♫ – OFF TOPIC – Epoka brązu. Część III – zagadki


 


1891-92. Steinway grand piano with the faapen shd strings disposition …

♫ – OFF TOPIC – Epoka brązu. Część III – zagadki

Uwaga: Zdjęcia i informacje z Wikipedii (jeżeli nie są specjalnie opisane). Dosłowne cytaty zaznaczone kursywą…

Wstęp numer jeden, a raczej komentarz do części poprzedniej

Pani Tatiana Czursina (Татьяна Чурсина – xiscaalmeida) skomentowała poprzednią opowieść tak:

Добрый день! Когда-то мне эта тема была интересна тоже. Остались записи, но я частично воспользуюсь википедией.
В «Россию» свинец пришёл от туда, где его и «выделили» в первый раз — из Schweinfurt. Из википедии:
«Швайнфурт издавна славился своим металлообрабатывающим производством. Сейчас здесь, в числе прочих, расположены предприятия по производству подшипников и велосипедных компонентов, в том числе таких компаний как SKF, ZF Sachs. Ранее город также был центром выпуска парижской зелени ( о ней тоже можно прочесть в википедии — очень интересно) одно из названий которой — швайнфуртская зелень».Название Plumbum пришло из- за начавшегося изготовления «пломб» — печатей : «широко применяли в качестве материала навесных печатей к грамотам».
Олово назвали из-за схожести с технологией варения кваса ( олуй, польск.- kwas, сербохорватский диалект – аловина). Из википедии:
« С XII века стали различать квас как кислый слабоалкогольный напиток и квас как сильно опьяняющий напиток. Опьяняющий квас стали называть «творёным», то есть сваренным, а не произвольно закисшим, как обычный квас».
Спасибо за интересный материал!

Tłumaczenie:

Dzień dobry Kiedyś ten temat też mnie zainteresował. Pozostały mi zapiski, ale tutaj wykorzystam informacje Wikipedii.

Słowo „swiniec” (oznaczające ołów), przeszło do języka rosyjskiego jako nazwa miejsca gdzie go po raz pierwszy uzyskano – ze Schweinfurtu.

Z Wikipedii: „Schweinfurt słynie od dawna z przemysłu obróbki metali. Teraz są tu między innymi przedsiębiorstwa produkujące łożyska i komponenty rowerowe, w tym firmy takie jak SKF, ZF Sachs. Wcześniej miasto było także centrum produkcji „zieleni paryskiej” (można o tym przeczytać także w Wikipedii – co jest bardzo ciekawe), której jedną z nazw jest „zieleń szwajnfurcka”.

Nazwa ołowiu „plumbum” pochodzi od używania ołowiu („świńca”) do pieczęci – „plomb” – które były powszechnie stosowane w dokumentach oficjalnych.

Cyna (rosyjskie „ołowo”), została nazwana ze względu na podobieństwo do skomplikowanej technologii wrzenia kwasu chlebowego (Ołuj, polski: kwas, serbsko-chorwacki dialekt – ałowina).

Z Wikipedii:
„Od XII wieku zaczęto odróżniać kwas chlebowy jako kwaśny napój niskoalkoholowy i kwas chlebowy jako silny napój odurzający. Odurzający kwas chlebowy nazywano „tworzonym, sztucznym”, to znaczy gotowanym, a nie kwaszonym, jak zwykły kwas chlebowy.”

Dziękując za bardzo ciekawy komentarz i dodatkowe informacje, przechodzimy do „wstępu nr 2”…

Wstęp numer dwa…

W pierwszej części zadałem sobie i Czytelnikom pytanie. Jeżeli od 5 czy 6 tysięcy lat, wytwarzano precyzyjne, małe i ogromne elementy z brązu, dlaczego maszyny parowe nie pojawiły się w starożytnej Persji, Grecji czy Rzymie?

Dlaczego w czasach Newcomena, Watta i Stephensonów nie wykorzystywano brązu i doświadczeń z mającej wiele tysięcy lat historii w odlewaniu i obróbce tego metalu?

Dlaczego od momentu wynalezienia druku, nikt nie wpadł na pomysł wykonania prasy drukarskiej z brązu? Odlanie śruby i pasującej do niej nakrętki nie stanowiło najmniejszego problemu technologicznego!

Nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć na takie pytania. Temat „epoki brązu” jest niezwykle szeroki, ilość zadziwiających elementów z brązu znajdowanych na całym świecie jest ogromna.

Aby pokazać, że nie wszystko jest takie jednoznaczne, przedstawię Czytelnikowi cztery wybrane zagadnienia…

Jak mawiał Jurij Gagarin: „no to pajechali!”

.1. – Rzymska hudraulika…


Stabiae and other cities affected by the eruption of Mount Vesuvius. The black cloud represents the general distribution of ash and cinder. Modern coast lines are shown.

Jak wiemy z pierwszej części, Rzymianie używali ogromnych ilości żelaza, ołowiu i brązu (miedź plus cyna).

Dzięki wykopaliskom z Pompei, Herculanum i Stabii, mamy niezwykle dokładny obraz rzymskich systemów hudraulicznych.

Wikipedia: „Pompeje, dawniej Pompeja (łac. Pompeii, wł. Pompei) – miasto w regionie dzisiejszej Kampanii we Włoszech zniszczone w czasach cesarstwa rzymskiego przez erupcję wulkanu Wezuwiusz w dniu 24 sierpnia lub 24 października 79 roku. Popiół wulkaniczny, który zasypał Pompeje, utrwalił budowle, przedmioty oraz niektóre ciała ludzi i zwierząt, co umożliwia obejrzenie wyglądu starożytnego rzymskiego miasta średniej wielkości i jego mieszkańców. Ruiny Pompejów położone są ok. 20 km na południowy wschód od Neapolu. Erupcja z 79 roku zniszczyła również Herkulanum i Stabie.”

„Herkulanum albo Herkulaneum, (łac. Herculaneum, gr. Heraklejon, wł. Ercolano) – miasto w Kampanii położone w sąsiedztwie Wezuwiusza i zniszczone wraz z Pompejami i Stabiami podczas jego wybuchu 24 sierpnia 79 roku.”

„Stabie (łac. Stabiae, obecnie Castellammare di Stabia) – miasto w starożytnej Kampanii, położone na południe od Pompejów.

Stabie znacznie ucierpiały w wyniku trzęsienia ziemi w roku 62 lub 63 n.e, a w roku 79 n.e. stały się jednym z trzech miast, które zostały całkowicie zniszczone przez wybuch Wezuwiusza. Zostały wtedy zasypane popiołem wulkanicznym. O tym wydarzeniu pisał w listach do Tacyta Pliniusz Młodszy opisując między innymi śmierć swojego wuja Pliniusza Starszego. Pozostałymi dwoma zniszczonymi wtedy miastami były Pompeje i Herkulanum.
Wykopaliska na terenie Stabiów są prowadzone od XVIII wieku.”

Nie będziemy dociekać jak „ponownie odkrywano” zasypane ruiny w roku 1592, w 1738 – 1748 a potem w pierwszej i ponownie w drugiej połowie XIX wieku…

Ważna dla nas jest znaleziona tam „hydraulika”.

Chyba najbardziej znanym badaczem „rzymskiej hydrauliki” jest Enzo Fassitelli (na przykład jego dzieło „Pipe (Pipes) and Valves of ancient Rome. Two thousand Years of Plant Construction”).

Niestety, nie dotarłem do jego opracowań. Jednak jego prace naukowe są dostatecznie często cytowane przez innych naukowców. Pozwala nam to wyrobić sobie pogląd na „inżynierię wodociągową” starożytnych Rzymian.

Na terenie wykopalisk w Herculanum, Pompejach i Stabiach, mimo że niemal połowa terenu jeszcze do tej pory nie jest przebadana, znaleziono ponad 5 kilometrów rurociągów ołowianych i dziesiątki brązowych zaworów.

W Pompejach stworzono system hydrauliczny o wyrównanym ciśnieniu wody. Było to co najmniej 14 „wież ciśnień”, połączonych między sobą 3 kilometrami rur ołowianych. Cały system zasilał nie tylko poszczególne domy i warsztaty, ale i 42 uliczne fontanny i 5 łaźni publicznych. Niemal każdy dom w Herculanum posiadał wannę z brązu, nie odbiegającą wyglądem od wanien jakie posiadamy w naszych mieszkaniach.

Naukowcy doszli do wniosku, że rury ołowiane były wykonane z zastosowaniem „standardowego systemu średnic”. Rury „cienkie”, czyli o małych średnicach, były lutowane z blachy ołowianej, z użyciem standardowych „kopyt” – form, wykonanych z ceramiki i terrakoty (używano też rur ceramicznych). Rury ołowiane były łączone „kielichowo” – przy małych ciśnieniach (rynny), były też lutowane lub skręcane – gdyż znaleziono ołowiane rury z gwintem.

Rury o dużej średnicy, miały budowę „podwójną” – „rura w rurze”.

Rury ołowiane z Pompei wytrzymywały ciśnienie około 0,6 -0,7 atmosfery. Ale przy budowie akweduktów, wykorzystywano rury ołowiane o dużej średnicy, wytrzymujące ciśnienie co najmniej 1 atmosfery. Niektórzy twierdzą, że musiały wytrzymywać nawet 2,5 atmosfery. Ten pogląd bierze się stąd, że Rzymianie stosowali wynalazek zwany „syfonem odwróconym”. Polegało to na tym, że woda płynęła otwartym kanałem. Przy przekraczaniu doliny, budowano „most akweduktowy”. Dla zaoszczędzenia materiału budowlanego, poziom „mostu akweduktowego”, znajdował się kilka lub kilkanaście metrów poniżej poziomu kanału „przed i za doliną”. Woda spływała rurami w dół, przechodziła po „moście akweduktowym” i „podnosiła się” tymi rurami do akweduktu leżącego za doliną. Stosowano także „syfon zwykły”, gdzie rurami „pokonywano wzniesienia”, na tej zasadzie jak spuszczamy wino z balonu…

Wiadomo także że stosowano dość skomplikowane, dwutłokowe pompy z brązu.

Ale najciekawsze są rzymskie zawory. Ilość wody była wszak ograniczona i należało ją „dawkować” zwykłymi „kranami”, takimi jakie znamy z naszych domów.

Uczeni są pełni podziwu dla jakości brązowych odlewów tych zaworów. Niektórzy naukowcy wyrażają zdumienie, twierdząc, że nie można wykonać takich elementów bez zastosowania obróbki maszynowej.

Rzymskie zawory charakteryzuje wysoki i jednolity standard wymiarów i wykonania. Wykonywano je ze „standardowego” stopu zawierającego 73% miedzi, 19% ołowiu i 8% cyny.

Poniżej zamieszczam linki oraz zdjęcia pochodzące z tych źródeł.

Co ciekawe, dokładnie takie same brązowe zawory spotykane są w miastach średniowiecznych. Dlatego też, uczeni w piśmie twierdzą, że „rzymska technologia” wykonywania precyzyjnych zaworów z brązu nie odeszła wraz z Rzymianami, ale miała się dobrze przez kolejne półtora tysiąca lat.

Pytanie. Jeżeli przez 1500 lat znana była technologia i umiejętność wytwarzania zaworów z brązu oraz rur ołowianych wytrzymujących ciśnienia około 1 atmosfery, to dlaczego producenci maszyn parowych i pierwszych parowozów, aż do połowy XIX wieku mieli banalne problemy „z rurą i zaworem”?

Dlaczego w rozrządzie pary idącej do cylindra nie wykorzystywano „rzymskich zaworów” – lecz wymyślano konstrukcje „posuwisto – zwrotne”? Co ciekawe, Józef Bem w swojej pracy o silnikach parowych, napisanej w roku 1826 a wydrukowanej w roku 1829, pisze wyraźnie o silnikach Newcomena-Watta, gdzie rozdział pary do cylindra i wtryskiwanie zimnej wody następowało za pomocą sterowanych posuwem tłoka zaworów obrotowych…

„Rzymskich” zaworów z Pompei?

Po prostu zagadka pierwsza…




Rzymskie zawory z Pompei


Wayne F. Lorenz demonstruje duży „rzymski” zawór, znajdujący się w Muzeum Narodowym w Neapolu


Rzymska rura hydrauliczna z ołowiu, zakończona zwojem śrubowym (gwintem) do skręcania. Lead pipe with thread, Parc Demidoff at Pratolino;


Rzymski system hydrauliczny. Rury ołowiane. This arrangement is from Villa Torrigiani di Camigliano;


Ołowiana rura w zbrojeniu z drutów brązowych w rzeźbie fontanny. Villa Torrigiani/Camigliano, entry to the Nymphaeum of the winds looking south with aclose up of the pipework and bronze wire mesh inside the decaying head of a hydra;


Średniowieczny zawór z brązu. Prawdopodobnie XV-XVI wiek.. Mugnone Grotto at Pratolino.

Źródło: https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01099828/document
Polecam zdjęcia


System rur ołowianych i zaworów z brązu. Pompeje. Piping Manifold with Valves – House of the Hanging Balcony. Źródło: http://wrightpaleo.com/wordpress/wp-content/uploads/2011/11/Pompeii-June.pdf

https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompeje_(stanowisko_archeologiczne)
https://en.wikipedia.org/wiki/Pompeii
https://pl.wikipedia.org/wiki/Herkulanum
https://en.wikipedia.org/wiki/Herculaneum
https://pl.wikipedia.org/wiki/Stabie
https://en.wikipedia.org/wiki/Stabiae
https://en.wikipedia.org/wiki/Oplontis
https://en.wikipedia.org/wiki/Eruption_of_Mount_Vesuvius_in_79
https://en.wikipedia.org/wiki/National_Archaeological_Museum,_Naples

http://www.valvemagazine.com/web-only/categories/manufacturing/4947-ancient-roman-valves.html
http://www.valve-industry.ru/pdf_site/84/84_ArmaturaRoma.pdf
https://www.tubi-valves.nl/de-firmanaam-tubi-valves.html
http://www.giorgiotemporelli.it/sites/default/files/articoli/articoloiwa_2010.pdf
https://www.lerma1896.com/preview/homo-faber.pdf

https://dspace.library.uvic.ca/bitstream/handle/1828/318/dissertation_final_MN27Feb.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Cytat: „The outer shell of the Colossus of Rhodes, for example, was made of bronze in the third century B.C., indicating that bronze was available in large quantities and that the ancient craftsmen were very skilled in shaping it. A soil analysis that investigated the path of the pipeline for traces of copper, zinc, and lead showed a lead content 56% above normal values. Therefore it is now certain that the pipe material was lead (Garbrecht 1978: 6-7; 1987a: 27).”

http://wrightpaleo.com/wordpress/wp-content/uploads/2011/11/Pompeii-June.pdf

http://lup.lub.lu.se/search/ws/files/6332923/8163872.pdf

https://core.ac.uk/download/pdf/138270.pdf?repositoryId=23

http://www.traianvs.net/pdfs/2015_roman_water_supply_systems_big.pdf

http://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Roman%20Empire/Ancient%20Rome%20%28DK%20Eyewitness%29.pdf

http://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Roman%20Empire/Ancient%20Rome%20%28DK%20Eyewitness%29.pdf

http://www.mwra.state.ma.us/04water/html/historypaper/ch4.pdf

 

.2. – Armata…

https://img-fotki.yandex.ru/get/5411/73911542.44/0_6a26a_be199fec_XL

Jeżeli odlanie dzwonu wydaje się banalnie proste, odlanie „rury armatniej” wydaje się znacznie trudniejsze. Po pierwsze, musimy posiadać odpowiedni stop, nie wystarczy sama miedź i cyna. Potrzebny jest przede wszystkim dodatek cynku. Czasem dodawano też ołów.

Jeżeli dzwon wykonywano w ten sposób, że w głębokiej jamie „rzeźbiono” z gliny i odpowiedniego rodzaju piasku „wnętrze dzwonu”. Potem to „stwardniałe wnętrze” oblepiano woskiem i rzeźbiono jego powierzchnię zgodnie z zamówieniem sponsora. Później oblepiano „woskową powierzchnię” piaskiem i gliną i zasypywano cały dół z woskową formą dzwonu. Następnie nalewano przez zostawione otwory roztopionego brązu, który wytapiał wosk, zajmując jego miejsce. Po wystygnięciu i odkopaniu dzwonu z zewnątrz, wyciągano go do góry. Środek, zostawał w dole – czemu sprzyjało ukształtowanie wewnętrznej powierzchni dzwonu.

Tej technologii nie można zastosować do odlania armaty. Armata musi posiadać idealną powierzchnię wewnętrzną i jednakową średnicę ścianek. Jak to robiono?

Ano tak, jak na zdjęciach zamieszczonych przez Pana Biekbułata Kamałowa:

Jak widać, dla równego umiejscowienia „wnętrza lufy”, należało wykonać z jakiegoś ceramicznego / szamotowego / glinianego materiału „walec”, który musiał być przytrzymany przez odpowiednie elementy dystansowe. Takie elementy musiały zostać wykonane z materiału o dużo większej temperaturze topnienia jak brąz!

Po zalaniu brązem takiej formy, pracowicie wydłubywano środek, krusząc materiał.

Taką technologię wykonywania armat widzimy w każdym muzeum. Bo każda armata muzealna posiada takie żelazne / stalowe elementy:



.https://img-fotki.yandex.ru/get/5411/73911542.44/0_6a26a_be199fec_XL

https://bskamalov.livejournal.com/2618098.html
https://bskamalov.livejournal.com/3558179.html
https://bskamalov.livejournal.com/3552432.html
https://bskamalov.livejournal.com/2618141.html
https://bskamalov.livejournal.com/2655597.html
https://bskamalov.livejournal.com/tag/%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%BE%D1%85
https://bskamalov.livejournal.com/75432.html
https://bskamalov.livejournal.com/4358249.html

A ci co chcieli by ich armata nie rdzewiała jak ta odlana z brązu, robili sobie armaty z drewna:



Źródło:
http://new.chronologia.org/volume11/gostev_pushki.php

Zagadka druga.

Pytanie. Jeżeli taką technologią można było wykonywać nawet „gwintowane lufy” armatnie – bo i takie spotykamy w muzeach – to dlaczego tym sposobem nie wykonywano brązowych cylindrów i tłoków pierwszych maszyn parowych?

 

.3. – Dzwony Big-Bena…


The eight bells of St Bees Priory, Cumbria, shown in the „up” position, in which they are normally left during rests in a ringing session. When being rung they swing through a full circle from mouth upwards round to mouth upwards, and then swing back again. They are controlled by ropes on full-circle wheels. This method of ringing is know as „English full-circle bell ringing”. Bells cast in 1857 by Charles and George Mears of Whitechapel.

Historia angielskiego budownictwa jest tak zagadkowa i pełna tylu niezwykłych sprzeczności, że darujemy sobie dzisiaj tę bajkę. Poniżej dam linki z Wikipedii, gdzie ciekawy Czytelnik będzie mógł sobie te bajki do snu poczytać…

Odlać dzwon jest łatwiej niż równą „rurę armaty”. Największy „starodawny” dzwon w Polsce, to „Zygmunt”, który został wykonany w roku 1520 przez przybyłego z Norymbergi specjalistę od odlewania dział, Hansa Behama. Jak na dzwony przystało, stop składa się z 80% miedzi i 20% cyny. Całość waży 12,6 tony ( dzwon z sercem, jarzmem, łożyskami i huśtawką z linami ). Klosz ma masę 9650 kg, serce 365 kg.

Wikipedia: „Dzwon Zygmunt jest częścią zespołu historycznych dzwonów zawieszonych na Wieży Zygmuntowskiej katedry wawelskiej. Pozostałe, obecnie nieużywane, dzwony tego zespołu to Półzygmunt z 1463 roku (ton d¹, ok. 6500 kg), Kardynał z 1455 roku (ton es¹, ok. 3400 kg), Urban z 1757 roku (ton h0, ok. 3000 kg) i Głownik z 1460 roku (ton es¹, ok. 1800 kg).”

Tuba Dei (Trąba Boża) – największy średniowieczny dzwon w Polsce i jeden z największych średniowiecznych dzwonów kołysanych w Europie Środkowej. Odlany został w Toruniu, przez miejscowego ludwisarza Marcina Schmidta. Zawieszono go w 1500 roku. Do chwili powstania dzwonu Zygmunt był największym dzwonem w Polsce. Masa: 7238 kg w tym żelazne serce 200 kg

Wracamy do Big-Bena. Big Ben – nazwa zwyczajowa wieży zegarowej Elizabeth Tower w Londynie w Wielkiej Brytanii. Obecnie nazwa Big Ben odnosi się często zarówno do dzwonu, jak i zegara oraz samej wieży.

Nie będziemy się zastanawiać, czy Big Bena projektował mityczny cudotwórca Augustus Welby Northmore Pugin, czy może któryś z jego synów. Nie będziemy się zastanawiać jak wylano betonowy fundament, ani jak wykonano zegar z czterema tarczami, przeszło 20 lat przed tym jak wymyślono pierwszy czterotarczowy zegar i skuteczny wychwyt takiego zegara.

Ważne, że projekt który wygrał konkurs spełniał jego wymogi. Wieża miała posiadać ogromny i dokładny zegar, oraz odpowiednio duży dzwon.

A o dzwonie, który miał być nie tylko ozdobą Big-Bena ale dowodem chwały Imperium Brytyjskiego, Wikipedia pisze tak.

„Pierwszy dzwon był gotowy w 1856 roku. Ważył szesnaście ton i jako że wieża nie była jeszcze gotowa, był testowany na pałacowym dziedzińcu. Próby okazały się niepomyślne, gdyż dzwon się rozpadł. Z jego kawałków wytopiono nowy w Whitechapel. W 1858 dzwon, ważący 13,5 tony, o wysokości 2,3 m i średnicy 2,9 m, został przetransportowany i zamontowany na wieży. Po raz pierwszy odezwał się 31 maja 1859 roku. Z powodu zamontowania zbyt ciężkiego młota po dwóch miesiącach dzwon pękł, a dopiero po trzech latach wymieniono go na lżejszy. Sam dzwon nie został nigdy naprawiony. Na wieży znajdują się cztery mniejsze dzwony słyszalne co kwadrans…”

Krótko mówiąc, Anglicy do tej pory chwalą się wiszącym w Big-Benie dzwonem, który od początku tylko wisi, bo po dwóch miesiącach banalnie sobie pękł! A zaczęli od masy 16 ton. Z resztek pierwotnego dzwonu odlano kolejny o masie 13,5 tony, i znów pech!

Dziwne, że Anglicy nie zamówili sobie u Niemców z Bochum dzwonu żeliwnego. Bo takie zaczęto tam wtedy odlewać! 1842 – pierwszy dzwon żeliwny odlany w Bochum. 1855 na Wystawie Paryskiej pokazano dzwony z Bochum. 1862 – na Wystawie w Londynie odlewnicy z Bochum prezentują żeliwny dzwon o masie 21 ton. 1867 – na wystawie w Paryżu Bochum prezentuje żeliwny dzwon o masie 15 ton i „22 koła pełne, z obręczami odlanymi bez lutowania, ze stali topionej”.

A jak było z dzwonami do Katedry św. Pawła w Londynie – budowli o równie nieprawdopodobnej historii jak Big Ben?

Wisiał sobie duży dzwon o masie 4,2 tony w kaplicy św. Stefana. Jak wybudowano Katedrę św. Pawła, król Wilhelm III przekazał ten dzwon do katedry. Ale jak go w roku 1699 przewozili, to im podczas transportu pękł. Pęknięty dzwon stał sobie w szopie przy katedrze do roku 1708. Wtedy go przetopili na dzwon o masie 3,7 tony. Dzwon powieszono, ale „nie działał”. Rok później, próbowano odlać nowy dzwon, „ale zakończyło się to porażką”. Dopiero około roku 1720 udało się odlać „działający dzwon” o masie 3,9 tony „z materiału tego pierwszego dzwonu”, który pękł w roku 1699.

A obecne dzwony jakie są w Katedrze, w tym największy dzwon w Wielkiej Brytanii („Wielki Paweł”), odlano w roku 1881 (16,8 tony).

Mechanizm zawieszenia i uruchamiania dzwonu skonstruowano dopiero w roku 1893. A dwa lata później, w roku 1895, taki sam mechanizm zamontowano w Big Benie.

Mam kolejne pytanie do towarzyszki Historii. Jak to jest możliwe, że przez prawie 400 lat w Europie Środkowej – głównie w Niemczech – odlewa się dzwony z brązu, od kilku i kilkunastu lat odlewa się w Niemczech dzwony z żeliwa, a w Imperium Brytyjskim udaje się odlać dzwon z brązu dopiero pod koniec XIX wieku?

Nie jakiś tam wynalazek z żeliwa, ale zwyczajny, dzwon z brązu!

Ja już nie chcę Anglików dobijać informacją, że rosyjski car sobie odlewa od dawna dzwony – co prawda też „nie działające” – ale o „imperialnej masie” 33,6 tony (1599), 130 ton (1651) czy 202 tony (1735)…

Nie jest zrozumiałe, jak w tym samym czasie (rok 1855) można było w Anglii odlać 16-stopową, mosiężną śrubę do amerykańskiego okrętu „Princeton”. Śruba miała masę 8 ton i miała wymienne płaty.

https://kodluch.wordpress.com/2018/02/28/%e2%99%ab-off-topic-scientific-american-1855-czesc-2/

https://pl.wikipedia.org/wiki/Dzwon_Zygmunt
https://pl.wikipedia.org/wiki/Hans_Beham
https://pl.wikipedia.org/wiki/Tuba_Dei
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dzwon_(instrument)
https://en.wikipedia.org/wiki/Bell
https://de.wikipedia.org/wiki/Glocke

https://pl.wikipedia.org/wiki/Car-ko%C5%82oko%C5%82
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D0%B0%D1%80%D1%8C-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BB
Согласно анализу лаборатории минного корпуса, в сплаве Царь-колокола содержится 84,51 % меди, 13,21 % олова, 1,25 % серы, позднее выявили ещё 0,036 % золота, что соответствует 72 килограммам, и 0,26 % серебра, что соответствует 525 килограммам[1].

https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_von_Glockenmuseen
https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_von_Glockengie%C3%9Fereien
https://de.wikipedia.org/wiki/Glockenritzzeichnung
https://de.wikipedia.org/wiki/Kirchenglocke

https://en.wikipedia.org/wiki/Big_Ben#Great_Bell
https://pl.wikipedia.org/wiki/Big_Ben
https://de.wikipedia.org/wiki/Big_Ben
https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Barry
https://en.wikipedia.org/wiki/Augustus_Pugin
https://en.wikipedia.org/wiki/Pugin_%26_Pugin
https://en.wikipedia.org/wiki/Augustus_Charles_Pugin
https://en.wikipedia.org/wiki/E.W._Pugin
https://en.wikipedia.org/wiki/Whitechapel_Bell_Foundry
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Phelps
(bell-founder)
https://en.wikipedia.org/wiki/St_Paul%27s_Cathedral

https://en.wikipedia.org/wiki/Bronze_and_brass_ornamental_work

 

.4. – Fortepian i pianino…



Na stronach [A/III/18/85 – 20/87 ] znajdą Państwo nie tylko informacje o pomiarach rozchodzenia się dźwięku w powietrzu i ciałach stałych bo na nowo (?) wyznaczano prędkość dźwięku w powietrzu, ale i o „teorii muzyki”. Porównywano „skalę Pitagorasa” oraz „skalę współczesną” i „zwykłą”, badając na „próbkach społeczeństwa”, czyli na uczonych i muzykach, dźwięk melodii granych na instrumentach nastrojonych w różnych skalach tonowych. Instrumentami wzorcowymi były skrzypce i wiolonczela.
Powstaje pytanie. Czy jest to dowód na to, że pojawiły się pierwsze instrumenty smyczkowe, bo pojawiły się konie i końskie włosie? Czy może chciano ujednolicić w sposób standardowy budowę i dźwięk skrzypiec i wiolonczel? A może zmieniło się ciśnienie atmosferyczne na planecie i należało w związku z tym zmierzyć na nowo prędkość rozchodzenia się dźwięku w powietrzu i przestroić instrumenty? A może to ślad momentu przechodzenia na system dziesiętny?
https://kodluch.wordpress.com/2018/06/23/%e2%99%ab-off-topic-rocznik-odkryc-i-wynalazkow-czesc-2/

Zagadka czwarta związana jest z muzyką. Muzyka i instrumenty muzyczne to temat rzeka, który kiedyś, na bardzo stare lata spróbuję Państwu w sposób chyba zaskakujący opowiedzieć.

Dziś skupimy się na zwyczajnym fortepianie i jego bracie, pianinie…

Święta Wikipedia twierdzi, że do końca XVIII wieku „klawesyn wyszedł z użycia ze względu na rozpowszechnienie się fortepianu, który miał większe możliwości interpretacyjne, odpowiadające potrzebom kompozytorów okresu klasycyzmu.”

Mówiąc prosto, „do czasów pianina i fortepianu” używano klawesynu. Był to instrument o kształcie „naszego fortepianu”, z poziomo ułożoną „ramą jak harfa”, na której były rozciągnięte „ekologiczne” struny. Mechanizm klawiszowy umożliwiał wydobywanie dźwięków poprzez „piórka wykonane z dutki piór ptasich”.

Inaczej mówiąc: „Klawesyn (wł. cembalo, clavicembalo, skrót: cemb.; fr. clavecin; ang. harpsichord) – znany powszechnie w Europie od XV wieku instrument strunowy szarpany, wyposażony w klawiaturę, zaliczany do rodziny cytr.”

Czyli że klawesyn, to „harfa z klawiaturą”…

W pianinie i fortepianie, dźwięk uzyskujemy poprzez uderzenie specjalnego młoteczka sterowanego mechanizmem klawiszowym.

W fortepianie „natychmiast po pobudzeniu struny młoteczek odbija się od niej i w zależności od siły uderzenia, zatrzymuje się wyżej lub niżej. Pozwala to na szybką repetycję (uderzanie kilka razy tego samego dźwięku w szybkim tempie), inaczej niż w pianinie. Po zwolnieniu nacisku na klawisz do struny przyciskany jest tłumik wyciszający jej drgania. W ten dość skomplikowany sposób mechanizm fortepianu realizuje podstawową cechę tego instrumentu odróżniającą go od wcześniejszych instrumentów strunowych klawiszowych, które nie miały możliwości kształtowania dynamiki dźwięku oraz czasu jego trwania.”

Pianino posiada struny ustawione pionowo. Naciśnięcie klawisza powoduje uderzenia młoteczka w strunę. Młoteczek wraca do pozycji wyjściowej pod wpływem sprężyny.

A teraz najważniejsze. Zarówno fortepian jak i pianino są instrumentami strunowymi, „młoteczkowymi”. By wydobyć dźwięk, muszą zostać zastosowane struny metalowe. I to nie z byle jakiego drutu! To specjalny „stop strunowy”. Rodzaj stali sprężynowej z dodatkiem krzemu.

Aby takie stalowe struny odpowiednio naciągnąć, potrzebna jest odpowiednio mocna rama!

A teraz niespodzianka! Jak Państwu już linkowałem, na londyńskiej wystawie w roku 1851 („Industry of all Nations” ), Dania pokazała pierwszą w Europie żeliwną ramę do fortepianu.

https://kodluch.wordpress.com/2018/08/17/%e2%99%ab-off-topic-rocznik-odkryc-i-wynalazkow-czesc-6-wystawa-swiatowa-1867/

Załóżmy, że faktycznie, w roku 1851 zaczęto produkować żeliwne ramy do fortepianów. Rama fortepianu musi wytrzymać siłę kilkunastu ton ściskających ją strun!

Ile lat trzeba było jeszcze czekać na wyprodukowanie stalowych strun do fortepianów i sprężyn do pianin?

Poniżej mamy niespodziankę! Nie trzeba czekać, bo już się takie stalowe druty wytwarza! I to zanim zaczęto stosować w hutnictwie antracyt!

Wikipedia: „Za pierwszego budowniczego fortepianu uważa się Włocha Bartolomea Cristoforiego, który zbudował pierwszy instrument strunowy z mechanizmem młoteczkowym ok. 1709 roku.

Pierwsze pianino zbudował Jan Schmidt z Salzburga lub Grüneberger z Halle w końcu XVIII w. lub na początku XIX w. W 1802 roku Th. Lond skonstruował w Londynie pianino o naciągu skośnostrunnym. Mechanizm pianinowy ulepszył i opatentował Robert Wornum w 1826 r. Rozwiązanie to było na tyle dobre, że stosuje się je do dziś. Jedyną modyfikacją jest zastosowanie innego tłumika.

Pianino zdobyło popularność w drugiej połowie XIX w., gdy w mieszczańskich domach zaczęło wypierać fortepian z powodu niższej ceny i mniejszych rozmiarów.”

„Punktem zwrotnym we wczesnej historii fortepianu był entuzjastyczny artykuł autorstwa Scipione Maffeiego, w którym podane zostały szczegóły techniczne budowy instrumentu. Artykuł był kolportowany w całej Europie i spowodował u rzemieślników powrót zainteresowania budową tego instrumentu. Jednym z nich był Niemiec Johann Silbermann, który ulepszył konstrukcję fortepianu, m.in. przez wprowadzenie mechanizmu odłączania tłumika, który pozwalał na swobodne wybrzmiewanie strun. Z fortepianem Silbermanna w 1730 r. zapoznał się Jan Sebastian Bach, nie wykazał jednak większego zainteresowania. Dopiero ulepszony model z 1747 r. zyskał jego przychylność.

Kolejne dziesięciolecia są okresem wzrastającej popularności fortepianu. W całej Europie powstają firmy, specjalizujące się w produkcji tego instrumentu. Do najbardziej znanych należały: Schidemayer od 1735, Francisco Perez Mirabel w Hiszpanii od 1745, Stein od 1748, Thomas Gullifold w Londynie od 1750.

Ewolucję wczesnego fortepianu w instrument znany dzisiaj zawdzięczamy Ludwigowi van Beethovenowi i londyńskiemu wytwórcy fortepianów Broadwoodowi. Postępująca głuchota Beethovena wymagała coraz głośniejszych instrumentów. Fortepiany Broadwooda, produkowane specjalnie dla Beethovena, stawały się zatem coraz większe i głośniejsze. Ostatecznie producent wyposażył je w trzy struny dla każdego dźwięku, rozpięte na stalowej ramie.

Od początku XIX wieku fortepian stał się dominującym instrumentem solowym i pozostaje nim nadal. Literatura pianistyczna zawiera setki tysięcy dzieł i jest częścią dorobku praktycznie każdego kompozytora okresu klasycyzmu, romantyzmu oraz kompozytorów współczesnych.”

Nie chcę się dalej pastwić nad Czytelnikiem i Wikipedią. Życiorysy muzyków XVIII i XIX wieku są pełne takich bajek, że trudno to pomieścić w krótkim opowiadaniu.

Najważniejsze jest pytanie. Dlaczego nie próbowano odlewać ram fortepianów z brązu?

Załóżmy, że prawdą jest to co pisze Wikipedia, że stalowe struny fortepianowe zaczęto produkować w roku 1834 a udoskonalono sposób produkcji w roku 1840.

Przypomnieć warto, że wysokie temperatury za pomocą zastosowanego antracytu uzyskano w latach 1835 – 1837…

„Piano wire, or „music wire”, is a specialized type of wire made to become springs or (as the name implies) to be used as piano strings. It is made from tempered high-carbon steel, also known as spring steel, which replaced iron as the material starting in 1834.

In 1834, the Webster & Horsfal firm of Birmingham brought out a form of piano wire made from cast steel; according to Dolge it was „so superior to the iron wire that the English firm soon had a monopoly.” But a better steel wire was soon created in 1840 by the Viennese firm of Martin Miller, and a period of innovation and intense competition ensued, with rival brands of piano wire being tested against one another at international competitions, leading ultimately to the modern form of piano wire.

The technological developments also benefited from demands of consistency from other special wire products like telegraph and barbed wire. Innovative piano makers kept pace with these advances by augmenting metal framing in their instruments and increasing tension of their strings.”

I jeszcze cytaciki na koniec: „In the period from about 1790 to 1860, the Mozart-era piano underwent tremendous changes that led to the modern form of the instrument. This revolution was in response to a preference by composers and pianists for a more powerful, sustained piano sound, and made possible by the ongoing Industrial Revolution with resources such as high-quality piano wire for strings, and precision casting for the production of massive iron frames that could withstand the tremendous tension of the strings. Over time, the tonal range of the piano was also increased from the five octaves of Mozart’s day to the seven octave (or more) range found on modern pianos.”

„One innovation that helped create the powerful sound of the modern piano was the use of a massive, strong, cast iron frame. Also called the „plate”, the iron frame sits atop the soundboard, and serves as the primary bulwark against the force of string tension that can exceed 20 tons (180 kilonewtons) in a modern grand.

The single piece cast iron frame was patented in 1825 in Boston by Alpheus Babcock, combining the metal hitch pin plate (1821, claimed by Broadwood on behalf of Samuel Hervé) and resisting bars (Thom and Allen, 1820, but also claimed by Broadwood and Érard).

Babcock later worked for the Chickering & Mackays firm who patented the first full iron frame for grand pianos in 1843.

The increased structural integrity of the iron frame allowed the use of thicker, tenser, and more numerous strings. In 1834, the Webster & Horsfal firm of Birmingham brought out a form of piano wire made from cast steel; according to Dolge it was „so superior to the iron wire that the English firm soon had a monopoly.” But a better steel wire was soon created in 1840 by the Viennese firm of Martin Miller, and a period of innovation and intense competition ensued, with rival brands of piano wire being tested against one another at international competitions, leading ultimately to the modern form of piano wire.”

Proszę zapamiętać, że pierwszą „całkowicie żeliwną ramę” opatentowano w roku 1843 i pewnie wykonano ją na Wystawę z roku 1851…

https://pl.wikipedia.org/wiki/Klawikord
]https://pl.wikipedia.org/wiki/Klawesyn
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pianino
https://pl.wikipedia.org/wiki/Fortepian
https://en.wikipedia.org/wiki/Piano
https://en.wikipedia.org/wiki/Fortepiano
https://en.wikipedia.org/wiki/Piano_wire
https://en.wikipedia.org/wiki/Spring_steel
https://pl.wikipedia.org/wiki/Stal_spr%C4%99%C5%BCynowa
https://en.wikipedia.org/wiki/Piano_acoustics
https://en.wikipedia.org/wiki/String_(music)
https://en.wikipedia.org/wiki/Drawing_(manufacturing)
https://en.wikipedia.org/wiki/Wire_drawing
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5
https://en.wikipedia.org/wiki/Deep_drawing
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_piano_manufacturers
https://en.wikipedia.org/wiki/Innovations_in_the_piano

https://pl.wikipedia.org/wiki/Teodor_Leszetycki
https://en.wikipedia.org/wiki/Theodor_Leschetizky
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9,_%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80

https://en.wikipedia.org/wiki/Carl_Czerny
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8,_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB

https://en.wikipedia.org/wiki/Theodor_Kullak
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BA,_%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80

https://pl.wikipedia.org/wiki/Ignacy_Jan_Paderewski

 

Kilka słów na koniec


Współcześnie. The cast iron plate of a Steinway grand piano.

Podział na epoki „kamienną, miedzianą, brązu i żelaza”, wymyślony w latach 1813 – 1816 przez Christiana Jürgensena Thomsen’a wydaje się zupełnie fałszywy, tak jak to słusznie krytykowali uczeni współcześni Thomsenowi.

Z jednej strony, mamy miliony artefaktów z brązu, dokumentujących niezwykłe umiejętności i wiedzę kilku tysięcy lat pracy metalurgów i artystów, którzy wytwarzali elementy z brązu.

Z drugiej strony stajemy przed niezrozumiałymi zagadkami.

Gdzie i kiedy przepadła ta wiedza i umiejętności?

Bo wydaje się, że pierwsza połowa XIX wieku to okres gorączkowego „odtwarzania technologii” i niezrozumiałych paradoksów technologicznych.

Z jednej strony mamy „Star Trek XIX wieku”, czyli fortepian, z niezwykle mocną ramą żeliwną i stalowymi strunami, a z drugiej strony problemy z odlaniem żeliwnego cylindra lokomotywy czy krótkiej, żeliwnej szyny…

Odlewa się duże działa z brązu i śruby okrętowe, a problemem jest odlanie dzwonu…

Zaprawdę powiadam, dziwny jest ten świat…

vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv

ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ

Zgodnie z sugestiami Czytelników, tym którym podoba się moja „pisanina”, umożliwiłem składanie osobistych podziękowań…

Można podziękować poprzez portal „Patronite”:

https://patronite.pl/blogbruska

Lub przez PayPal:

blogbruska@gmail.com

ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ ʘ

vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

Do tłumaczenia tekstów można stosować na przykład:
http://free-website-translation.com/

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

♫ – OFF TOPIC – SPIS TREŚCI tematów „OT”
https://kodluch.wordpress.com/2018/03/16/%e2%99%ab-off-topic-spis-tresci-tematow-ot/

https://kodluch.wordpress.com/about/

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

7 uwag do wpisu “♫ – OFF TOPIC – Epoka brązu. Część III – zagadki

  1. Доброго дня и Браво! Брависсимо!
    Для восстановления исторической хронологии новым историкам не хватает профессионального взгляда на технологии. На фальшивых фактах историю не построить. Академическая история фальшива полностью.
    Помню в детстве читала Максима Горького — «Жизнь Клима Самгина», и самые важные для меня были слова: «А был ли мальчик? Может мальчика- то и небыло?». Это всё, что можно сказать о современниц «Истории».
    Спасибо за профессиональный подход!

    Polubione przez 2 ludzi

    • Oczywiście! Kiedyś wielokrotnie przeze mnie linkowany Pan Kliment Żukow, który jest znanym historykiem i archeologiem, opowiadał wielokrotnie, że muzea całego świata zawalone są przerdzewiałym chłamem którego nikt nie zamierza rozpoznawać.

      Polubione przez 1 osoba

Dodaj komentarz

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s