♫ – OFF TOPIC – Synteza – część 4




Huta imienia Lenina we wsi Mogiła…

♫ – OFF TOPIC – Synteza – część 4

Z uwagi na to, że jeden z Czytelników skarżył się na zbyt długie „odcinki”, dziś postaram się krócej, zwięźlej i bardziej nietypowo…

Bonus ekstraordynaryjny, czyli prawdziwa bajka, o dwóch cudzoziemcach co Kraków pokochali i huty w podkrakowskiej wsi Mogiła pobudowali..

Było to bardzo dawno temu, tak dawno, że najlepsi „wikipedyści” mylą się całkiem w zeznaniach…

Żył sobie pewien człowiek o imieniu Jakub, którego już za jego życia przezywano „Bogaczem”. Tak naprawdę, to nie wiadomo skąd u niego pojawiły się ogromne bogactwa. Złośliwi twierdzą, że był tylko figurantem, który prał brudne pieniądze Egiptu, Wenecji, Templariuszy i samego Papieża z jego mafijną „złotą siecią”, którzy setkami lat bogacili się na handlu egipskim papirusem, zbożem, cukrem oraz na dostawach opium, które w drodze z Indii do Europy przechodziło przez Aleksandrię i Elefantynę (zwaną Jerozolimą).

Mniej złośliwi mówili, że po prostu „Jakub był bogaty z domu”. Prawdą jest, potwierdzoną w świętych pismach błogosławionej dziewicy Wikipedii, że już dziadek Jakuba, Hans, prowadził ze swym bratem Ulinem zwykłe wiejskie gospodarstwo i dodatkowo miał tam jeszcze tkalnię i farbiarnię.

Gdy Hans przeprowadził się do Augsburga, został członkiem cechu tkaczy i ożenił się z Klarą Widolf, a po śmierci Klary ożenił się ponownie, z Elżbietą Gfattermann. Dobre ożenki spowodowały przypływ gotówki, więc zaczął handlować różnymi towarami i płótnem na większą niż dotąd skalę.

Ot, taka zwykła działalność gospodarcza, ważne że udawało się wiązać koniec z końcem… Co było o tyle proste, że jeszcze nie wynaleziono papieru i druku, a że od ponad 400 lat przestał docierać do Europy egipski papirus, to i działalność urzędów skarbowych, banków i biurokracji wszelakiej całkiem zamarła, więc nie musiał się co miesiąc sprężać by zapłacić comiesięczny podatek i opłacić składkę emerytalną…

I przez ten brak środka do pisywania notatek, bez gazet i książek, bez rozwiązywania cotygodniowego sudoku, zwyczajnie się nasz Hans nudził i poświęcał noce i dnie na swój handel…

Handel bawełnianymi tkaninami chyba szedł mu jednak nieźle, bo jak zmarł w roku 1409, pozostawił spadkobiercom ogromną sumę, równą 3 tysiące guldenów. Na pewno święta Wikipedia się w tym miejscu myli, bo „guldenów” wtedy jeszcze na świecie nie było, gdyż dopiero bito lub odlewano w srebrze pierwsze „floreny”, a talary czyli „złote guldeny” zaczęto bić ze srebra w Jachymowie w sto lat później (Ioachimsthaler Gulden – „złoty joachimstalski” – choć wykonany ze srebra).

Inny apokryf napisany ręką Świętej Wikipedii, twierdzi, że Hans w swej wiejskiej i augsburskiej tkalni produkował tak dużo płótna bawełnianego, że wszystkie Włoszki przestały chodzić półnago i nareszcie, dzięki sklepom bławatnym otwartym w całych Włoszech przez Hansa, mogły się zająć szyciem, dzięki czemu do dziś są szykownymi babkami…

Hans miał dwóch synów, starszego Andrzeja (Andreasa) i młodszego Jakuba. Ten pierwszy został „właścicielem ziemskim” i prowadził stateczne wiejskie życie. Chyba dlatego, że na wsi nie miał gdzie wydawać pieniędzy, ludzie przezwali go „Bogaty”. Jego syn Łukasz już nie był tak stateczny jak ojciec. Co prawda, cesarz Fryderyk III nagrodził go za przykładne prowadzenie gospodarstwa herbem z mitycznym złotym jeleniem na błękitnym tle, przez co zwali go także „Ten od Jelenia”, jednak pewnie z tego powodu wkrótce trochę przewróciło mu się w głowie i zaczął prowadzić „ryzykowne interesy”, co doprowadziło go do bankructwa.

Młodszy syn Hansa, Jakub, został później nazwany „Jakubem Starszym”. Historia milczy za co dostał od cesarza herb na którym widniały lilie na złoto-błękitnym tle, przez co zwano jego potomków „Ci Od Lilii”. Jakub Starszy pracował za dwóch, został tkaczem, a nawet „starszym cechu tkaczy”. Potem był kupcem i nawet rajcą miejskim. Materialnie „się mu poprawiło”, gdy ożenił się z córką złotnika Barbarą Bässinger, której ojcu, Franciszkowi niezbyt wiodło się w Augsburgu, więc właśnie przeniósł się do Hall w Tyrolu. Teść Jakuba od Lilii załapał się w Hall na posadę menniczego.

A jak już pracował w mennicy, to miał dobre kontakty w okolicy. Więc, za pośrednictwem teścia Franciszka Bässingera, Jakub Starszy „ulokował swój kapitał”, czyli zaoszczędzony na ZUS-ie grosz, w kopalniach miedzi i srebra w rejonie Schwaz. Miała być to jego przyszła emerytura…

W tych czasach, tyrolskie kopalnie w Schwaz były największymi kopalniami srebra w całej Europie. Bo w roku 1420 odkryto w Schwaz srebro i wkrótce powstały tam pierwsze kopalnie do których ściągnęli górnicy z Saksonii i Czech. W XV i XVI wieku, miejscowość ta liczyła 20 tysięcy mieszkańców i była największym po Wiedniu miastem w całym imperium Habsburgów. I największym w Europie ośrodkiem górniczym.

Prawa miejskie nadał tej miejscowości cesarz Franciszek Józef I dopiero w roku 1898, bo byłoby głupio wcześniej nadawać takie prawa wsi, która była większa niż większość miast całego kontynentu. Byłby to ogromny wstyd dla wielkich stolic państw które miały po stuleciach powstać!

Lokata nadwyżek finansowych, czyli zysków z tkalni w Augsburgu, w kopalniach i hutach srebra w Schwaz, była niezwykle korzystna i wkrótce Jakub Starszy „Od Lilii” stał się jednym z najbogatszych obywateli Augsburga.

Po śmierci Jakuba Starszego w 1469 roku, jego najstarszy syn, Ulryk, kontynuował interesy ojca. Dostarczał stroje i tkaniny na dwór cesarza Fryderyka i jego syna Maksymiliana I.

Fryderyk i Maksymilian to główni twórcy potęgi rodowej Habsburgów i na początku rodowej kariery bardzo potrzebowali gotówki. Tak to zwykle bywa wśród królów i cesarzy, szczególnie takich, którzy zaczynają dopiero karierę, są ambitni i planują by ich potomkowie opanowali niemal całą Europę i jeszcze pół świata…

Przy okazji dostawy nowych strojów na mający się odbyć ślub Maksymiliana z córką księcia Burgundii Karola I Zuchwałego, Marią, od słowa do słowa, Cesarz aktualny i przyszły, zapytali Ulryka o to czy oprócz pięknych tkanin, nie mógłby im podrzucić przy okazji trochę zwykłej, prozaicznej gotówki.

A że całkowitym przypadkiem, tak się złożyło, że Ulrykowi dobrze wyszedł kolejny interes w kopalni srebra i miedzi w Schwaz, więc z kolejną dostawą tkanin w roku 1487 przywiózł księciu Zygmuntowi drobne 23 627 guldenów czyli talarów jakie w roku 1518 miano wybić w Jachimowie. To była taka drobna pożyczka (638 kg srebra, zakładając że średnio jeden talar zawierał 2,7 g srebra), w zamian za co wdzięczny w imieniu wszystkich jeszcze nienarodzonych Habsburgów oraz Habsburżątek książę, dał w zastaw Ulrykowi swoje najlepsze i najnowocześniejsze na świecie, wyposażone w ultranowoczesne maszyny, huty i kopalnie w Tyrolu.

Obie strony były tak zadowolone z tej współpracy, że rok później Ulryk przekazał księciu jeszcze 150 tysięcy guldenów (= ~ 4 tony srebra), w zamian za prawo własności do zastawionych uprzednio hut i kopalni.

Pomysłowy Ulryk zmarł w roku 1510, ale przed swą śmiercią unowocześnił kopalnie i huty, przez zastosowanie w swych kopalniach napędzanych kołami wodnymi pomp, co zabezpieczało kopalnie przed zalaniem i pozwalało na wydłużenie czasu ich pracy. Podobno były to takie pierwsze urządzenia w historii górnictwa…

Schedę Ulryka przejął najmłodszy jego brat, Jakub, który jest właśnie bohaterem naszej bajki.

Urodził się on w roku 1459 i początkowo chciał zostać kapłanem aktualnie obowiązującej, miejscowej religii. Rzucił jednak studia teologiczne, bo dowiedział się na pierwszym semestrze że „teologię” wymyślą dopiero w pierwszej połowie XIX wieku, więc pojechał na delegację do Wenecji, by objąć placówkę handlu zagranicznego rodzinnej firmy. W roku 1498 żeni się z Sybillą Artzt, ale ich związek pozostał bezdzietny.

Ale jest też inna wersja tej części bajki. Mówi ona, że Jakub został wykształcony i wyświęcony na księdza zakonnego, ale „nigdy nie mieszkał w klasztorze”. Inna wersja bajki głosi, że 14-letni Jakub został wysłany do Wenecji w roku 1473, gdzie przebywał aż do roku 1487.

 

* – * – *

 


Kotlina Hornadzka w rejonie miejscowości Jánovce

I w tym właśnie momencie uwagę Czytelnika przerzucamy na naszego drugiego bohatera.

Urodził się on w roku 1437, w małej Lewoczy, leżącej w przepięknej Kotlinie Hornadzkiej. Byłem tam nie jeden raz, więc zapewniam Państwa, że i okolica piękna i lud tamtejszy serdeczny! A i piwo w karczmach nadal jest doskonałe!

Lewocza, prócz pięknych krajobrazów oferowała niegdyś bogactwa naturalne. Jak pisze w swych świętych ewangeliach Wikipedia (zawsze dziewica), w roku 1480 a może wcześniej, bo w latach 1440-1445, Lewocza weszła do związku pięciu wolnych miast królewskich (tak zwane „hanza”), tworzących tym samym „pentapolis” czyli „pentapolitanę”. Miasta te (Lewocza, Bardejów, Sabinów, Preszów i Koszyce), łączył uprzywilejowany status wolnych miast górniczych oraz więź ekonomiczna – wszystkie miasta Związku utrzymywały się z górnictwa i hutnictwa rud metali.

Związek ten powstał na wzór wcześniej utworzonego sojuszu siedmiu miast, zwanego „heptopolis”, czyli heptapolitana. Ten związek powstał pomiędzy latami 1388 a 1453. Należały do niego leżące na Słowacji ale podległe Węgrom miasta: Kremnica, Nowa Bania, Bańska Szczawnica, Bańska Biała, Pukaniec, Bańska Bystrzyca i Lubietowa.

Później, bo w roku 1487, powstał kolejny związek siedmiu miast (heptopolis), także związanych przez wspólny handel i górnictwo: Rożniawa (rejon Gemer), Jasów, Nowa Wieś Spiska, Smolnik, Telkibányi, Rudabányi i Gelnica.

Ale wracamy do naszego drugiego bohatera i Lewoczy, której szybki wzrost znaczenia i bogactwa był skutkiem położenia na ważnym szlaku handlowym – na węgierskiej Via Magna, prowadzącej znad Cisy przez Szarysz i Spisz do Krakowa, nieopodal miejsca, gdzie łączyła się z nią „Wielka Droga Gemerska”, wiodąca z górniczego Gemeru. Ta doskonała autostrada i wyśmienite piwo serwowane w okolicznych karczmach, było pewnie zachętą, by w 1494 właśnie Lewoczę wybrali na miejsce spotkania jagiellońscy władcy Polski, Litwy, Czech i Węgier.

Miasto przez wieki było w zgodnym władaniu Polaków, Węgrów i Czechów (Słowaków) i mieszkańcami były te trzy nacje. W innych miastach Pentapolisu było wielu sprowadzonych górników z Saksonii, więc częściej słyszano tam język niemiecki a i kościoły były często ewangelickie… Odróżniało się trochę miasteczko Spiskie Włochy, którego nazwa nie pochodziła od Włoch (Italii), ani od Wołochów z Mołdawii, lecz od Walonów z pogranicza Belgii i Francji, którzy zostali sprowadzeni by pomóc w wydobywaniu i wytapianiu tamtejszej rudy miedzi.

Jak ogólnie wiadomo, Walonowie są zromanizowanymi Celtami, którzy odkryli na swych ziemiach leżące obok siebie złoża żelaza i węgla, co umożliwiło im pobudowanie u siebie pierwszego średniowiecznego ośrodka przemysłowego. Nabrali przy tym takiej wprawy, że jako wytapiacze metali stali się słynni i cenieni w całej Europie, więc byli zapraszani do pomocy w budowie europejskich ośrodków przemysłowych – tak jak to było w przypadku Szwecji czy Słowacji.

Ród naszego drugiego bohatera Jana, wywodzi się z małej spiskiej miejscowości leżącej koło Koszyc, zwanej Betlanovce ( niem. Bettelsdorf, Bettlersdorf, Bethlensdorf, Bethelsdorf; węg. Betlenfalu, 1311 Betlehem, 1349 Bethlemfalva) i ród ten podobno jest blisko związany zarówno przez podobny herb jak i legendy rodzinne z rodziną Henckel von Donnersmarck, wywodzącą się ze Spiskiego Czwartku ( Villa Santi Ladislai lub Villa Santi Ladislavsi, Spišský Štvrtok (węg. Csütörtökhely, niem. Donnersmark, Donnersmarkt) = Czwartkowy Targ ), leżącego o jeden rzut kapeluszem od Betlanovców.

Jako najstarszy syn, Jan odziedziczył majątek rodzinny po śmierci swojego ojca Jerzego w roku 1458. A zmarły tata doszedł do pieniędzy, wydając swą córkę, czyli siostrę Jana, Martę, za olkuskiego żupnika Jana Tesznara. W dawnej Polsce, żupnik był królewskim urzędnikiem górniczym, co poświadcza Pismo Święte dziewicy Wikipedii:

„Żupnik (łac. zupparius salis) – w polskim górnictwie solnym i kruszcowym w XIII-XVIII w. urzędnik zarządzający rejonem górniczym w imieniu posiadacza zwierzchnich praw do górnictwa (regalia), również dzierżawca kopalni. Namiestnik żupnika był nazywany podżupnikiem lub podżupkiem; mógł on sprawować dozór bezpośredni nad żupami.

Urząd miał charakter czasowy, związany był z obowiązkami gospodarczymi i finansowymi. Urzędnik zarządzał królewskimi przedsiębiorstwami solnymi (żupami) oraz warzelniami soli. W przypadku górnictwa kruszców administrował terenem górniczym. Żupnicy działali zgodnie z prawem górniczym wprowadzonym przez Kazimierza Wielkiego w 1368. Urzędników mianował król, który jako jedyny miał prawo ich sądzić. Pierwszym żupnikiem żupy krakowskiej został w 1368 żydowski bankier Lewko.

Urząd nie był znaczący ze względu na niewielką liczbę kopalń na terenie Polski. Działało wówczas wydobycie soli w Wieliczce i Bochni oraz kopalnie kruszców w Zagłębiu Staropolskim, Olkuszu i kluczu sławkowskim.

Do obowiązków żupnika należało zarządzanie finansami kopalń, w tym opłacanie górników. Ponadto odpowiadał za zbyt kopalin, z których najważniejszą była sól (na którą monopol miało państwo). Aby założyć kopalnię, czy rozpocząć wydobycie z nowego szybu żupnik musiał uzyskać przywilej od króla.”

Warto dodać, że chyba najbardziej znanym królewskim żupnikiem był Jan (Hans) Boner ( 1463–1523), który był także kupcem i bankierem obracającym ogromnymi sumami i w przyszłości także partnerem i jednym ze wspólników Jana.

Żupnik Jan Tesznar wydobywał wtedy pod Olkuszem rudę ołowiu, co przynosiło mu duże zyski. Ojciec Jana, Jerzy i teść Jan Tesznar wysłali naszego młodego żonkosia Jana, do Wenecji i Padwy by ten pogłębił tam swoją wiedzę o hutnictwie. Gdy wrócił z Włoch, stał się specjalistą górniczym – bo od hutnictwa do górnictwa droga jest nieodległa…

Wkrótce zaczął rozwijać rodzinny interes, doglądając wydobycia rud ołowiu, srebra, złota i miedzi w Olkuszu w Polsce, w Kutnej Horze w Czechach, w kopalniach słowacko-węgierskich, a także w Górach Złotych na Dolnym Śląsku.

Prawdopodobnie to on wymyślił, lub pierwszy zastosował w skali przemysłowej, metodę odciągania srebra z rud miedzi przy pomocy ołowiu, zwaną „seigrowaniem”, co zaczęło przynosić mu ogromne dochody. W 1463 osiadł w Krakowie; a jako administrator węgierskiego króla Macieja Korwina doglądał kopalni rud miedzi na terenach dzisiejszej Słowacji, m.in. w Szpaniej Dolinie w rejonie Bańskiej Bystrzycy, w Bańskiej Szczawnicy, Novej Bani oraz Kremnicy i sprowadzał surowiec do samego Krakowa.

W 1469 r. założył hutę miedzi i srebra w podkrakowskiej Mogile. 14 września 1478 kupił kopalnię srebra w Rammelsbergu koło Goslaru w Górach Harzu.

Z czasem, Jan staje się chyba najbardziej znanym w Europie fachowcem od od rud metali, produkcji urządzeń górniczych, a przede wszystkim staje się autorytetem w rozwiązywaniu problemów odwadniania zalewanych wodą kopalni.

Nasz bohater żenił się dwukrotnie, oba razy z córkami wpływowych patrycjuszy krakowskich: z Urszulą (1465), córką Jana Bema (Böhm) oraz z Barbarą, córką Jana Becka. Małżeństwa te i idąca za tym zamożność postawiła go bardzo wysoko w hierarchii krakowskiego patrycjatu. W roku 1477, Jan sięgnął po urząd burmistrza Krakowa; od tego też roku aż do śmierci w 1508 pełnił funkcję rajcy miejskiego.

Możliwe, że objęcie urzędu burmistrza hanzeatyckiego, a więc niezależnego, kierującego się swoimi prawami miasta, z rozwijającym się przemysłem hutnictwa miedzi i srebra, zwróciło uwagę na Jana, naszego pierwszego bohatera, Jakuba. W roku 1478 Jan miał 41 lata a Jakub lat 19.

Jakub w tym czasie postawił przed sobą ambitne cele i wymyślił, że zmonopolizuje wydobycie i handel rudami metali w Europie. Po powrocie z Włoch, gdzieś koło roku 1478, wpierw unowocześnia rodzinne przedsiębiorstwo. Aby poznać szczegóły prowadzonych interesów, objeżdża wszystkie europejskie faktorie rodzinnej firmy, następnie wprowadza kontrolę transakcji handlowych i unowocześnia prowadzenie księgowości. Przychodzi mu to z trudem, bo produkcję papieru ludzkość opanuje za ponad 200 lat, ale przed młodymi i żądnymi powodzenia ludźmi nie ma żadnych przeszkód! Postanowił wtedy, że rodzinne interesy zostaną oparte o handel rudami i metalami a nie o tkanie i barwienie materiałów.

Korzystając z majątku zostawionego mu przez starszego brata, Ulryka, w zamian za udzielane mu kredyty, zaczyna nabywać udziały w kopalniach złota i srebra w Tyrolu, który był wówczas regionem Europy o największych udostępnionych złożach. Udzielał również pożyczek lokalnym władcom w zamian za koncesje wydobywcze. W 1488 stał się właścicielem salzburskich i tyrolskich kopalni miedzi oraz państwowej mennicy w Hall in Tirol, gdzie w ciągu roku kilkakrotnie zwiększa wydobycie srebra, a 25-krotnie produkcję tamtejszej mennicy.

W latach następnych zainteresował się złożami miedzi w Karpatach, które stanowiły dla niego największą konkurencję. Postanowił je przejąć i tym samym zmonopolizować handel kruszcami. A że węgierskie (słowackie) kopalnie miedzi były bardzo zawodnione, wspólnota interesów połączyła w tym momencie ambitnego, młodego specjalistę od zarządzania i finansów –  Jakuba, ze starszym o 22 lata, ale równie ambitnym specjalistą górniczym Janem.

Tak to w roku 1493, w Bańskiej Bystrzycy ( (słow. Banská Bystrica, węg. Besztercebánya, niem. Neusohl, łac. Neosolium) postanowiono założyć spółkę Ungarischer Handel (1495 – 1546), która stała się największym europejskim przedsiębiorstwem górniczo-hutniczo-handlowo-bankowym.

Prawdopodobnie, było to największe w świecie konsorcjum przemysłowo-bankowe, przewyższające skalą i obrotami XXI-wieczne ponadnarodowe korporacje.

 

* – * – *


English: Map showing Czech state in the 10th century under Boleslav I. and Boleslav II.
Doc. Dr. Jaroslav Prokeš: Obrázkové dějiny naší samostatnosti, díl první, Nakladatelství České grafické unie a.s., Praha, 1931, vydání druhé
Mapa pokazująca terytorium którym w X wieku władali Przemyślidzi, zwani też Przemysłowcami (Přemyslovci), których ród stawał się później Luksemburczykami, Jagiellonami i Habsburgami….

Jak się Czytelnik już domyśla, spółkę tę założyli: 34-letni Jakub Fukier (Fugger, ur. 6 marca 1459 w Augsburgu, zm. 30 grudnia 1525 tamże) oraz 56-letni Jan Thurzo (ur. 30 kwietnia 1437 w Lewoczy, zm. 10 października 1508 w Baia Mare).

W starych tekstach nazwisko Thurzo (Thurzon) pisze się tak: „Tuří”, czasem pisano także „Turzon”, co pochodziło od innej wersji tego nazwiska – Thürzinn / „Tur” a może „Turczyn”?/…

Do (wkrótce) rodzinnego interesu, Jan włożył kopalnię srebra w Rammelsbergu koło Goslaru w Górach Harzu, hutę w podkrakowskiej Mogile, kopalnie śląskie i krakowskie (miedź, ołów, srebro i złoto – Olkusz, Trzebinia, Tarnowskie Góry), udziały w kopalniach miedzi w Szpaniej Dolinie w rejonie Bańskiej Bystrzycy, w Bańskiej Szczawnicy, Novej Bani oraz Kremnicy. A także udziały w kopalniach czeskich ( Kutna Hora), oraz kopalniach w Górach Złotych na Dolnym Śląsku.

Niematerialny wkład Jana do spółki z Jakubem to możliwości jakie dawało mu przewodniczenie radzie miasta Krakowa oraz znajomość technologii stosowanych w większości kopalń istniejących w Europie, a także opracowane przez niego sposoby ich odwadniania.

Chyba najważniejszym wkładem „niematerialnym” Jana Thurzo do spółki z Jakubem Fukierem (Fuggerem), była technologia odsrebrzania miedzi („seigrowania”).

Jakub Fukier (Fugger) włożył do spółki udziały w kopalniach złota i srebra w Tyrolu, salzburskie i tyrolskie kopalnie miedzi oraz sprywatyzowaną, byłą państwową mennicę w Hall in Tirol. Dołożył jeszcze najnowsze na świecie tyrolskie huty, oraz rozwiniętą na terenie Europy sieć firmowych faktorii i oddziałów. Najważniejszą jednak częścią „wiana” jakie włożył do spółki Jakub, były doskonałe „układy” i znajomości z najważniejszymi osobistościami świata: cesarzami, papieżami, królami i książętami całej ówczesnej Europy.

 

* – * – *

Aby nasza bajka miała rzeczywiste ramy prawdopodobieństwa, musimy w tym miejscu wyjaśnić jak na przełomie XV i XVI wieku zawierano „spółki”. Doskonałym do tego przykładem jest właśnie „Spółka Ungarischer Handel”, zwana też „Fugger-Thurzo” lub „Neusohler Kupferhandlung”.

Spółki takie zawierano tak jak to robiono od setek lat (a może tysięcy lat), i tak też zawierano spółki do połowy XIX wieku.

W połowie XIX wieku „się zmieniło”, bo banki z pomocą przysłowiowych, ale i rzeczywistych „kanonierek Oldenburgów”, zakończyły stare prawa salicko-feudalne, i wprowadziły odpowiedzialność przed prawem pojedynczej osoby.

Wcześniej, a więc w czasach tworzenia spółki Jakuba i Jana, pojedynczy członek każdej społeczności odpowiadał tylko przed swoim rodem, rodziną, wioską, gildią. Natomiast zobowiązania jednego członka danej społeczności były SOLIDARNYMI zobowiązaniami całej rodziny, rodu, wioski czy gildii.

Umowy pomiędzy dwoma rodzinami (rodami, wioskami, gildiami), zawierano poprzez związanie aktem małżeństwa dwóch członków dwóch rodzin (rodów, wiosek itd…).

Wszystkie takie umowy zawierane były w obecności „strony trzeciej”, która często była „ówczesnym notariuszem” i przechowywała stosowne dokumenty sporządzone na okoliczność danej umowy.

Tą „trzecią stroną” czyli „notariuszem” byli kapłani miejscowej świątyni. Bo wszystkie świątynie, bez względu czy przychodzili tam wyznawcy Jahwe-Jarowita, Boga Lachów (Al Laha), czy chrześcijaństwa różnych miejscowych odmian, miały przede wszystkim za zadanie wymieniać pieniądze (dobrze opisuje to Biblia), dostarczać „przekazy pieniężne” (vide sieć finansowo-przekazowa Templariuszy, czy papieska „złota sieć”) oraz „świadczyć usługi notarialne” i przechowywać oraz kopiować dokumenty.

Przypieczętowaniem umowy „notarialnej” był ślub.

Tak też nastąpiło w przypadku „Ungarischer Handel”. W roku 1495 oficjalnie przypieczętowano umowę spółki z 1493, poprzez zaślubiny syna Jana Thurzo – Jerzego (urodzony w 1467) z córką Ulryka Fukiera (brata Jakuba) – Anną. Jednocześnie, za Rajmunda Fuggera wyszła córka Jana – Katarzyna. Fakt podwójnego „przypieczętowania” umowy spółki, świadczy o tym jak miała ona być trwała i jak równorzędnymi partnerami byli Jakub i Jan oraz ich całe rodziny. Bo to był handlowy sojusz dwóch wielkich rodów!

Każdy członek obu rodów był teraz zobowiązany do dołożenia wszystkich starań, by „interes rodzinny” kręcił się w najlepsze!

Ze strony Jana Thurzo wyglądało to następująco: syn Jana, Stanisław (ur. 1470), został biskupem Ołomuńca; kolejny, Aleksy (ur. 1490) został sędzią na dworze węgierskim, natomiast urodzony w 1492 Jan – kupiwszy od Kazimierza II cieszyńskiego Księstwo Pszczyńskie – został panem Pszczyńskiego Wolnego Państwa Stanowego.

Capisco? Panimajetie? Fersztejn?

Rodzina Jana Thurzo „obstawia” władzę sądowniczą, „państwową” i „kościelno-notarialną”!

Jak widać, dla interesu firmy na terenach od Krakowa po Dolny Śląsk, niezwykle ważna była działalność Jana, tego co został panem Pszczyńskiego Wolnego Państwa Stanowego.

Ale najważniejszy z punktu widzenia spółki „Fugger-Thurzo” (lub „Neusohler Kupferhandlung”), był inny syn Jana Thurzo, także kolejny Jan!

Jego pierworodny syn Jan V Thurzo (ur. 1466 – z pierwszego małżeństwa) studiował w Akademii Krakowskiej i później na akademii papieskiej we Włoszech; wybrał powołanie duszpasterskie i został biskupem wrocławskim.

Święta Księga Wikipedii (zawsze Dziewicy), pisze tak: „Jan V Thurzo, w pisowni węgierskiej Thurzó, w słowackiej Turzo, czasem także Turzon, właściwie Thürzinn / „Turczyn”?/ (ur. 16 kwietnia 1464 lub 1466 w Krakowie, zm. 2 sierpnia 1520 w Nysie) – biskup wrocławski.

Nauki pobierał w krakowskiej Akademii (w 1484 uzyskał stopień bakałarza, a w 1487 magistra), potem pojechał do Włoch, gdzie studiował prawo kanoniczne. Po uzyskaniu tytułu doktora praw (doctor decretorum) powrócił do Krakowa, gdzie był profesorem, a później w 1498 rektorem Akademii Krakowskiej.

Był również scholastykiem gnieźnieńskim i kanonikiem krakowskim, potem dziekanem wrocławskim, od 11 marca 1502 – koadiutorem, a od 1506, po śmierci Jana IV Rotha, biskupem wrocławskim. Na stanowisku tym odbył 7 synodów diecezjalnych i wspólnie z bratem swym Stanisławem, biskupem ołomunieckim, koronował trzyletniego Ludwika Jagiellończyka na króla czeskiego. Król polski Jan I Olbracht (Albrecht) korzystał z usług Jana Thurzo w misjach dyplomatycznych.

Utrzymywał kontakty z Erazmem z Rotterdamu, Marcinem Lutrem i Filipem Melanchtonem. Nie był luteraninem, ale tolerował wydawanie już w 1518 we Wrocławiu, na terenie jego diecezji, pierwszych kazań Lutra o odpustach i łasce, a w 1519 – jego następnych kazań i dysputy lipskiej. Melanchton i Luter nazwali go „najlepszym biskupem stulecia”.

„Jan Thurzo był wielkim miłośnikiem sztuki i nauki, mecenasem artystów (m.in. kupował obrazy Albrechta Dürera i Lucasa Cranacha, katedrę zaopatrywał w wyroby jubilerskie), poetów, i utalentowanej młodzieży, którą kierował nierzadko do nowo powstałego uniwersytetu w Wittenberdze. Z jego polecenia wybudowany został w 1509 renesansowy zamek w Javorníku (późniejsza rezydencja wrocławskich biskupów); samą katedrę wrocławską kazał pokryć miedzianą blachą, w 1517 ufundował nowy portal zakrystii, uważany za pierwsze dzieło renesansu na Śląsku; w 1520 ukończono dom kapitulny z archiwum i biblioteką. Jan Thurzo pochowany jest w ufundowanej przez siebie kaplicy św. Jana Chrzciela w północno-wschodnim narożniku katedry, gdzie częściowo zachował się jego nagrobek.

Oprócz mszału, wydanego dla diecezji wrocławskiej (Kraków, 1505), ogłosił „Statuta synodia antiqua Dioecesis Vratislaviensis” (Norymberga, 1512).”

Ale najciekawsza dla naszej bajki jest informacja, że na ziemiach polskich pierwszym talarem była moneta Księstwa Nyskiego wybita w 1508 przez biskupa Jana V Turzona, i jakby wcześniej niż stała się ta moneta standardem przez bicie jej w Jachimowie!

Czyli że nasz wspaniały i światły biskup, był jednym z pierwszych w Europie, który zorientował się, że interes rodzinny, polegający na produkcji srebra, będzie miał prawdziwy i realny sens, jak z tego srebra zacznie się robić standardowe monety. A najlepiej przyzwyczaić ludność i możnych tego świata można jedynie, gdy wspiera się nowy standard monetarny. Bo talar jako moneta był absolutną nowością!

Przypominam, że pierwsze talary (o nazwie guldiner) wypuszczono w 1485 w Tyrolu (arcyksiążę Sigismund), późniejsze w 1500 w Saksonii. Talary z Jachymowa o wysokiej próbie (zwane też „Ioachimsthaler Münze”) zawierały od 27,20 do 26,39 g czystego srebra.

W jednym z kolejnych odcinków opowiem Wam zadziwiającą historię o czeskich i saskich kopalniach srebra i jak one są związane z „wiecznie żywymi” Piastami, Husytami, Taborytami, Przemyślem, Dymitrem Samozwańcem i Maryną Mniszech.

Ale musimy wrócić do naszej, trochę już przydługiej bajki…

Zatrzymaliśmy się na podwójnym ślubie, pieczętującym powstanie „Ungarischer Handel”, czyli „Neusohler Kupferhandlung”. Ta druga nazwa chyba miała przypominać, że pomysł na spółkę powstał w Neusohl – bo tak nazywano Bańską Bystrzycę. Obaj udziałowcy, a raczej oba rody, miały w spółce równe udziały – po 50%.

Pozwólmy w tym miejscu poopowiadać Świętej Księdze Błogosławionej Wikipedii…

„Jan Thurzo troszczył się o szybkie i wysokie zyski. W ciągu krótkiego okresu odwodnił kopalnie i podwoił, a nawet potroił wydobycie rud. W celu przetworzenia wydobywanych rud Thurzo wybudował w Bańskiej Bystrzycy, Hohenkirchen i Villach wielkie huty i kuźnie. W hutach tych prowadzono seigrowanie (odsrebrzanie miedzi). W 1495 niedaleko Villach Jakub Fugger zbudował Fuggerau, kompleks metalurgiczny złożony z huty, kuźni, odlewni brązu, fabryki armat i warownej twierdzy.

Największym problemem handlu metalami i wyrobami w XV i XVI wieku był transport. W owym czasie dysponowano tylko wozami konnymi, zwierzętami jucznymi oraz transportem wodnym. Utrudnieniem były również różne prawa lokalne, granice, myta i prawo drogowe. Aby zapewnić bezproblemowe zaopatrzenie rynków zbytu, trzeba było zawierać wieloletnie umowy z opatami, biskupami, hrabiami, książętami, a nawet z cesarzami i królami. Ponieważ transporty metali były często rabowane, dlatego spółka planowała je z dużą precyzją, a transporty były konwojowane przez uzbrojoną ochronę.

Największy „szlak miedziowy” z kopalń w rejonie Bańskiej Bystrzycy prowadził do Krakowa, gdzie miedź była ładowana na statki rzeczne i spławiana Wisłą do Gdańska. Z tego powodu Kraków należał do związku miast hanzeatyckich. Z rudy miedzi odciągano srebro w hucie seigrowej w Mogile koło Krakowa, zaś dochody płynące z tego handlu były jednym z głównych źródeł zamożności miasta. Drugi „szlak miedziany” prowadził do Cieszyna, skąd dalej Odrą przez Wrocław do Szczecina. Obydwoma „szlakami miedziowymi” miedź docierała do wybrzeży Bałtyku, a z portów Morza Bałtyckiego transporty metalu docierały na statkach hanzeatyckich i niderlandzkich do Hamburga i Antwerpii, a dalej do portów francuskich, hiszpańskich i portugalskich.

Spółka w ciągu następnych lat potajemnie, za pośrednictwem podstawionych ludzi, nadal kupowała kolejne kopalnie i magazyny, budowała huty i drogi.” /Firma zaczęła też budować na wielka skalę drogi w całej Europie, o czym przypomina Czytelnikowi niemiecka Wikipedia./

„Nieustannie rozszerzała swoje wpływy ponad granicami na obszarze Węgier, Czech, Polski, Saksonii i Dolnego Śląska, stopniowo przejmując udziały również w kopalniach złota.

Ołów potrzebny do wytopu złota spółka sprowadzała z Krakowa (gdzie istniało centrum handlu tym metalem) i z własnych kopalń ołowiu, które wcześniej zakupiła w Małopolsce (Olkusz, Trzebinia) i na Śląsku (Tarnowskie Góry). Ołów ten zaopatrywał huty złota w Złotym Stoku, Jeseníku i Hohenkirchen w Turyngii. W 1509 r. faktoria we Wrocławiu uzyskała koncesję na zakup działek i podjęcie robót górniczych i hutniczych w Złotym Stoku (Reichenstein).

W ciągu kilku lat przedsiębiorstwo zostało największym bankiem świata, największym przedsiębiorstwem handlowym, najpotężniejszym i najważniejszym przedsiębiorstwem górniczym, największym pracodawcą w przemyśle górniczym, hutniczym, producentów broni, transportu, największym administratorem mennic i potęgą polityczną najwyższej rangi. Miało ambicje opanowania całego znanego świata. Z tego powodu otwierało filie we wszystkich ważnych strategicznie miejscach. Około 1510 miało przedstawicielstwa, huty i składy m.in. w Norymberdze, Frankfurcie, Kolonii, Antwerpii, Hohenkirchen, Lipsku, Wrocławiu, Krakowie, Wiedniu, Fuggerau, Budzie, Bańskiej Bystrzycy, Bańskiej Szczawnicy, Schwaz, Hall in Tirol, Bolzano, Wenecji, Rzymie, Lyonie, Madrycie i Londynie.” /Dodać należy ważne przedstawicielstwa w Hiszpanii i Portugalii/.

„Przedsiębiorstwo prowadziło swoją działalność ponad granicami państwowymi i blokami politycznymi, a jej decyzje miały wpływ na rozpoczęcie wojen i zawieranie pokojów.

W 1511 r. przedsiębiorstwo przejęło część kopalń złota w okolicach Złotego Stoku od zadłużonych w przedsiębiorstwie książąt legnicko-brzeskich i utworzyło tam swoją filię. W 1513 r. wykupiło dalsze udziały w złotostockich kopalniach i hutach, gdzie wprowadziło nowe metody wydobywcze, powodując kilkukrotny wzrost wydobycia. Uzyskane złoto sprzedawało do mennicy w Złotym Stoku, gdzie bito z niego dukaty. Prowadząc inwestycje i wykup udziałów stopniowo Ungarischer Handel odgrywał coraz większą rolę w produkcji europejskiego złota. Po utworzeniu w 1514 r. faktorii w Nysie działania objęły tereny Jesionika (Frywaldau) i Zlatych Hor (Cukmantel) na Śląsku Opawskim.”

Niemieckojęzyczna Wikipedia dodaje do powyższego że, miedź z Górnych Węgier (dzisiejsza Słowacja) była wysłana przez Antwerpię do Lizbony, a stamtąd do Indii. W roku 1505 – 1506 nastąpiła wyprawa niemieckich kupców z miedzią Fuggera, która płynęła na pokładzie floty Portugalii. Podejmowano także nieudane próby wysyłania miedzi na pokładach statków hiszpańskich w kierunku Moluków.

Jednak ekspansji firmy poza Europę sprzeciwiał się Jakub Fugger. Dlatego też działały przedstawicielstwa na Półwyspie Iberyjskim, ale firma nie chciała bezpośrednio inwestować w rzekomo intratne wysyłanie miedzi do Indii. /Przypomnieć należy, że w tymże dokładnie czasie, Vasco da Gama „odkrył drogę do Indii” – 1497-1499, a pierwsza wyprawa Kolumba do „Indii Zachodnich” odbyła się w latach 1492-1493/.

Wcześniej, firma Fugger-Thurzo (dalej zwana Firmą), zaczęła opanowywać tereny wybrzeża Bałtyku, wchodząc w drogę interesom Hanzy.

Pierwsze oddziały Firmy powstają w 1494 w Antwerpii a w 1496 w Lubece. Potem firma próbuje „opanować” Gdańsk, który jest kluczowym portem dla eksportu miedzi z krakowskich hut. Konflikty z Hanzą następują w Hamburgu, Szczecinie i Gdańsku. Kiedy w listopadzie 1510 r. holenderski statek z 200 tonami miedzi z Górnych Węgier, (teren dzisiejszej Słowacji), wyszedł z portu w Gdańsku, został zatrzymany w pobliżu Półwyspu Helskiego przez załogę statku Hanzy.

W związku z planami Firmy, by opanować „hanzeatyckie” szlaki wiodące do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, Firma stara się „wpływać” na stosunki polsko- pruskie i rosyjsko-duńskie oraz na wybór Cesarza Świętego Imperium Rzymskiego.

Próbuje też opanować Bałkany poprzez wpływanie na wybór papieża. Jednak wybór na papieża Leona X, który urodził się w Miedżugorie i był zwolennikiem „lokalnych firm bałkańskich”, spowodował że Firma zrezygnowała z ekspansji w tym kierunku.

W tym okresie papieże zmieniali się jak rękawiczki, a po śmierci papieża Aleksandra VI, w sierpniu 1503 r. Jakob Fugger znów zintensyfikował swoje kontakty z Watykanem. Finansuje powstanie Gwardii Watykańskiej, tworzy tam oddział firmy i bije Watykanowi monety. Jako „bank papieski”, Firma bierze udział w procederze ściągania „odpustów”, z których to środków finansowych w tym czasie buduje się kościoły, szpitale, a nawet wały na Morzu Północnym.

Z tego też powodu w roku 1520 Fuggera zaatakował osobiście sam Marcin Luter: „Man müsste wirklich dem Fugger und dergleichen Gesellschaft einen Zaum ins Maul legen“, uważając że Firma doprowadza swą działalnością w służbie papieży do rozłamu w kościele.

Fortuna samego Jakuba Fuggera osiągnęła pod koniec jego życia, niewyobrażalną sumę – odpowiadającą dzisiejszej wartości 400 miliardów Euro. Firma „Fugger-Thurzo” pomagała w wyborach, a raczej „ustawiała” wybory królów, cesarzy i papieży, preferując w swych sympatiach Jagiellonów i Habsburgów.

Jakuba Fukiera-Fuggera, nazywano od pewnego momentu „kupcem cesarzy”, jako że tyle pożyczał królom, cesarzom i papieżom, że miał ich po prostu w kieszeni, traktując jak chłopców na posyłki…

Gdyby żyli florenccy bankierzy „Bardi i Peruzzi” (Compagnia dei Bardi), byliby dumni, mając u siebie takich dwóch jak Jakub i Jan..

I teraz, w momencie rozkwitu ogromnej, kontynentalnej firmy, w chwili jak nasza bajka powinna mieć jakiś podnoszący na duchu i pozytywny koniec, musimy zakończyć naszą opowieść.

* – * – *

Niezwykłe zakończenie bajki

Bo faktyczna (bajkowa?) historia Firmy „Fugger-Thurzo” – nie trwała już długo.

W roku 1508 umiera w Baia Mare Jan Thurzo.

Polska nazwa miejscowości oznacza po polsku „Wielką Kopalnię”, węg. Nagybánya, niem. Frauenbach (wcześniej węg. Asszonypataka, łac. Rivulus Dominarum i oznaczała „Rzekę Kobiet”) lub Neustadtl.

Do roku 1703 miasto Baia Mare ma jakby „niezapisaną historię”. W roku 1703 staje się „wolnym miastem” ale należącym do „skarbca” Habsburgów austriackich. W roku 1748 miasto staje się „stolicą górnictwa” Cesarstwa Austriackiego.

W roku 1525, zupełnie niespodziewanie, w królestwie Węgierskim następuje klasyczna „kolorowa rewolucja”, czyli „słuszne protesty klasy robotniczej”, spowodowane „bardzo trudnymi warunkami pracy w kopalniach oraz niskimi płacami”.

Później protesty społeczne przeradzają się w powstanie zbrojne, skierowane głównie przeciw rodzinie Thurzo. W związku z tym, sejm węgierski uchwalił nakaz banicji całej rodziny Thurzo.

Thurzonowie byli również zmuszeni wycofać się z Ungarischer Handel, której jedynymi właścicielami zostali Fuggerowie.

W tymże, 1525 roku umiera w Augsburgu Jakub Fukier (Fugger). W tymże roku, jeszcze przed śmiercią, Jakub (a w zasadzie jeszcze spółka Fugger-Thurzo) otrzymuje wyłączność na wydobycie rtęci i cynobru w Almadén (Hiszpania).

Spadkobiercą Jakoba Fuggera został jego bratanek Anton Fugger. Firma działała formalnie do roku 1546.

Po roku 1525 jakby zniknęli z planety zarówno Fukierowie (Fuggerowie), jak i Thurzonowie. Znika także sieć bankowo-handlowo-przemysłowa oraz bajeczna fortuna Firmy „ Fugger-Thurzo”…

Mija niemal 300 lat…

Na przełomie XVIII i XIX wieku, na Śląsku pojawia się górnośląski ród magnatów ziemskich i przemysłowych Henckel von Donnersmarck, pieczętujący się herbem Thurzonów i powołujący się na rodzinne z nimi koligacje oraz pochodzenie z tych samych okolic Słowacji co Thurzonowie…

Na przełomie XVIII i XIX wieku, pojawia się w Warszawie rodzina Fukierów, będąca gałęzią augsburskiego rodu Fuggerów. Założycielem rodu był przybyły na początku XVI wieku z Norymbergi Jerzy (zapisany jako Georgius Focker de Nerberg) który w roku 1515 został przyjęty do grona mieszczan warszawskich. Został ławnikiem 1523, seniorem ławników 1528, rajcą miejskim 1537. Zmarł w roku 1548. Potem było wielu jego następców ginących w mroku historii.

Historycznie pewne zapisy pojawiają się wraz z zakupem słynnej kamienicy warszawskiej. Nabył ją w roku 1810 członek rodu Fukierów, Florian, i urządził w niej na parterze winiarnię, a w obszernych piwnicach skład win i miodów pitnych. W roku 1818 odnowiono portal główny, a w roku 1859 dołączono piwnice pod sąsiednimi kamienicami.

Mija kolejne 150 lat…

W roku 1949, na miejscu podkrakowskiej wsi Mogiła, rozpoczęto budowę największego w Polsce kombinatu metalurgicznego – „Nowa Huta im. Włodzimierza Lenina”.

Wraz z rozpoczęciem wielkich robót ziemnych przystąpiono również do zakrojonych na szeroką skalę badań archeologicznych, których największa intensyfikacja przypada na l. 1949 – 1957. Wykopaliska prowadzono na terenie samego kombinatu i powstającego miasta oraz w następujących miejscowościach: Bieńczyce, Branice, Cło, Kościelniki, Krzesławice, Kujawy, Mogiła, Pleszów, Ruszcza, Wyciąże, Zesławice. Od 1949 r. opiekę nad wykopaliskami sprawowało Muzeum Archeologiczne w Krakowie, podlegające wówczas Polskiej Akademii Umiejętności. Na wiosnę 1951 r. Ministerstwo Kultury i Sztuki powołało Kierownictwo Prac Wykopaliskowych w Nowej Hucie, które przejęło całość działań badawczych i zabezpieczających. Siedzibą placówki był lokal w jednym z nowych domów w Nowej Hucie. Prace wykopaliskowe prowadzono bez względu na porę roku i warunki atmosferyczne; kontynuowano je nawet w nocy. W ich wyniku udało się dokonać wielu interesujących, a nawet rewelacyjnych odkryć, które dotyczyły okresu 5 tys. lat. Ujawniono ponad 30 miejsc ze śladami działalności człowieka i zgromadzono kilkadziesiąt tysięcy przedmiotów z gliny, kamienia, kości, krzemienia, metali kolorowych, rogu i żelaza.

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

Wszystkie zawarte wyżej informacje są kompilacją tekstów pochodzących z Wikipedii. Linki znajdują się poniżej…

Dokonałem dużego skrótu dotyczącego „politycznej działalności” Jakuba Fuggera (Fukiera), która jest dość szeroko opisana w niemieckiej wersji Wikipedii…

W kolejnym odcinku postaramy się dokonać „logiczno – technologiczno – logistycznej” analizy powyższej bajki i spróbujemy ją przenieść na przełom XVIII i XIX wieku…

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

Wykorzystane źródła

https://pl.wikipedia.org/wiki/Fuggerowie
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jakob_Fugger
https://pl.wikipedia.org/wiki/Ungarischer_Handel
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Thurzo_(burmistrz)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Turzonowie
https://pl.wikipedia.org/wiki/Henckel_von_Donnersmarck
Fakt identyczności, z nieznaczną zmianą tynktur, rysunku herbu rodowego Turzonów z herbem rodowym rodu Hencklów może być potwierdzeniem tezy, że obydwa rody są ze sobą bardzo blisko spokrewnione, a niewykluczone, iż miały wspólnego przodka, jak mówi jedna z rodzinnych legend.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Schwaz
https://cs.wikipedia.org/wiki/Schwaz
https://en.wikipedia.org/wiki/Schwaz

https://pl.wikipedia.org/wiki/Maksymilian_I_Habsburg
https://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Burgundzka

https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_V_Thurzo
A great patron and lover of the arts and Sciences, Luther called him „the greatest bishop of the century”.

John was the son of János Thurzó a protestant Hungarian nobleman of the Thurzó family and Mayor of Kraków, and his first wife, Ursula Bem. John gained a Bachelor of Arts in 1484 and a master’s degree in 1487, and then studied Canon law in Italy.

He was Dean of Wroclaw Cathedral from March 1502 and Bishop of Wrocław from 1506 to 1520, while his brother Stanisław was Bishop of Olomouc. As Bishop John was patron of artists, including Albrecht Dürer and Lucas Cranach, and poets. He corresponded with Martin Luther on matters of theology and was involved in the founding of University of Wittenberg.[2][3]

https://cs.wikipedia.org/wiki/Jan_IV._Turzo
Narodil se 16. dubna 1466 pravděpodobne v Krakově, jako syn Jána III. Thurza a jeho první manželky Uršuly Bémové (Bem; † před 1483), dcery Jána Béma z Krakova. V letech 1506 – 1520 byl vratislavským (Wroclaw) biskupem, kde je i v tamější katedrále pohřben.

Otec Ján III. Turzo (1437 – 1508)
Matka Uršula Bémová z Krakova († před 1483)
Bratr Stanislav I. Turzo, v starých textech někdy jako Stanislav Tuří (* 1470, Krakov – † 17. duben 1540, Olomouc) byl v letech 1496 – 1540 třidsátým pátým olomouckým biskupem.
Bratr Jiří III. Turzo (Jerzy III.) (* 26. březen 1467, Krakov – † 19. březen 1521, Augsburg)

https://de.wikipedia.org/wiki/Johannes_V._Thurzo
Johann(es) V. T(h)urzo (ungarisch: Thurzó; auch T(h)urzo von Bethlenfalva; * 16. April 1466 in Krakau; † 2. August 1520 in Neisse) war 1506–1520 Fürstbischof von Breslau.

1501 übernahm er mit Unterstützung der Fugger das Amt eines päpstlichen Kollektors im Königreich Polen und in der Kirchenprovinz Gnesen. Der polnische König Johann Albrecht beauftragte ihn mehrfach mit diplomatischen Missionen.

Als Bischof von Breslau stand Johannes 1507–1509 als Oberlandeshauptmann an der Spitze der schlesischen Fürsten. Gemeinsam mit seinem Bruder Stanislaus übernahm er die Einsammlung der für den Neubau des Petersdoms in Rom bestimmten Ablassgelder in Böhmen, Mähren und Schlesien.

https://de.wikipedia.org/wiki/Johann_I._(Polen)
Die südlichen Teile Polens und Litauens wurden durch Razzien der Krimtataren verwüstet, die von den Osmanen dazu angeregt wurden, die die Festungen Kilija und Białogród am Schwarzen Meer 1484 eroberten. König Jan Olbracht unternahm 1497 einen Feldzug gegen die osmanische Herrschaft in diesen beiden Städten, hatte allerdings keinen Erfolg, da sich sein nomineller Vasall, Ștefan cel Mare, gegen ihn wandte.

Während seiner Herrschaft legte sich seit dem Jahre 1493 ein Versammlungsbrauch des Zweikammerreichstages fest, der aus Abgeordneten und Senat bestand.

Als Entschädigung dafür, dass er gegen seinen Bruder, den böhmischen König Vladislav II. bei der Königswahl in Ungarn nicht kandidiert hatte, übertrug ihm dieser am 20. Februar 1491 die Pfandherrschaft über das schlesische Herzogtum Glogau, die er bis 1496 behielt.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Lewocza
https://pl.wikipedia.org/wiki/Kotlina_Hornadzka

https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_I_Olbracht

https://pl.wikipedia.org/wiki/Spiskie_W%C5%82ochy
https://pl.wikipedia.org/wiki/Lewocza
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pentapolitana
https://pl.wikipedia.org/wiki/Heptapolitana
https://pl.wikipedia.org/wiki/Spiskie_W%C5%82ochy
https://pl.wikipedia.org/wiki/Walonowie
https://de.wikipedia.org/wiki/Betlanovce
https://pl.wikipedia.org/wiki/Spi%C5%A1sk%C3%BD_%C5%A0tvrtok
https://de.wikipedia.org/wiki/Jakob_Fugger
https://pl.wikipedia.org/wiki/Turzonowie
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_V_Thurzo
https://pl.wikipedia.org/wiki/Henckel_von_Donnersmarck
https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBupnik
https://en.wikipedia.org/wiki/%C5%BBupnik
https://en.wikipedia.org/wiki/Jan_Boner
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Boner
Mieszkając w Królestwie Polskim dorobił się w czasach panowania Aleksandra Jagiellończyka wielkiego majątku na papierniach w Balicach, Bonarce i Kamieniu, będąc równocześnie na mocy królewskiego przywileju wraz z Kacprem Berem i Janem Turzo dostawcą srebra do mennicy królewskiej. Doprowadził do rozdziału majątku państwowego od finansów prywatnych króla. Wielokrotnie powiększył majątek za czasów Zygmunta I Starego przejmując różne nieruchomości głównie za niespłacone pożyczki bankowe.

https://pl.wikipedia.org/wiki/El%C5%BCbieta_Rakuszanka
https://pl.wikipedia.org/wiki/El%C5%BCbieta_Luksemburska_(1409%E2%80%931442)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Barbara_Cylejska
https://pl.wikipedia.org/wiki/Joanna_Zofia_Bawarska
https://pl.wikipedia.org/wiki/Albrecht_IV_Habsburg
https://pl.wikipedia.org/wiki/Habsburgowie
https://pl.wikipedia.org/wiki/Guntram_Bogaty
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wittelsbachowie
https://pl.wikipedia.org/wiki/Hohenzollernowie
https://pl.wikipedia.org/wiki/Luksemburgowie

https://pl.wikipedia.org/wiki/Przemy%C5%9Blidzi
https://cs.wikipedia.org/wiki/P%C5%99emyslovci
https://de.wikipedia.org/wiki/P%C5%99emysliden
https://de.wikipedia.org/wiki/Stammliste_der_P%C5%99emysliden
Dědičná linie Přemyslovci-Lucemburkové-Jagellonci-Habsburkové

Jan Lucemburský+Eliška Přemyslovna
Karel IV.
Václav IV.
Zikmund Lucemburský
Alžběta Lucemburská+Albrecht II. Habsburský
Ladislav Pohrobek
Alžběta Habsburská+Kazimír IV. Jagellonský
Vladislav Jagellonský
Ludvík Jagellonský
Anna Jagellonská+Ferdinand I. Habsburský

.https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:%C4%8Cesk%C3%BD_st%C3%A1t_v_X._stolet%C3%AD_za_Boleslava_I._a_II.jpg
English: Map showing Czech state in the 10th century under Boleslav I. and Boleslav II.
Doc. Dr. Jaroslav Prokeš: Obrázkové dějiny naší samostatnosti, díl první, Nakladatelství České grafické unie a.s., Praha, 1931, vydání druhé
Dědičná linie Přemyslovci-Lucemburkové-Jagellonci-Habsburkové

https://de.wikipedia.org/wiki/Legend%C3%A4re_b%C3%B6hmische_Herrscher
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8_%D0%A7%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%B8
В 1894 году известный чешский писатель Алоис Йирасек издаёт свои «Староческие повести», в которых он популярно излагает события ранней, легендарной чешской истории— от прихода рода Чеха и до войны, которую вёл Неклан.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Talar

https://pl.wikipedia.org/wiki/Nowa_Huta_(Krak%C3%B3w)

~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~

Do tłumaczenia tekstów można stosować na przykład:
http://free-website-translation.com/

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

♫ – OFF TOPIC – SPIS TREŚCI tematów „OT”
https://kodluch.wordpress.com/2018/03/16/%e2%99%ab-off-topic-spis-tresci-tematow-ot/

https://kodluch.wordpress.com/about/

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

3 uwagi do wpisu “♫ – OFF TOPIC – Synteza – część 4

Dodaj komentarz

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s