bitwa pod Wiedniem 1529”.

W wyniku zdobycia Wiednia przez węgierskiego króla Macieja Korwina, do roku 1490 Wiedeń stał się stolicą państwa węgierskiego. Cytat: „Pod koniec kampanii Węgry kontrolowały również całą Górną Austrię, która pozostawała pod kontrolą króla Macieja Korwina aż do jego śmierci w 1490 r.

Co ciekawe, po roku 1490 zaczynają tam powstawać jak grzyby po deszczu klasztory. Są one miejscem postoju dla zmierzających do „Ziemi Świętej” Krzyżowców i dla nagle wtedy modnych, „masowych pielgrzymek”.


Map showing the direction of attacks in/of Hungary and in/of the surrounding countries in the middle of 15th century concentrating on the Black Army of Hungary.

Krótko mówiąc, Węgrzy zdobyli „Górną Austrię” oraz Wiedeń. Czyli szlaki handlowe wiodące od „Austrii Wewnętrznej” (północna cześć to Styria, południowa – Karyntia i zachodnia część to Tyrol – całość to dawne „Królestwo Noricum”), do Dunaju. W wojnie przeciwko cesarzowi Fryderykowi III wyróżnił się Stefan Zápolya (Hungarian: Szapolyai István; died on 23 December 1499). jego drugą żoną była Jadwiga Cieszyńska, z którą miał czwórkę dzieci.

Syn János Zápolya (Ján Zápoľský – urodzony na Spiszu – 2 June 1487 – 22 July 1540), został królem Węgier. Jego żona to Izabela Jagiellońska.

Córka Barbara Zápolya (1495 – 2 October 1515), została żoną króla Zygmunta Starego i królową Polski oraz Wielką Księżną Litewską.

W 1490 r., po śmierci Macieja Korwina doszło do podwójnej elekcji na Węgrzech: wybrano jednocześnie Władysława II Jagiellończyka oraz jego brata, Jana Olbrachta. Władysław ożenił się z wdową po Korwinie, królewną neapolitańską Beatrycze. Między braćmi wybuchła wojna. W 1491 r. Władysław pokonał Olbrachta w bitwie pod Koszycami. Przy mediacji ojca walczących doszło w Koszycach do ugody, na mocy której królem węgierskim pozostał Władysław, a Jan Olbracht uzyskał prawa do korony w razie jego bezpotomnej śmierci. Niedługo potem ten ostatni zerwał porozumienie i wojna wybuchła na nowo. W 1491 r. Węgry najechał inny pretendent, król niemiecki Maksymilian I Habsburg. Na mocy układu w Preszburgu Władysław zapewnił mu prawa do następstwa tronu, w ten sposób przekreślając układ z własnym bratem. Olbracht wznowił działania wojenne i dopiero w 1492 r. został ostatecznie pokonany w bitwie pod Preszowem przez magnata węgierskiego sprzymierzonego z Habsburgami, Jana Zapolyę. W tym samym roku zmarł Kazimierz i Jan Olbracht objął po nim tron w Polsce. W 1494 doszło do zjazdu Jagiellonów w Lewoczy, gdzie Jan Olbracht i pozostali bracia postanowili wspierać Władysława jako króla Węgier. W 1497 Władysław nie udzielił Janowi Olbrachtowi obiecanej pomocy wojskowej podczas wyprawy tego ostatniego do Mołdawii, co przyczyniło się do polskiej klęski pod Koźminem. Mimo to w 1498 r. bracia zawarli przymierze przeciw Turkom Osmańskim. Zdobywszy koronę Węgier Władysław i jego współpracownicy stanęli przed trudnym zadaniem opanowania sytuacji w kraju. Skarb był pusty po latach kosztownej, mocarstwowej polityki Macieja Korwina, a wsie grabiła jego Czarna Armia, od lat już nieopłacana. Z tą ostatnią rozprawiła się w dużej mierze na własną rękę węgierska szlachta.”

Jak widać, Jagiellonowie oraz Węgrzy metodą „polubowną” – czyli przez małżeństwa – oraz środkami „wojennymi”, próbowali zawładnąć terenami kopalni miedzi i srebra obecnej Słowacji oraz terenami górniczymi dawnej rzymskiej prowincji Noricum, a także terenami Mołdawii i Wołoszczyzny. Uprzedzę też kolejne odcinki, że podstawy prawne górnictwa i hutnictwa w Polsce stworzyli królowie Władysław II Jagiellończyk oraz jego bracia: Aleksander Jagiellończyk i Jan Olbracht.

Kolejne oblężenie Wiednia odbyło się w roku 1529. Tym razem była to pierwsza próba Turków-Ottomanów zawładnięcia „żelazem noryckim” , srebrem czeskim, miedzią słowacką oraz dunajskim szlakiem komunikacyjnym. Historycy wyrażają bardzo sprzeczne opinie co do celów kampanii Kurda, Sulejmana Wspaniałego. Formalnie wmieszał się on w sprawy wewnątrz węgierskie, stając po stronie Jana Zapolyi (János Zápolya – Ján Zápoľský). Armią turecką dowodził ochrzczony Słowianin z Grecji wezyr (Serasker, or seraskier – a może „sekler” od Batorego?) Ibrahim Pasha, (as Serasker, a commander with powers to give orders in the sultan’s name).

W drodze powrotnej spod Wiednia armia Sulejmana „zdewastowała” terytorium Styrii.

Kolejny atak Osmanów na Austrię rozpoczął się w roku 1683, gdy wezyr Kara Mustafa rozpoczął kampanię austriacką popierając antyhabsburskie powstanie Thökölyego księcia który założył swoje państwo ze stolicą w Koszycach. A więc na terenach słowackich kopalni i hut.

Wikipedia: „ roku 1672 w północno-wschodnich Węgrzech doszło do wystąpień chłopów przeciwko wojskom cesarskim. Na czele powstańców stanął książę Emeryk Thököly (Imre Thököly). Po opanowaniu szeregu miast, Thököly założył własne państwo ze stolicą w Koszycach, w którym rządził 7 lat. W roku 1683 książę przyjął zwierzchnictwo Turcji, z którą sprzymierzył się przeciwko Cesarstwu. Po bitwie wiedeńskiej, Thököly skontaktował się z królem Janem III Sobieskim oferując koronę węgierską jego synowi Jakubowi. Po ekscesach wojsk litewskich w Górnych Węgrzech (Słowacja) Thököly ponownie związał się z Turcją i uderzył na wojska Sobieskiego zmuszając je w 1683 do powrotu do Polski. Po naradzie wojennej 6 grudnia pod Preszowem postanowiono zostawić na Słowacji tylko Litwinów z częścią piechoty i dragonii koronnej, jednak i te wojska zmuszone zostały opuścić Słowację na początku 1684. W roku 1685, w wyniku podstępu, Turcy aresztowali księcia, co spowodowało przejście na stronę cesarską 17 000 kuruców. Po wyjściu na wolność książę nie był już w stanie podjąć nowej walki, gdyż cały kraj zajęty został przez Habsburgów. Powstanie zakończyło się porażką powstańców.

W literaturze węgierskiej i słowackiej często określane jest jako powstanie Kuruców.

Pierwszym powstaniem było Powstanie Dozsy w 1514 a ostatnim Powstanie Rakoczego w latach 1703-1711

Przepraszam Czytelników za tak obszerne „dodatki historyczne”, ale historia kosy związana jest bardzo ściśle z „historią ogólną”.

Uważam też, że kosa jest świetnym „markerem historycznym”, umożliwiającym w sposób bardziej zrozumiały i dokładny na datowanie zjawisk historycznych niż na przykład „dzieje maszyn parowych”.

https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Vienna
https://pl.wikipedia.org/wiki/Kara_Mustafa
https://pl.wikipedia.org/wiki/Powstanie_Th%C3%B6k%C3%B6lyego
https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Vienna_(1485)
https://en.wikipedia.org/wiki/Austrian%E2%80%93Hungarian_War_(1477%E2%80%931488)
https://en.wikipedia.org/wiki/Matthias_Corvinus
https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adys%C5%82aw_II_Jagiello%C5%84czyk
https://en.wikipedia.org/wiki/Barbara_Z%C3%A1polya
https://en.wikipedia.org/wiki/Stephen_Z%C3%A1polya
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Z%C3%A1polya
https://en.wikipedia.org/wiki/Vladislaus_II_of_Hungary
https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Vienna
https://en.wikipedia.org/wiki/Serasker
https://en.wikipedia.org/wiki/Pargal%C4%B1_Ibrahim_Pasha
https://pl.wikipedia.org/wiki/Babenbergowie
https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adcy_Austrii
https://pl.wikipedia.org/wiki/Agnieszka_Babenberg
https://pl.wikipedia.org/wiki/Epoka_%C5%BCelaza

Herb i flaga Tyrolu – czyli „polska flaga” i „czerwony orzeł”

https://pl.wikipedia.org/wiki/Tyrol_(region)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Tyrol_(kraj_zwi%C4%85zkowy)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Bawarowie
https://cs.wikipedia.org/wiki/Schwaz
https://de.wikipedia.org/wiki/Schwaz
https://de.wikipedia.org/wiki/Paumgartner_(Patrizier)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Przemys%C5%82_Ottokar_II
https://cs.wikipedia.org/wiki/P%C5%99emysl_Otakar_II.
https://sl.wikipedia.org/wiki/Otokar_II._P%C5%99emysl
https://cs.wikipedia.org/wiki/Bitva_u_Kressenbrunnu
https://cs.wikipedia.org/wiki/Kum%C3%A1ni
https://cs.wikipedia.org/wiki/B%C3%A9la_IV.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Austria#Historia

Mapki czyli przerywnik przed kolejnym odcinkiem…

 

Slika:Duernkrut3.jpg

Plik:Karte Böhmen unter Ottokar II.png

„Szlak Bursztynowy” Ottokara II


Prawdopodobny przebieg szlaku z granicami współczesnych państw


Map of the Amber Road



Jagiellonian Europe in the late 15th century


Größte Einflusssphäre der Jagiellonen in Europa seit 1490 durch den Erwerb der ungarischen Krone bis zur Schlacht bei Mohács 1526, dem Beginn der fast 200 Jahre dauernden Türkenkriege in Mitteleuropa


The Atlas of Ancient and Classical Geography by Samuel Butler (1774–1839). Published in 1907


Mapa rozwoju Imperium Franków w latach 481-814


Unter-Kaernten mit den salzburgischen Antheilen. Nro. 137. Kolorierter Kupferstich. 1791/1792


Traditional regions of Slovenia
1 Littoral (Primorska = Küstenland )
Carniola (Kranjska = Krain )
.2a Upper (Gorenjska = Oberkrain )
.2b Inner (Notranjska = Innerkrain )
. 2c Lower (Dolenjska in Bela krajina = Unterkrain und Weißkrain )
.3 Carinthia (Koroška = Kärnten );
. 4 Styria ((Spodnja) Štajerska = Untersteiermark );
. 5 Prekmurje


Atlas von Inneroesterreich: Joseph Karl Kindermann, Keresztély Junker [Stecher], Gerhard Michael Dienes: Die Provinz Inner-Oesterreich oder die Herzogthümer Steyermark, Kaernten und Krain, die Grafschaften Goerz und Gradisca und das Deutsch-Oesterreichische Litorale. Entworfen und gezeichnet von Joseph Carl Kindermann. Gestochen von Christoph Junker. Komm. von Gerhard Michael Dienes. Reprint nach den Original-Karten [aus den Jahren 1789-1797
Late 18th century map of the Habsburg Inner Austrian province:
Kolor zielony: Duchy of Styria
Kolor żółty: Duchy of Carinthia
Kolor różowy: Duchy of Carniola with March of Istria
Kolor jasnoniebieski: Princely County of Gorizia and Gradisca
Kolor ciemnoniebieski: Imperial City of Trieste


A map of the Slovene Land and Provinces. 1852


Carte de l’archiduché d’Autriche


Hertzogthu(m)ber Steyer, Karnten, Krain etc. – Duchés de Stirie, Carinthie, Carniole etc. Paris 1657. Ca. 1:850.000. Landkarte von Innerösterreich: Steiermark, Kärnten, Krain, Görz, Istrien usw. Kolorierter Kupferstich mit Goldauflage bei den Ortsmarkierungen. Duchies of Styria, Carinthia, Carniola etc., 1657 map by Joan Blaeu


The Treaty of Rapallo and the Italianization of ethnic Slovenes on the Ethnographic map of Austria-Hungary.


Ethnographic map of Austria-Hungary (census 1880). Autor: Richard Andree (1835–1912)


Results of the Carinthian Plebiscite 1920.


A Yugoslav propaganda sticker. The text reads: „In Yugoslavia, the farmer is the prince. In German Austria, the Jews and the barons are.”

https://en.wikipedia.org/wiki/Cementation_furnace,Sheffield
https://en.wikipedia.org/wiki/Cementation_process
https://en.wikipedia.org/wiki/Derwentcote_Steel_Furnace
https://pl.wikipedia.org/wiki/Celtowie
https://en.wikipedia.org/wiki/Celts
https://en.wikipedia.org/wiki/La_T%C3%A8ne_culture
https://en.wikipedia.org/wiki/Slovenes
https://en.wikipedia.org/wiki/1920_Carinthian_plebiscite
https://en.wikipedia.org/wiki/Carinthian_dialect_group
https://en.wikipedia.org/wiki/Carinthia
(Slovenia)
https://en.wikipedia.org/wiki/Carantania
https://en.wikipedia.org/wiki/Carinthian_Slovenes
https://en.wikipedia.org/wiki/Prekmurje_Slovenes
https://en.wikipedia.org/wiki/Slovene_March_(Kingdom_of_Hungary)
https://en.wikipedia.org/wiki/Windic_March
https://en.wikipedia.org/wiki/Slovene_Lands
https://en.wikipedia.org/wiki/Hungarian_Slovenes
https://en.wikipedia.org/wiki/Inner_Austria

vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv

ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ

Zgodnie z sugestiami Czytelników, tym którym podoba się moja „pisanina”, umożliwiłem składanie osobistych podziękowań…

Można podziękować poprzez portal „Patronite”:

https://patronite.pl/blogbruska

Lub przez PayPal:

blogbruska@gmail.com

ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ

vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

Do tłumaczenia tekstów można stosować na przykład:
http://free-website-translation.com/

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

♫ – OFF TOPIC – SPIS TREŚCI tematów „OT”
https://kodluch.wordpress.com/2018/03/16/%e2%99%ab-off-topic-spis-tresci-tematow-ot/

https://kodluch.wordpress.com/about/

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

4 uwagi do wpisu “♫ – OFF TOPIC – Metalurgia 11 (Historia kosy część II…)

Dodaj komentarz

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s