♫ – OFF TOPIC – Synteza – część 1







Monety Królestwa Polskiego…
I jeden medal pamiątkowy…

♫ – OFF TOPIC – Synteza – część 1

Słowo wstępne

Z uwagi na to, że w obu „wątkach” – tym o silnikach parowych – jak i w wątku poświęconym Wystawom Światowym i „Rocznikowi Odkryć i Wynalazków”, doszedłem do momentu w którym chciałem zwrócić uwagę Czytelnika na stronę finansową rozwoju XIX wiecznej technologii, dlatego też, niniejszym rozpoczynam kolejny „cykl”, łączący oba wątki…

Ponieważ strona finansowa technologii wiąże się z działalnością gospodarczą człowieka i tworzeniem się kapitalizmu na zrębach poprzedniego, antycznego, rodowo-plemienno-feudalnego systemu, muszę przedstawić Czytelnikowi „szersze tło” tych rewolucyjnych przemian.

Dotychczasowe „opowieści” oparte były na powszechnie dostępnych materiałach źródłowych (wielojęzyczne Wikipedie, zeskanowane książki z XIX wieku), w niniejszym cyklu nadal będę się opierał na tych źródłach, wspierając się analizami i informacjami pochodzącymi od Andrieja Stiepanienki (https://chispa1707.livejournal.com/ ), Biekbułata S. Kamałowa (https://bskamalov.livejournal.com/ ), Vaduhana (https://vaduhan-08.livejournal.com/ ), Igora Szkurina (Igor Grek) i wielu innych…

Ich wpisy i odkrycia są zaiste rewelacyjne i rewolucyjne, jednak są bardziej wycinkowymi analizami niż całościowymi syntezami zachodzących procesów historyczno – finansowo – socjalno – technologicznych.

Zdając sobie sprawę, że niejako „wychodzę przed szereg” – mam na myśli powstającą właśnie książkę Andrieja Stiepanienki – która będzie całościową syntezą całości wydarzeń historycznych, chciałbym na własną rękę, niejako „przygotować Czytelnika” na to obszerne dzieło, dorzucając swój „skrót syntetyczny”.

Wydaje mi się, że już prezentowane przeze mnie, oficjalne informacje, pozwalają sobie wyrobić pogląd na zachodzące od XVIII wieku procesy i dokonanie wstępnej syntezy całego tła historycznego…

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

Dżentelmeni nie rozmawiają o pieniądzach…

W „Roczniku Odkryć i Wynalazków”, w pamiętniku Agatona Gillera („Polska na Wystawie Powszechnej w Wiedniu 1873 r.”) oraz w informacjach z Wikipedii, znajdujemy trochę wiadomości dotyczących kosztów Wystaw Światowych.

Wystawa w Londynie (1851)
Wstępny koszt „Pałacu Kryształowgo” (4 tysiące ton konstrukcji żeliwnych, nieustalona liczba ogromnych słupów żelaznych, 18 tysięcy szyb o wymiarach 25 x 124 cm), wynosił ponad 300 tysięcy funtów. Potem cudownie „zjechano” z kosztami do 85,8 tysiąca funtów.

Powstały dochód (różnica pomiędzy sumami wnoszonymi przez zwiedzających a kosztem budowli) = £186,000 (£18,370,000 in 2015) – poszedł na organizację Wystawy londyńskiej w roku 1862.

Gdyby nie cudownie tania budowa Pałacu Kryształowego, byłaby strata 28 200 ówczesnych funtów – co odpowiada 2 800 000 funtów XXI wieku (około 3 miliony obecnych funtów).

Przeliczając te sumy na dolary współczesne (XXI wieku), przemnażamy powyższe liczby (funty 1851) przez 500 i otrzymujemy preliminowany koszt Pałacu Kryształowego – 1,5 miliarda dolarów (XXI). Faktyczny koszt wyniósł 429 milionów dolarów (XXI).

Wystawa przyniosła dochód w wysokości 93 mln dolarów (XXI), który został przeznaczony na Wystawę w roku 1862.

Z zamieszczanych wcześniej informacji, wyliczyłem że około roku 1855 (SA-1855) kursy walut były takie:

1 funt (£) = 5 USD ($)
1 $ = 0,2 £

1 frank francuski = 0,188 USD
1 $ = 5,32 franka francuskiego
5 franków = 94 centy USA

Dla uproszczenia przyjmujemy, że 1 $ = 5 franków

Stąd: 1 funt (£) = 5 USD ($) = 25 franków (XIX wieku)

Powyższe wartości mnożymy przez 100 i otrzymujemy wartości wyrażone w walutach XX / XXI wieku.

Takie przybliżone wyliczenie potwierdza Wikipedia: „w 1795 21 000 funtów to równowartość 1 990 000 funtów w 2016 roku”

Oraz

W roku 1851: £186,000 = £18,370,000 in 2015

three guineas (1851) = £311.05 in 2015

one shilling (1851) = £4.94 in 2015

cztery i pół miliona szylingów (1851) = 22 217 549 funtów w 2015 roku (£22,217,549 in 2015), stąd 1 szyling = 4,94 funta 2015

Zakładając stałe ceny pomiędzy rokiem 1800 a 1873 (wielki krach na giełdzie), możemy oszacować że: 1 funt ówczesny to prawie 95 funtów XXI wieku. Przyjmujemy, że przelicznik wynosi = 100 i że w takich samych proporcjach przeliczymy inne XIX wieczne waluty.

Wracając do Wystawy z roku 1851. Wikipedia pisze o kosztach biletów tak:

„Admission prices to the Crystal Palace varied according to the date of visit, with ticket prices decreasing as the parliamentary season drew to an end and London traditionally emptied of wealthy individuals. Prices varied from three guineas (£311.05 in 2015) (two guineas for a woman) for a season ticket, or £1 per day (for the first two days only), then reducing to five shillings per day (until May 22). The admission price was then further reduced to one shilling (£4.94 in 2015),per day – except on Fridays, when it was set at two shillings and six pence and on Saturdays when it remained at five shillings. The one-shilling ticket proved most successful amongst the industrial classes, with four and a half million shillings (£22,217,549 in 2015), being taken from attendees in this manner. Two thousand five hundred tickets (2500 biletów po jeden funt) were printed for the opening day, all of which were bought.”

Zainstalowano pierwsze nowoczesne toalety płatne, a 827,280 odwiedzających uiściło opłatę w wysokości 1 pensa za ich użycie. Toalety pozostały nawet po demontażu wystawy.

„Wydawanie pensa” stało się eufemizmem dla „korzystania z toalety.”

Z Wikipedii (https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwinea_(moneta) , https://en.wikipedia.org/wiki/Guinea_(coin) ).

Dodatkowy smrodek dydaktyczny:

Gwinea – dawna, pierwsza maszynowo bita złota moneta angielska (równa 21 szylingom). Nazwa wywodzi się z faktu, iż większość tych złotych monet bito ze złota z Wybrzeża Gwinejskiego w Afryce. Bicie rozpoczęto za rządów króla Karola II 6 lutego 1663 roku. Początkowo ważyła 8,47 grama złota próby 0,9166 (11/12 jak określano to wtedy w Anglii), co dawało około 7,76 grama czystego złota, jednak wzrost wartości złota sprawił, że zmniejszono wagę do 8,38 grama tej samej próby, co dawało około 7,68 grama czystego złota. Początkowo gwinea była równa 20 szylingom, w następnych latach jej kurs ulegał zmianom. Dopiero w 1717 ustalono wartość monety na 21 szylingów. Ostatnie bicie tej monety miało miejsce w 1813 roku.

Wydawano również monety o nominałach 1/2, 1/3 i 1/4 gwinei, jak również 2 i 5 gwinei.

Gwinea stała się później zwyczajową nazwą na wartość obrachunkową 21 szylingów (1,05 funta szterlinga). W gwineach podawało się zwyczajowo ceny towarów luksusowych, usług prawniczych czy lekarzy prywatnych, służyły jako jednostka obrachunkowa wśród wyższych warstw społeczeństwa brytyjskiego (w gwineach określano np. wysokość uposażenia dla służby domowej).

Po przejściu brytyjskiego systemu monetarnego na system dziesiętny gwinea jako jednostka obrachunkowa straciła na znaczeniu (zniknął m.in. szyling), ale obecnie rzadko używana rozumiana jest jako 1 funt i 5 pensów.

Oraz:

It was the first English machine-struck gold coin, originally worth one pound sterling,[1] equal to twenty shillings, but rises in the price of gold relative to silver caused the value of the guinea to increase, at times to as high as thirty shillings. From 1717 to 1816, its value was officially fixed at twenty-one shillings.

When Britain adopted the gold standard the guinea became a colloquial or specialised term. Although the coin itself no longer circulated, the term guinea survived as a unit of account in some fields. Notable usages include horse racing, and in the sale of rams to mean an amount of one pound and one shilling (21 shillings), or one pound and five pence (£1.05) in decimalised currency. The name also forms the basis for the Arabic word for the Egyptian pound الجنيه el-Genēh / el-Geni, as a sum of 100 qirsh (one pound) was worth approximately 21 shillings at the end of the 19th century.

In the Great Recoinage of 1816, the guinea was replaced by the pound as the major unit of currency, and in coinage by the sovereign.

Even after the guinea coin ceased to circulate, the name guinea was long used to indicate the amount of 21 shillings (£1.05 in decimalised currency). The guinea had an aristocratic overtone, so professional fees, or prices of land, horses, art, bespoke tailoring, furniture, white goods and other „luxury” items were often quoted in guineas until a couple of years after decimalisation in 1971

Stąd wynika, że jedna gwinea 1851 miała wartość nieco ponad 300 funtów XXI wieku (311,05 rok 2015), czyli około 3 funty roku 1851. Czyli, że jedna gwinea to 21 szylingów = 1,05 funta 1851.

W przybliżeniu gwinea równała się jednemu funtowi. Najciekawsze, że gwinea była PIERWSZĄ MASZYNOWO BITĄ monetą (lata 1663 -1813). Tak twierdzi Święta Wikipedia!

Zadziwiające, jeżeli sobie uświadomimy, że bicie OKRĄGŁYCH monet opanowano w pierwszej połowie XIX wieku, a MASOWE bicie monet związane było z użyciem do tego maszyny parowej!

Wcześniej monety przede wszystkim ODLEWANO! Do „bicia monet” potrzebny jest twardszy niż srebro czy złoto materiał i jeszcze twardszy od materiału stempla kolejny materiał, by nim precyzyjnie wygrawerować negatyw monety!

Dalej Wikipedia:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Funt_szterling

Funt szterling jest często oznaczany symbolem £ (rzadko L). Symbol jest pisaną w starym stylu wielką literą L, przekreśloną poziomo dla podkreślenia, że jest to skrót. Skrót pochodzi od łacińskiego słowa libra oznaczającego zarówno wagę, jak i jednostkę masy – funt. Z tej przyczyny nazwa waluty jest często tłumaczona na języki obce i szczególnie w językach romańskich może to powodować nieporozumienia, np. w hiszpańskim i portugalskim libra, rumuńskim lira, francuskim livre.

W celu odróżnienia jednostki pieniężnej od jednostki wagi dodano słowo szterling, co w przypadku srebra można przetłumaczyć z angielskiego jako „wysokiej próby”. Pierwotnie szterlingiem nazywano srebrną monetę jednopensową ważącą 1,555 grama co stanowiło 1/240 funta trojańskiego (aptekarskiego). Z czasem, gdy z utratą siły nabywczej waluty pens był wypierany w powszechnym użyciu przez funta, nazwa ta zaczęła oznaczać funta.

Szterling został wprowadzony do obiegu przez angielskiego króla Henryka II w 1158 i był wymienialny na srebro. W 1816 zmieniono wymienialność funta ze srebra na złoto i utrzymywano ją do 1914. W tym czasie kurs funta utrzymywał się na poziomie około $4,9 za £1. W roku 1926 powrócono do wymienialności na złoto, jednak w tym czasie w obiegu nie były już używane złote monety, a banknoty, które można było wymieniać na sztaby złota.

Powyższa informacja z Wikipedii o stałym kursie dolar – funt, wynoszącym w latach 1816 – 1914 „w przybliżeniu 4,9 dolara za jeden funt”, zgadza się z informacjami jakie Państwu podałem, a do czego doszedłem niezależnie, posługując się wieloma i różnymi źródłami.

Uwaga dodatkowa. Powyżej i poniżej posługuję się informacją o walucie nazywanej umownie dolar USD = $.

W jednej z kolejnych części postaram się posiać w Czytelniku wątpliwość czy były to „dolary USA” czy raczej dolary hiszpańskie (południowo amerykańskie). Takimi srebrnymi dolarami, bitymi w Meksyku posługiwano się w handlu z Chinami. Chińczycy nie sprzedawali niczego, nie otrzymując gotówki w postaci złotych gwinei angielskich lub srebrnych dolarów meksykańskich, aż do końca XIX wieku. Stąd pewnie – jak Państwu cytowałem kiedyś – w XIX wieku mówiono o Chińczykach, że są „Żydami Azji”.

W tym miejscu wracamy do kosztów Wystaw Światowych raz Industrializacji, ale zostawiam sobie prawo do „katowania Czytelnika” kolejnymi informacjami „walutowymi”, gdyż wszystkie te wiadomości znajdą nieoczekiwane podsumowanie w jednym z kolejnych podrozdziałów.

Wystawa Paryska z roku 1855 kosztowała 5 mln USD, z biletów wpłynęło 0,5 mln USD. We frankach to prawie 5 razy więcej – koszt około 25 mln franków, dochody 2,5 mln franków.

Przeliczając na współczesne pieniądze – wystawa kosztowała 0,5 miliarda współczesnych nam dolarów, bilety zrekompensowały część tej sumy – dając wpływ 50 milionów dolarów.

Francuska Wikipedia mówi nam, że w roku 1854 zaplanowano wydatki w wysokości 8 060 000 franków. Potrzeba nowych konstrukcji i inne niezbędne zobowiązania doprowadziły do zwiększenia tej kwoty do 11 570 000 franków. Dochody dodatkowe /???/ wzrosły do 2.948.611,45 franków.

Przeliczając na współczesne dolary (czyli dzieląc powyższe liczby przez 5 i mnożąc przez 100), otrzymujemy informację, że planowano wydać 161,2 mln dolarów XXI wieku. Wydano faktycznie 231,4 mln dolarów. Uzyskano wpływy w wysokości prawie 60 mln dolarów (XXI).

Trudno powiedzieć która Wikipedia mija się z prawdą, wydaje się jednak, ze angielska Wiki jest chyba bliższa prawdy, gdyż wzniesione przez Francuzów budowle są chyba większe jak londyński Pałac Kryształowy. Przyjmijmy więc, że koszt wyniósł 0,5 mld dolarów XXI, przy wpływie z biletów 60 milionów, co daje nam stratę 440 mln dolarów.

Wystawa 1862 (Londyn), kosztowała 458 842 funty, co przy wpływach z biletów równych 459 632 funty dało zysk równy 790 funtów (siedemset dziewięćdziesiąt funtów).

Masa żeliwnych konstrukcji hal wystawowych – 12 tysięcy ton. Przypomnę, że Pałac Kryształowy z roku 1851 miał masę 4 tysiące ton.

W kosztach wynoszących prawie 460 tysięcy funtów, znajduje się koszt wzniesionych budynków, który wyniósł 300 tysięcy funtów. Koszt ten został częściowo zrekompensowany zyskiem jaki przyniosła Wystawa 1851.

Przeliczając na dolary współczesne (XXI), jak poprzednio, mnożymy wszystko przez 500. Otrzymujemy koszt Wystawy równy przeszło 229 mln dolarów XXI (93 miliony dolarów pochodziły z zysku Wystawy roku 1851). Wpływy z biletów równoważyły koszty – uzyskano zysk równy 790 ówczesnych funtów, czyli prawie 395 tysięcy obecnych dolarów.

Wystawa paryska 1867.
Koszty wyniosły w sumie 5.883.400 dolarów 1867 ( w tym 1 165 020 dolarów dotacji rządu Francji i około 2 mln dolarów uzyskanych z publicznej subskrypcji); szacuje się, że wpływy wynosiły jedynie 2 828 900 $, pozostawiając deficyt, który został jednak zrekompensowany przez subskrypcje od rządu i miasta Paryża, tak że ostateczny raport został sporządzony tak, by wykazać zysk.

Na „nasze dolary” byłby to koszt całkowity równy 583,34 mln dolarów XXI wieku

Koszty Wystaw w cenach XXI wieku:

Londyn 1851
preliminarz: 1,5 mld dolarów
koszt rzeczywisty 0,429 mld dolarów (4 tysiące ton konstrukcji żeliwnych)
zysk 93 mln dolarów(przeznaczony na Wystawę 1862)

Paryż 1855
preliminarz: 161,2 mln dolarów
koszt rzeczywisty 0,5 mld dolarów (francuska Wikipedia podaje 231,4 mln dolarów)
Strata 0,44 – 0,45 mld dolarów

Londyn 1862
preliminarz: ?
Koszt rzeczywisty 0,229 mld dolarów (12 tysięcy ton konstrukcji żeliwnych).
Zysk: 0,395 mln dolarów (395 tysięcy dolarów)

Paryż 1867
Preliminarz ?
Koszt rzeczywisty 0,583 mld dolarów
Strata: 0,305 mld dolarów

Wiedeń 1873
preliminarz ?
Koszt rzeczywisty nie jest znany (4 tysiące konstrukcji „stalowych”).
Strata około 15 milionów guldenów. („Tak więc brakowało środków finansowych na pierwotnie planowane wyburzenie budynku”).

Giller: Wystawa kosztowała 20 milionów reńskich (złotych) – „połowa nie wróci do kasy rządowej – mimo drogich biletów”.

Daje to – uzasadnienie poniżej (1 dolar = 2 guldeny) – wartość kosztu Wystawy 15-20 milionów złotych reńskich czyli austriackich guldenów (forintów, florenów, cekinów, dukatów, soldo) = 7,5 – 10 mln dolarów 1873. Co pomnożone przez 100, daje nam przybliżoną wartość Wystawy Wiedeńskiej: 0,75 – 1 miliard dolarów XXI wieku.

Koszt wszystkich pięciu opisanych wyżej Wystaw Światowych wyniósł 2,491 – 2,741 miliarda dolarów XXI wieku. Przy niemal pomijalnych wpływach z biletów („zyskach”).

Co ciekawe, prawdopodobnie monumentalne budowle wznoszone na potrzeby wszystkich tych (i późniejszych)  Wystaw, już w trakcie tworzenia kosztorysu (preliminarza każdej wystawy) były planowane do wyburzenia. Wiemy o tym przy informacji w Wystawy Wiedeńskiej, gdzie wpływy z biletów były zbyt niskie by dokonać planowanej rozbiórki. Wszystkie budynki wszystkich Wystaw zostały prędzej czy później zrównane z ziemią…

 

Według Wikipedii „złoty reński” to inaczej węgierski forint, a inne nazwy tej samej monety to floren (jego weneckim odpowiednikiem był początkowo cekin, potem dukat ), gulden austriacki, soldo (moneta Królestwa Lombardzko-Weneckiego, podległego Austrii, 1815-1866 – „soldo” – stąd słowo „saldo”, może pochodzić od rozliczenia solą, jako walutą powszechną)…

https://pl.wikipedia.org/wiki/Kr%C3%B3lestwo_Lombardzko-Weneckie
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%B9_%D0%B0%D0%B2%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B2%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE-%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D0%B0
https://en.wikipedia.org/wiki/Austro-Prussian_War
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojna_prusko-austriacka
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B2%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD

https://de.wikipedia.org/wiki/%C3%96sterreichischer_Gulden
https://en.wikipedia.org/wiki/Austro-Hungarian_gulden
https://pl.wikipedia.org/wiki/Gulden
https://pl.wikipedia.org/wiki/Gulden_austro-w%C4%99gierski

Gulden austro-węgierski (floren, złoty reński) – srebrna moneta Cesarstwa Austriackiego, a następnie Austro-Węgier, ważąca 12,34 grama (próba srebra 900). Na monetach nominał oznaczany był skrótem „Fl.”

System monetarny Austrii do 1857 r.

1 talar = 2 guldeny
1 gulden = 60 krajcarów (kreuzer)
1 kreuzer = 4 fenigi = 8 halerzy

System monetarny Austrii i Austro-Węgier w latach 1857–1892

1 talar = 1,5 guldena
1 gulden = 100 krajcarów

Od 1868 r. odpowiednikiem guldena w krajach korony św. Stefana (Węgry) był forint, równy 100 krajcarom.

Monety bito w następujących nominałach:

miedziane 1/4, 5/10, 1, 4 krajcary
srebrne 1 i 2 talary, 1 gulden, 1/4 guldena, 10 krajcarów
złote o nominałach „4 Fl. – 10 Fr.” i „8 Fl. – 20 Fr.” (guldeny jako równowartość franków).

https://en.wikipedia.org/wiki/Cologne_mark
https://en.wikipedia.org/wiki/Conventionsthaler
https://pl.wikipedia.org/wiki/Marka_kolo%C5%84ska
https://pl.wikipedia.org/wiki/Grzywna_(jednostka_miar)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Floren
W Polsce florenem nazywano będące w obiegu monety złote. Z czasem określenie to zostało wyparte przez nazwę dukat (także czerwony złoty lub czerwoniec).

Floren szybko stał się standardem i przez stulecia był naśladowany w wielu krajach europejskich (podobnie jak grosz i srebrny talar). Własne jego naśladownictwa bili m.in. władcy Serbii czy książęta śląscy. Z reguły były one dość wierną kopią monet Florencji, także pod względem ikonograficznym (lilia na awersie, postać świętego Jana Chrzciciela na rewersie), co miało ułatwić ich odbiór na szerszym rynku.

Najważniejszą ich wschodnioeuropejską odmianą (z królem w majestacie na awersie i herbem na rewersie) są floreny bite od XIV wieku przez władców królestwa Węgier, gdzie wówczas odkryto największe w Europie złoża złota (jego roczne wydobycie na pocz. XIV wieku przekraczało pięciokrotnie łączne wydobycie na Śląsku i w Czechach, drugiego wtedy na kontynencie obszaru złotonośnego). Ze zniekształcenia oryginalnej nazwy pochodzi określenie forinta.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Czerwony_z%C5%82oty
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dukat
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dukat_wenecki
https://pl.wikipedia.org/wiki/Donatywa
https://pl.wikipedia.org/wiki/Z%C5%82oty_polski

Od czasu reform monetarnych Stanisława Augusta Poniatowskiego złoty polski był ekwiwalentem 4 groszy srebrnych lub 30 miedzianych.

Od 1832 wyznaczono wartość 1 złp na 15 kopiejek. W Galicji złoty polski jako jednostka obrachunkowa był używany do 1846 (4 złp stanowiły 1 gulden, czyli złoty reński).

Frapujące informacje na temat systemu monetarnego Królestwa Polskiego (ten bimetaliczny system był oparty o „polską wersję” grzywny czyli marki kolońskiej), znajdą Pańsywo w linku:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Monety_Kr%C3%B3lestwa_Kongresowego

Obszerny cytat:

System monetarny został ukształtowany ukazem cesarza i króla z 1 grudnia 1815 roku. Był to w teorii system bimetaliczny, w którym obowiązujące w Księstwie Warszawskim ratio (tzn. stosunek wartości złota do srebra) 1:14,5 zostało zmienione nominalnie na 1:15,0 – zostało więc zrównane z rosyjskim, ale wciąż zaniżone w stosunku do zachodniej Europy, gdzie panowało wówczas ratio 1:15,2–15,5[2].

Podstawą systemu była grzywna kolońska, w polskiej mutacji równa 233,8123 grama. Z grzywny czystego kruszcu bito 1300 złotych polskich w złocie lub 8686/125 (86,688) złotego polskiego w srebrze. Na złotego przypadało więc 0,1799 grama złota lub 2,697 grama srebra. Odpowiadało to z nieznacznym zaokrągleniem 15 kopiejkom rosyjskim w obu systemach. W Rosji jednak rubel srebrny był niżej ceniony od rubla złotego – ażio wynosiło 3% (więc ratio kasowe wynosiło 1:15,45) – podobne ażio notowane było też w Królestwie Kongresowym. Oznacza to, że praktycznie podstawowa moneta złota, złoty królewski, opatrzona nominałem 25 ZŁOT. POLSK., kosztowała w srebrze 25 złotych polskich oraz 22,5 grosza. Proporcjonalnie droższa była 50-złotówka, urzędowo nazywana „podwójny złoty królewski”. Opłata za przebicie na życzenie osób prywatnych grzywny czystego złota, czyli różnica między ceną zakupu kruszcu a stopą menniczą, miała wynosić 76 złotych polskich (5,85%), grzywny srebra zaś 2 złote polskie i 2016/25 grosza (3,1%). Dla obu kruszców były to opłaty stosunkowo wysokie, ale wyraźnie preferowały srebro[2].

Dla monet złotych przyjęto próbę 22 karatów (917/1000), dla srebrnych monet pięciozłotowych próbę 13 łutów 16 grenów (868/1000), dla dwu- i jednozłotowych 9 łutów 9 grenów (594/1000). Bilon srebrny, czyli monety podwartościowe, o nominałach 10 i 5 groszy miał być wybijany na stopę 138 złotych polskich z grzywny czystej, ze srebra próby 3 łutów 2 grenów (194/1000), a bilon miedziany o nominałach 1 i 3 grosze na stopę 600 złotych polskich z cetnara (51,44 kilograma). Na emisję bilonu, wymagającą dużej ostrożności z powodu niebezpieczeństwa inflacji, wymagana była każdorazowo zgoda króla-cesarza[2]. Zestaw nominałów został uzupełniony decyzją cesarską z 20 października 1818 r. o dziesięciozłotówki, dwukrotnie cięższe od pięciozłotówek. Książę namiestnik Józef Zajączek zastrzegł jednak, by te reprezentacyjne monety wybijano tylko na nowych maszynach, zapewniających prostopadłe obrzeża[2].

Tak utworzony system był daleki od realizowanych właśnie w Europie Zachodniej ideałów stabilnego, opartego na kruszcu pieniądza. Wskazują na to wysokie opłaty za przebicie kruszcu oraz stała tendencja do inflacji bilonowej. Rozwinięte gospodarczo kraje, nawet tak wyniszczone wojną i obciążone kontrybucjami, jak Francja, zarzucały wówczas samo pojęcie zysku menniczego, w słusznym przekonaniu, że zdrowy i klarowny obieg monetarny daje więcej wpływów z podatków, ceł itp., niż niewielkie w końcu zyski z obniżenia wartości drobnych monet. Bilon traktowano tam jako pomocniczy i reglamentowany znak pieniężny. W Królestwie Kongresowym natomiast od mennicy oczekiwano samowystarczalności finansowej i opłacania deficytowego bicia kurantu zyskami z emisji bilonu. Jeśli powodem takiej polityki był katastrofalny dług publiczny w 1815 i następnych latach, to w latach dwudziestych, gdy sytuacja skarbu państwa uległa znacznej poprawie, można było oczekiwać jej zmiany[2][3].

Na stemplach monet, zgodnie ze zwyczajem europejskim, a inaczej niż w Rosji, na awersach monet kurentnych umieszczono portret króla-cesarza i jego tytulaturę.

Proszę zwrócić uwagę na bity napis, taki jak na monetach Stanisława Augusta: „Z SREBRA KRAIOWEGO i Z MIEDZI KRAIOWEY”

https://pl.wikipedia.org/wiki/Kopiejka
https://pl.wikipedia.org/wiki/Moneta_zdawkowa
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czerwoniec
https://pl.wikipedia.org/wiki/Rubel
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dukat
https://en.wikipedia.org/wiki/Ducat

„The ducat /ˈdʌkət/ was a gold or silver coin used as a trade coin in Europe from the later Middle Ages until as late as the 20th century. Many types of ducats had various metallic content and purchasing power throughout the period. The gold ducat of Venice gained wide international acceptance, like the medieval Byzantine hyperpyron and the Florentine florin, or the modern British Pound sterling and the United States dollar.
Florence and Genoa had introduced gold coins in 1252 and the florin of Florence had become the standard European gold coin. Venice modeled the size and weight of their ducat on the florin, with a slight increase in weight due to differences in the two cities′ weight systems. The Venetian ducat contained 3.545 grams of 99.47% fine gold, the highest purity medieval metallurgy could produce.

Gold ducat of doge Michele Steno of Venice
Saint Mark standing giving gonfalone to the kneeling doge. S(anctus) M(arcus) VENET(I) DVX MICAEL STEN Christ standing among stars in oval frame. SIT T[ibi] XPE (Christe) DAT[us] Q[uem] T[u] REGIS ISTE DVCAT[us]
AV, 21 mm; 3.50 g

Gold ducat types derive from silver ducat types, which were ultimately Byzantine. The obverse shows the Doge of Venice kneeling before St. Mark, the patron saint of Venice. Saint Mark holds the gospel, which is his usual attribute, and presents a gonfalone to the doge. The legend on the left identifies the saint as S M VENET, i.e. Saint Mark of Venice, and the legend on the right identifies the doge, with his title DVX in the field. On the reverse, Christ stands among a field of stars in an oval frame. The reverse legend is the same as on Roger II’s ducats.

Succeeding doges of Venice continued striking ducats, changing only their name on the obverse. During the 15th century, the value of the ducat in terms of silver money was stable at 124 Venetian soldi, i.e. schillings. The term ducat became identified with this amount of silver money as well as the gold coin. Conflict between England and Spain in 1567, however, increased the price of gold and upset this equivalence. At this point, the coin was called the ducato de zecca, i.e. ducat of the mint, which was shortened to zecchino and corrupted to sequin. Leonardo Loredan extended the coinage with a half ducat and subsequent doges added a quarter, and various multiples up to 105 ducats. All of these coins continued to use the designs and weight standards of the original 1284 ducat. Even after dates became a common feature of western coinage, Venice struck ducats without them until Napoleon ended the Venetian Republic in 1797.

When the Roman Senate introduced gold coinage either the florin or the ducat could have provided an advantageous model to imitate, but the Florentines who controlled the Senate’s finances ensured that their city’s coin was not copied. Instead, the Roman coin showed a senator kneeling before St. Peter on the obverse and Christ amid stars in oval frame on the reverse in direct imitation of the Venetian ducat. The Popes subsequently changed these designs, but continued to strike ducats of the same weight and size into the 16th century.

Most imitations of the Venetian ducat were made in the Levant, where Venice spent more money than it received. The Knights of Saint John struck ducats with grand master Dieudonné de Gozon, 1346-1353, kneeling before Saint John on the obverse and an angel seated on the Sepulcher of Christ on the reverse. Subsequent grand masters, however, found it expedient to copy the Venetian types more exactly, first at Rhodes and then on Malta. Genoese traders went farther. They struck ducats at Chios that could be distinguished from the Venetian originals only by their workmanship. These debased ducats were problematic for Venice, which valued its money’s reputation for purity. The rarity of ducats that Genoese traders struck at Mytilene, Phocaea, and Pera suggests that Venetians melted those they encountered.

The Holy Roman Emperor Charles V recognized this distinction in 1524 when he made ducats of the Venetian standard valid money in the Empire with a value 39% higher than the gulden. His younger brother and eventual successor, Ferdinand I, brought this system to Hungary in 1526, when he inherited its throne. The still-pure gold coins of Hungary were henceforth called ducats. Their purity made the Hungarian ducat acceptable throughout Europe. Even the Lord High Treasurer of Scotland left records of the ones his king used for gambling.

Hungary continued to strike ducats with 3.53133 grams of 98.6% fine gold. Unlike the unchanging designs of the ducats in Venice, the coat of arms on the reverse of the ducats of Hungary was frequently modified to reflect changed circumstances. In 1470, Matthias Corvinus replaced the coat of arms by a Madonna. Hungary struck ducats until 1915, even under Austrian rule.

The gold coins Ferdinand and Isabella issued to the standards of the ducat were widely copied and called ducats. They also imitated the Hungarian ducat and those coins had more influence on the subsequent coinage of the United Provinces. Since the Netherlands became a dominant international trader, the influence of these ducats was global.

In the Napoleonic period, the Batavian Republic and Louis Bonaparte continued to strike ducats with these designs. These coins were not issued during the annexation of the Netherlands into the French Empire. Since Napoleon’s defeat, the Kingdom of the Netherlands has continued to issue them as trade and bullion coins.

During the 15th century, international traders in Western Europe shifted from the florin to the ducat as their preferred currency. As rulers reformed their currencies, they most frequently used the ducat as a model. The Mamluk ashrafi, the Ottoman altun, and the Castilian ducat are examples. Coinage reforms of The Holy Roman Emperor Maximilian initiated coinage of gold ducats in Austria in 1511. Austria continued to strike ducats until 1915, and has continued to restrike the last of them, including some four ducat coins illustrated here. Nevertheless, bullion for Spain’s American colonies allowed the Spanish dollar to supersede the ducat as the dominant currency of world trade.

Around 1913, the gold ducat was worth the equivalent of „nine shillings and four pence sterling, or somewhat more than two dollars. The silver ducat is of about half this value.” Even now some national mints produce batches of ducats made after old patterns as bullion gold and banks sell these coins to private investors or collectors.

https://en.wikipedia.org/wiki/Prussian_thaler

The Thaler (sometimes Reichsthaler) was the currency of Prussia until 1857. From 1750, it was distinct from north German Reichsthaler unit of account in that it contained 1⁄14 of a Cologne mark of silver, rather than 1⁄12, and was minted as a coin. This change was implemented by Johann Philipp Graumann and the system of 14 thaler to the mark was known as the Graumannscher Fuß.

Until 1821, the thaler was subdivided in Brandenburg into 24 Groschen, each of 12 Pfennige. In Prussia proper, it was subdivided into 3 Polish Gulden = FL = Zloty , each of 30 Groschen (each Groschen = 18 Pfennige) or 90 Schilling. Prussia’s currency was unified in 1821, with the Thaler subdivided into 30 Silbergroschen, each of 12 Pfennige.

In 1857, the Prussian Thaler was replaced by the Vereinsthaler, having become the standard across much of Germany.

https://en.wikipedia.org/wiki/Vereinsthaler
https://en.wikipedia.org/wiki/Prussian_vereinsthaler
https://de.wikipedia.org/wiki/Vereinstaler

The Vereinsthaler was the currency of Prussia between 1857 and 1873. It replaced the Thaler at par and was replaced by the Mark at a rate of 1 Vereinsthaler = 3 Mark. The Vereinsthaler was subdivided into 30 Silbergroschen, each of 12 Pfenninge.

The Vereinsthaler was used as the base for several different currencies. In Prussia and several other northern German states, the Vereinsthaler was the standard unit of account, divided into 30 Silbergroschen, each of 12 Pfennig.

In Saxony, the Neugroschen was equal to the Prussian Silbergroschen but was divided into 10 Pfennig. See Saxon Vereinsthaler. Some other north German states, such as Hanover, used the name Groschen rather than Silbergroschen for a coin of 12 Pfennig (see Hanoverian Vereinsthaler), while the Mecklenburg states and Hesse-Kassel (or Hesse-Cassel) used entirely distinct subdivisions (see Mecklenburg Vereinsthaler and Hesse-Kassel Vereinsthaler.

In southern Germany, states including Bavaria used the Gulden as the standard unit of account, with 1 3⁄4 Gulden = 1 Vereinsthaler. The Gulden was divided into 60 Kreuzer, each of 4 Pfennig or 8 Heller. See Bavarian Gulden, Baden Gulden, Württemberg Gulden.

In the Austrian Empire (and later the Austro-Hungarian Empire), a different Gulden (also known as the Florin or, in Hungarian, Forint) was the unit of account, with 1 1⁄2 Gulden = 1 Vereinsthaler. The Gulden was divided into 100 Kreuzer.

German unification saw the introduction of the Goldmark at a rate of 3 mark = 1 Vereinsthaler. Consequently, the new 10 pfennig coins were equivalent to the old Groschen of northern Germany and this became a nickname for the denomination. The Vereinsthaler coins continued to circulate as 3 mark coins until 1908, when they were replaced with smaller 3 mark coins. The name Thaler for 3 marks persisted until the 1930s.

Austria-Hungary stopped issuing Vereinsthaler coins in 1867, following the Austro-Prussian War.

Z powyższych informacji świętej Wikipedii (zawsze dziewicy), otrzymujemy, że jeden złoty reński, czyli inaczej gulden, floren, forint to odpowiednik 4 złotych polskich, jednostki walutowej Królestwa Polskiego (1815-1865). A jednocześnie jeden złoty polski to 15 rosyjskich kopiejek. Do czasu wyparcia polskich złotych przez ruble (srebrne ruble – oznaczenie „rbs”) w roku 1865 (w tym roku skarb państwa – Królestwa Polskiego – włączono do skarbu Cesarstwa Rosyjskiego, jednocześnie zniesiono granice celne pomiędzy Rosją a Polską, co dawało Polsce niewyobrażalne dochody z handlu pomiędzy Wschodem i Zachodem), bito polskie złotówki z dwuwalutowym oznaczeniem każdej z monet, na przykład: „2 złote polskie – 30 kopiejek”.

Pruski talar był jakoś powiązany z polskim złotym – dzielił się na 3 „polskie guldeny”, czyli floreny, co stanowiło jeden polski złoty – według Wikipedii. Po roku 1857 (do 1873) zmieniło się tyle, że nowy „wspólny talar” (niemiecki – pruski), dzielił się na 3 marki – czyli jakby zniknęła wtedy polska waluta i tym samym „przywiązanie” ówczesnej marki do polskiego złotego!

Do pełnego obrazu potrzebujemy informacji o stosunku guldena do franka (oraz funta angielskiego czy dolara).

Podpowiada nam to nieoceniona dziewica Wikipedia (https://de.wikipedia.org/wiki/%C3%96sterreichischer_Gulden) – po roku 1857 bito w Austrii monety dwuwartościowe, np. 4 Guldeny (floreny) = 10 franków.

Proszę zwrócić uwagę, że podobnie było w Polsce – bito monety „dwuwalutowe”, na przykład 1 złoty = 15 kopiejek, 3/4 rubla = 5 złotych, 1 ½ rubla – 10 złotych, 25 kopiejek – 50 groszy itd…

Taka „4 guldenówka” miała masę złota niemal równą bitemu równocześnie jednemu dukatowi.

Stąd otrzymujemy pełną informację o walutach XIX wieku. W zasadzie, to aż do roku 1914, bo wtedy nastąpiły znaczące zmiany.

Stąd, w XIX wieku: 1 funt (£) = 5 USD ($) = 25 franków (XIX wieku) = 10 guldenów austriackich (florenów, forintów, cekinów, dukatów, soldo, złotych reńskich) = 4 złote polskie (Królestwa Polskiego) = 60 kopiejek rosyjskich (0,6 rubla srebrnego) = 5 talarów (do 1857, po tym roku 6,67 talarów) = 15 marek pruskich (po 1857) = 20,43 marek Zjednoczonych Niemiec (po roku 1876).

Z uwagi na to, że w naszych rozważaniach będziemy wszystko przeliczać na współczesne nam dolary amerykańskie (USD = $ USA XXI wieku), tabelka przeliczeniowa będzie następująca:

1 dolar XIX wieku = 100 dolarów USA (XXI wieku) = 0,2 funta = 2 guldeny austriackie (inne nazwy: floren, forint, cekin, dukat, soldo, złoty reński) = 5 franków francuskich = 0,8 złotego polskiego = 0,12 rubla srebrnego = 1 talar (do 1857) = 1,334 talara (po 1857) = 3 marki pruskie (do 1876) = 4,086 marki Zjednoczonych Niemiec (po 1876).

W Królestwie Polskim ostatni raz bito dukata złotego w latach 1831/32.

Cytaty: Czerwony złoty – staropolskie określenie monety złotej, florena, dukata, odróżniające monetę obiegową (ok. 3,5 g złota) od ówczesnej jednostki obrachunkowej, czyli złotego polskiego.
Ostatnim polskim czerwonym złotym był tzw. dukat powstańczy z powstania listopadowego, bity w 1831. Moneta była bita dla potrzeb zakupu broni za granicą. 24 marca Bank Polski zlecił Ignacemu Bieńkowskiemu, dyrektorowi Mennicy Warszawskiej, bicie dukatów na wzór dukatów holenderskich. Dla odróżnienia takich dukatów od bitych między innymi w Petersburgu umieszczono na monecie Orła Polskiego, w miejsce kaduceusza Merkurego (na prawo od głowy rycerza).

Dukat holenderski był swoistym dolarem XVII i XVIII wieku. Powstał pod koniec XVI wieku w północnych Niderlandach. W związku z dominacją handlową miast Zjednoczonych Prowincji był masowo eksportowany do innych krajów. W Polsce opanował rynek pieniężny do końca XVIII wieku. Wybór pierwowzoru przez rząd powstańczy nie był więc przypadkowy. Dobrze znana na zachodzie moneta ułatwiała spłacanie zagranicznych należności.

Złoto potrzebne do bicia dukata pochodziło głównie ze zbiórek ludności. Moneta ważyła 3,46 grama i miała średnicę 21,4 mm. Łącznie wybito 163 205 dukatów powstańczych, z tego prawdopodobnie 858 w 1832 roku, ale antydatowanych na poprzedni rok.

Jak widać, na potrzeby powstania wybito w latach 1831-32 „powstańcze dukaty” (czerwone złote, czerwońce), zużywając na to prawie 564 kg złota. (3,46 g x 163 tysiące), co miało wartość 81 602 ówczesnych dolarów, czyli obecne 8,16 miliona dolara XXI.

Dla porównania, w roku 1828 powstał Bank Polski, którego celem było wspieranie i tworzenie przemysłu w Polsce. Bank działał w sposób przypominający „prywatyzację” majątku Polski czy krajów byłego bloku socjalistycznego, inwestował w tworzenie zakładów przemysłowych i kolei, by potem zbudowane zakłady sprzedawać („prywatyzować”). Nabywcami byli „Niemcy-Żydzi”.

Z Wikipedii:
„Bank Polski miał prawo emisji banknotów do wysokości kapitału zakładowego (początkowo 30 mln zł polskich, od 1834 – 42 mln, od 1841 – 8 mln rubli, czyli ok. 53 mln zł pol.), udzielał kredytów krótko- i długoterminowych, obsługiwał pożyczki zagraniczne.”

https://pl.wikipedia.org/wiki/Bank_Polski_(Kr%C3%B3lestwo_Polskie)

Kapitał zakładowy Banku Polskiego wyrażony w dolarach XXI wieku:

.1828 – 3,75 mld dolarów XXI
.1834 – 5,25 mld dolarów XXI
.1841 – 6,625 mld dolarów XXI

Podczas Powstania Styczniowego Bank Polski posiadał kapitał równy 30 mln złotych polskich, czyli 37,5 mln dolarów ówczesnych, co odpowiada 3 750 000 000 dolarów współczesnych ( 3,75 mld dolarów XXI). Jasnym jest, że w kasie Banku nie było tych setek ton złota, jednak „siła finansowa” banku była olbrzymia!

Widać stąd jasno, że „powstania listopadowego” albo w ogóle nie było, albo miało jakiś bardzo lokalny charakter.

Zestawienie ze sobą 8 milionów powstańczych dolarów z kapitałem Banku Polskiego ( 3,75 mld dolarów – współczesne wartości), świadczą dobitnie, że „powstanie listopadowe” było jakąś lokalną ruchawką w stylu polskich „protestów robotniczych w Radomiu” w roku 1976. Ponieważ informacje jakie mamy o Powstaniu Listopadowym mówią o całkiem poważnej wojnie, obejmującej terytorium dużej części dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz Wielkiego Księstwa Poznańskiego, można domniemywać, że wojna ta miała miejsce, ale w zupełnie innym czasie – może w latach europejskiej „Wiosny Ludów” (1848-1849)?

Warto tu wtrącić, że DOPIERO 13 grudnia 1836 roku w Tarnowskich Górach przedstawiciele Królestwa Polskiego i Suwerennego Księstwa Śląskiego podpisują traktat o uregulowaniu granicy pomiędzy Śląskiem a Królestwem Polskim.
https://books.google.pl/books?id=SAAhC7wrJv8C&pg=PA147&lpg=PA147&dq=woischnik+gniazdow&source=bl&ots=674fvkEiO2&sig=IUBC1JsASy88i9IoAoTqnTu-KF0&hl=pl&sa=X&ved=2ahUKEwjT-svNtKrcAhXQJSwKHRGvD6oQ6AEwAXoECAEQMQ#v=onepage&q=woischnik%20gniazdow&f=false

Plus, Wikipedia o rublu pisze tak: „Rubel jako jednostka monetarna znany był już od XIII w., początkowo w Nowogrodzie Wielkim, był odpowiednikiem grzywny (nowogrodzkiej) srebra, emitowanym w postaci srebrnych sztabek i odpowiadał 200 diengom. Później pozostał jedynie jako jednostka obrachunkowa, równa nadal 200 diengom, a od 1534 r. 100 kopiejkom. Dopiero Aleksy I Romanow wybił w 1654 r. monetę talarową o wartości rubla. Na stałe jako moneta pojawił się od 1704 r., w wyniku reformy pieniężnej Piotra Wielkiego. Kolejne reformy pieniężne przeprowadzano w latach: 1769, 1839–1843, 1897…”

Do pełnej informacji „walutowej” potrzebujemy informacje na temat niemieckiej marki. Z poniższych informacji wynika, że nazwa niemiecka „marka” to inaczej „grzywna”.

Wikipedia pisze tak: „The Conventionsthaler was a standard silver coin of the Holy Roman Empire. It was introduced in 1754 and contained one tenth of a Cologne mark of silver or about 23.39 grams.

The Conventionstaler was used as a standard in most of the Empire, with a variety of subdivisions being used, including the Reichsthaler, Austro-Hungarian Gulden, South German Gulden, Groschen, Pfennig and Heller. The Conventionstaler replaced as standard the Kronenthaler which contained one ninth of a mark.

During the early 19th century, the Conventionstaler was superseded by a Thaler containing one fourteenth of a Cologne mark of silver, based on the Prussian Thaler.

The Cologne Mark was a unit of weight equivalent to 233.856 grams (about 3,609 grains). It came to be used as the base unit for a number of currency standards, including the Lübeck monetary system, which was important in northern Europe in the late Middle Ages, and the coinage systems of the Holy Roman Empire, most significantly the conventionsthaler, which was defined as one tenth of a Cologne Mark.

The Mark was defined as half a Pfund (pound) with 16 Unze (ounces) to the Pfund. The Unze was subdivided into 2 Lot, 8 Quentchen, 32 Pfennig or 36 Gran, with the Gran equal to 0.812 grams.

Czyli, że „marki” były oparte (tak jak pozostałe europejskie pieniądze) o miarę masy (pół funta).

„Marka kolońska (odpowiednik polskiej grzywny) – dawna jednostka masy, równa 233,856 gramów.”

Dalej: „Grzywna – jednostka masy używana w średniowieczu w Polsce, Czechach i na Rusi oraz jednostka płatnicza. Jedna grzywna oznaczała masę pół funta.

Grzywny były używane również w charakterze jednostek monetarnych, W niektórych krajach Europy zachodniej pod nazwą „marka”.

1 grzywna = 4 wiardunki = 24 skojce = 60 szelągów = 720 fenigów
1 grzywna = 20 groszy = 60 szelągów.

Z jednej grzywny srebra bito 60 sztuk (kopę) monet praskich, lub 48 groszy praskich.

Istniały też grzywny żelazne, jak grzywna siekieropodobna czy grzywna grotopodobna, funkcjonujące jako płacidło, czyli pieniądz przedmiotowy.”

Tako rzecze Wikipedia!

Z zamieszczonych wyżej informacji można sądzić, że niemiecka (pruska) marka, stanowiła 1/3 pruskiego talara i do roku 1821 odpowiadała „polskiemu guldenowi” czyli florenowi.

Po roku 1857 (do 1873) zmieniło się tyle, że nowy „wspólny talar” (niemiecki – pruski), dzielił się na 3 marki – czyli jakby zniknęła wtedy polska waluta?

Podsumowując, czyli inaczej mówiąc: XIX wieczne waluty wyrażone w dolarach USA XXI wieku, w kolejności ich wartości od najmniejszej do największej:

.1 frank francuski = 20 dolarów XXI
.1 marka Zjednoczonych Niemiec (po 1876) = 24,474 dolara XXI
.1 marka pruska (do 1876) = 33,3 dolara XXI
.1 gulden austriacki (inne nazwy: złoty reński, czerwony złoty („czerwoniec”), floren, forint, cekin, dukat, soldo) = 50 dolarów XXI
.1 dolar = 100 dolarów XXI
.1 talar (do 1857) = 100 dolarów XXI
.1 złoty polski (Królestwa Kongresowego 1815-1865) = 125 dolarów XXI
.1 talar (po 1857) = 133,4 dolarów XXI
.1 funt = 500 dolarów XXI
.1 rubel srebrny = 833,33 dolara XXI

Dodatkową, ciekawą informacją – trochę „poboczną” – jest sprawa wojny „prusko-austriackiej”, jaka miała miejsce w roku 1866.

https://en.wikipedia.org/wiki/Austro-Prussian_War
https://en.wikipedia.org/wiki/Gastein_Convention
https://en.wikipedia.org/wiki/German_Question

Zadziwiające jest to, że tak naprawdę chyba wojna toczyła się o Dolny Śląsk i czeskie kopalnie – bo prowadzono działania wojenne niemal tylko na tym terenie.

Mam w związku z tym nieodparte wrażenie, że wojna ta była niejako „powtórzeniem” trzech dziwnych wojen o Dolny Śląsk i Czechy, jakie miały miejsce w drugiej połowie wieku XVIII. Może wojna z 1866 to była jedyna prawdziwa i realna wojna o srebro Czech i Śląska?

W roku 1866, zarówno Prusy, jak i Austria walczyły o prymat w zadziwiającej mozaice krajów „niemieckich”. Zapisałem słowo „niemieckich w cudzysłowie, gdyż były tam też kraje związane bardziej z Francją czy Danią niż „Niemcami”. Ciekawe jest też to, że w tym czasie „Austria” to głównie narody mówiące językami słowiańskimi oraz Węgry – od zawsze mające życiowe interesy w czeskich kopalniach srebra i złota. Jedynym „krajem niemieckojęzycznym” w ówczesnej Austrii był Tyrol – stosunkowo mało zaludniona kraina górska, silnie powiązana z państwami włoskimi.

Tyrolskie kopalnie srebra i złota dały początek pierwszym talarom – złotym guldenom.

Finally, with the silver deposits—being mined at Schwaz—to work with and his mint at Hall, Sigismund issued, in 1486, large numbers of the first true thaler-sized coin, the Guldengroschen (golden groat, being of silver but equal in value to a Goldgulden).

The Guldengroschen, nicknamed the guldiner, was an instant and unqualified success. Soon it was being copied widely by many states who had the necessary silver. The engravers, no less affected by the Renaissance than were other artists, began creating intricate and elaborate designs featuring the heraldic arms and standards of the minting state as well as brutally realistic, sometimes unflattering, depictions of the ruler (monarch).

Kolejna ciekawostka.
https://en.wikipedia.org/wiki/Thaler
https://en.wikipedia.org/wiki/Thaler#Dutch_daalder

The thaler was a silver coin used throughout Europe for almost four hundred years. Its name lives on in the many currencies called dollar.
The name „thaler” was used as an abbreviation of „Joachimsthaler”, a coin type from the town of Joachimsthal in the Kingdom of Bohemia (now the Czech Republic), where there were silver mines and the first such coins were minted in 1518. This original Bohemian thaler carried a lion, from the coat of arms of the Kingdom of Bohemia, on its reverse side.

Etymologically, Thal (modern: Tal) is German for „valley” – a „thaler” is a person or a thing „from the valley”. The Czech spelling was tolar; many varieties of the term are used in different languages. In the 1902 spelling reform, the German spelling was changed from Thal and Thaler to Tal and Taler, which however did not affect the spelling of „thaler” in English.

The later Dutch daalders also carried the picture of a lion, which gave them the name leeuwendaalder („lion thaler”). From an abbreviation of leeuwendaalder come the names of three present-day Balkan currencies, the Romanian and Moldovan Leu and the Bulgarian Lev.

Later German thalers
The zenith of thaler minting occurred in the late 16th and 17th centuries with the so-called „multiple thalers”, often called Lösers in Germany. The first were minted in Brunswick, and indeed the majority were struck there. Some of these coins reached colossal size, as much as sixteen normal thalers. The original reason for minting these colossal coins, some of which exceeded a full pound (over 450 g) of silver and being over 12 cm (5 in) in diameter, is uncertain. The name „löser” most likely was derived from a large gold coin minted in Hamburg called the Portugalöser, worth 10 ducats. Some of the silver löser reached this value, but not all. Eventually the term was applied to numerous similar coins worth more than a single thaler. These coins are very rare, the larger ones often costing tens of thousands of dollars, and are highly sought after by serious collectors of thalers. Few circulated in any real sense so they often remain in well-preserved condition.

In the Holy Roman Empire, the thaler was used as the standard against which the various states’ currencies could be valued. One standard also adopted by Prussia was the Reichsthaler, which contained 1⁄14 of a Cologne mark of silver. In 1754, the Conventionsthaler was introduced, containing 1⁄10 of a Cologne mark of silver.

In 1837, the Prussian thaler became part of a currency union which set the value of the southern German gulden at 1 3⁄4 per thaler. By 1850, nearly all German states used this standard of Thaler, though with differing subdivisions.
Thaler of Holy Roman Empire Leopold I minted in 1692

In 1857, the Vereinsthaler was adopted by most German states as well as in the Habsburg Empire. Vereinsthalers were issued until 1871 in Germany and 1867 in Austria. Within the new German Empire, vereinsthaler coins circulated as 3-mark pieces until 1908 when they were withdrawn and demonetized. Some old countermarked thalers circulated as emergency coinage in Germany during the inflationary period following its defeat in the First World War.

The Maria Theresa thaler was still used during the 20th century in Ethiopia and throughout much of the Arab Peninsula.

From New Netherland (New York) the leeuwendaalder or lion dollar spread to all Thirteen Colonies. The term was later applied to a coin used in the Spanish American colonies, which was also widely used in the British North American colonies at the time of the American Revolution, and adopted as the name of the US monetary unit in the late 18th century. Hence the leeuwendaalder became the namesake of the American dollar.

The Dutch leeuwendaalder (German löwenthaler) was imitated in several German and Italian cities. These coins circulated in Romania and gave their name to the currencies of Romania and Moldova, the leu, which literally translates to „lion”

Ciekawe dlaczego na Bałkanach tak popularne były akurat talary holenderskie „z lwem”, że ten „lwi pieniądz” przeszedł do nazwy pieniędzy Mołdawii, Rumunii i Bułgarii – chodzi o obecne „lewy” oraz „leje” (nazwa pochodzi od lwa na monetach – „löwe”).

Podstawy prawne europejskiego systemu monetarnego…

Mały przerywnik, czyli kolejny „smrodek dydaktyczny”.

Świadomie nic nie napisałem jeszcze o monetach Skandynawii.

W roku 1813 w Danii nastąpił tam kryzys ekonomiczny – krótko mówiąc – Dania ogłosiła bankructwo.

Wikipedia pisze tak: „Dania prowadziła Wojnę Kanonierek od 1807 roku /mój przypisek: pierwsze działania wojenne 1801, oficjalnie wojna toczyła się w latach 1807-1814/. W końcu doprowadziło to do kryzysu finansowego, który ostatecznie doprowadził do niewywiązania się Danii z międzynarodowych zobowiązań finansowych w dniu 5 stycznia 1813 roku.”
https://en.wikipedia.org/wiki/Gunboat_War
https://en.wikipedia.org/wiki/Danish_state_bankruptcy_of_1813
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojna_du%C5%84ska_(1864)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Traktat_wiede%C5%84ski_(1864)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dwuprzymierze
https://pl.wikipedia.org/wiki/Sojusz_Trzech_Cesarzy

Wynikiem tej wojny i ogłoszonego bankructwa Danii, przeprowadzono reformę monetarno-finansową. Dotychczasowy system istniał od roku 1625, pieniądzem był „riksdaler”, zwany także „rixtalarem”. Według polskiej Wikipedii był bity w latach 1857 – 1873.

Po roku 1541 ten duński talar dzielił się na 3 marki. Marka dzieliła się na 16 szylingów. Szyling dzielił się na 3 witeny. Witen z kolei dzielił się na 4 fenigi.

Do roku 1565 duński talar dzielił się na 3 marki, po tym roku na 4 marki.

W kolejnych reformach zmniejszano ilość srebra w bitych talarach (1582, 1602), by w roku 1608 zacząć bić monety wzorowane na holenderskich „talarach lewkowych” (lewy, leje, „löwe”), a następnie w kolejnych reformach doprowadzić do niesłychanej komplikacji duńskiego (skandynawskiego) systemu pieniężnego.

Dalej za Wikipedią: „System pieniężny stał się teraz bardzo skomplikowany, gdyż istniały trzy różne szylingi – skilling (szyling markowy), dalerskilling (dawny szyling) i kronskilling (szyling koronowy) różniące się zawartością srebra. Wprowadzony talar w monecie (daler i mønt) miał wartość 80 szylingów, a talar obrachunkowy (sleddaler) dzielił się na 4 marki po 16 szylingów. Rigsdaler in specie liczył 84 dalerskilling lub 64 kronskilling, a będąca w obiegu obok marki korona liczyła 126 dalerskilling lub 96 kronskilling.

Duński system walutowy ustalony w 1625 roku przedstawiał się następująco: 12 fenigów = 1 szyling koronowy (kronskilling), 16 szylingów = 1 marka, 4 marki = 1 srebrna korona, 6 marek = 1 rigsdaler oraz 8 marek = 1 złota korona.

Od 1713 roku istniały w Danii dwa oddzielnie współistniejące systemy, kurant i specie. Waluta kurantowa oznaczała pieniądz o obniżonej wartości i obok monet obejmowała też banknoty. W systemie specie bity talar duński, czyli rigsdaler, zawierał 4/37 marki kolońskiej czystego srebra (czyli około 25.28 gramów).

W 1813 roku, w następstwie kryzysu finansowego, wprowadzono nowy system walutowy oparty na tzw. talarze bankowym (rigsbankdaler), który dzielił się na 96 bankowych szylingów (rigsbank skilling) i swoją wartością odpowiadał połowie pełnego bitego talara duńskiego (rigsdaler specie) lub 6 rigsdalerom kurantowym. Ponieważ z jednej marki kolońskiej czystego srebra wybijano 18 i 1/2 rigsbanktalera, talar bankowy, który stał się główną walutą Danii, zawierał 12,64 gramów srebra. Dokonano również wymiany pieniędzy papierowych – za jednego rigsbankdalera należało dać 6 dawnych talarów.

W związku z nadmierną emisją pieniędzy papierowych konieczna była kolejna reforma, do której doszło już w 1818 roku. Wprowadzono złote monety Frederiksdory (później także Chrystiansdory), będące duńskim odpowiednikiem pistola (Pistol – złota moneta hiszpańska bita od XVI do XVII w. Miała masę ok. 6 g. 2 pistole odpowiadały 1 dublonowi) i powiązano je z bitym talarem duńskim (rigsdaler in specie). W nowym systemie Frederiksdor = 5 bitych talarów duńskich (rigsdaler in specie) = 10 talarów bankowych (rigsbankdaler) = 960 szylingów bankowych (rigsbankskilling).

W Szlezwiku-Holsztynie, który należał wtedy do Danii, bity talar (Speciesdaler) był równy dwóm rigsbankdalerom po 30 tamtejszych szylingów (Schillinge) każdy. Na 4 duńskie szylingi przypadało 1 i 1/4 szylinga Szlezwiku-Holsztynu i takie monety z wypisaną na nich podwójną wartością znajdowały się w obiegu.

Do kolejnej zmiany systemu doszło w 1854 roku. Rigsdaler specie zaniknął, a nazwy rigsbankdaler i rigsbank skilling zastąpiono nazwami rigsdaler i skilling rigsmønt. Odtąd 1 rigsdaler = 96 skilling rigsmønt. Frederiksdor równy był 10 rigsdalerom.

Waluta duńska uległa znacznemu wstrząsowi na skutek wojny z 1864 roku z Austrią i Prusami o Szlezwik-Holsztyn, w której Dania poniosła klęskę. / Moje dopowiedzenie – była to kolejna „wojna o Oldenburg”/.

W 1870 roku rigsdaler miał wartość 2,81 franka francuskiego.

W 1873 roku Dania przystąpiła do Skandynawskiej Unii Monetarnej, w związku z czym rigsdaler zastąpiony został przez duńską koronę według relacji 1 korona = ½ rigsdalera. Z tego powodu do dziś moneta wartości 2 koron zwana jest dalerem. ”

https://pl.wikipedia.org/wiki/Rigsdaler
https://en.wikipedia.org/wiki/Danish_rigsdaler
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pistol
https://en.wikipedia.org/wiki/Pistole
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dublon

Dublon – „dwu dukatówka”

„Doubloons marked „2 S” are equivalent to four dollars in US gold coins and were traded in that manner. Small 1/2-escudo coins (similar to a US $1 gold piece) have no value marked on them but were worth a Spanish milled dollar in trade.

In Spain, doubloons were current up to the middle of the 19th century. Isabella II of Spain replaced an escudo-based coinage with decimal reales in 1859, and replaced the 6.77-gram doblón with a new heavier doblón worth 100 reales and weighing 8.3771 grams (0.268 troy ounces). The last Spanish doubloons (showing the denomination as 80 reales) were minted in 1849. After their independence, the former Spanish colonies of Mexico, Peru and Nueva Granada continued to mint doubloons.

Doubloons have also been minted in Portuguese colonies, where they went by the name dobrão, with the same meaning. The São Tomé and Príncipe dobra is the only extant currency with a name meaning „doubloon.”

In Europe, the doubloon became the model for several other gold coins, including the French Louis d’or, the Italian doppia, the Swiss duplone, the Northern German pistole, and the Prussian Friedrich d’or.”

https://en.wikipedia.org/wiki/Doubloon

Jeszcze „dolar hiszpański” oraz „meksykański” ( https://en.wikipedia.org/wiki/Spanish_dollar ) – będący odpowiednikiem holenderskiego „talara z lwem” ( the Dutch leeuwendaalder – https://en.wikipedia.org/wiki/Thaler#Dutch_daalder )
https://en.wikipedia.org/wiki/Peso
https://en.wikipedia.org/wiki/Spanish_real#17th_century
https://en.wikipedia.org/wiki/Mexican_peso

Cytat:
„The Spanish dollar, also known as the piece of eight (Spanish: peso de ocho or real de a ocho), is a silver coin, of approximately 38 mm diameter, worth eight Spanish reales, that was minted in the Spanish Empire after 1598. Its purpose was to correspond to the German thaler.

The Spanish dollar (so called due to being approximately the same weight and fineness of the Dutch leeuwendaalder) was widely used by many countries as the first international/world currency because of its uniformity in standard and milling characteristics. Some countries countersigned the Spanish dollar so it could be used as their local currency.

The Spanish dollar was the coin upon which the original United States dollar was based, and it remained legal tender in the United States until the Coinage Act of 1857. Because it was widely used in Europe, the Americas, and the Far East, it became the first world currency by the late 18th century. Aside from the U.S. dollar, several other currencies, such as the Canadian dollar, the Japanese yen, the Chinese yuan, the Philippine peso, and several currencies in the rest of the Americas, were initially based on the Spanish dollar and other 8-real coins.[citation needed] Diverse theories link the origin of the „$” symbol to the columns and stripes that appear on one side of the Spanish dollar.

The term peso was used in Spanish to refer to this denomination, and it became the basis for many of the currencies in the former Spanish colonies, including the Argentine, Bolivian, Chilean, Colombian, Costa Rican, Cuban, Dominican, Ecuadorian, Guatemalan, Honduran, Mexican, Nicaraguan, Paraguayan, Philippine, Puerto Rican, Peruvian, Salvadoran, Uruguayan, and Venezuelan pesos. Of these, „peso” remains name of the official currency in Argentina, Chile, Colombia, Cuba, Dominican Republic, Mexico, Philippines, and Uruguay.”

Dolary jako własną walutę wprowadzono w USA w roku 1857
https://en.wikipedia.org/wiki/Coinage_Act_of_1857
https://en.wikipedia.org/wiki/Bank_War

The Coinage Act of 1857 (Act of Feb. 21, 1857, Chap. 56, 34th Cong., Sess. III, 11 Stat. 163) was an act of the United States Congress which ended the status of foreign coins as legal tender, repealing all acts „authorizing the currency of foreign gold or silver coins”. Specific coins would be exchanged at the Treasury and re-coined.

Before the Act, foreign coins, such as the Spanish dollar, were widely used and allowed as legal tender by the Act of April 10, 1806. The Coinage Act of 1857 also discontinued the half cent. Furthermore, the penny was reduced in size. The large cent was discontinued and regular coinage of the Flying Eagle cent began.

By 1830, about 25% of all circulating coins were milled of Spanish origin. President Andrew Jackson supported foreign coin as legal tender in his famous war with the Bank of the US in the Gold Bill. This new development ended up making it difficult for the US to retain its overvalued worn Spanish silver in the 1840s. By the late 1840s and early 1850s, the US mint had finally been able to match demand for foreign coin.

The Coinage Act of 1857 repealed prior legal tender laws concerning foreign specie. It fixed the weight and measure of US one-cent pieces at 4.655 grams, which was composed of 88% copper and 12% nickel. It also mandated that this new copper/nickel alloy be received as payment for the worn gold and silver coins turned in at the mint. The effective aim was to limit the domestic money supply by crushing European competition. This was the first major step towards the government essentially having a monopoly over the money supply.

The act drastically altered American business. For decades, those who had accepted any form of payment as long as it was made of specie began to immediately only tolerate those newly minted with a fresh seal from the US government. Due to insatiable demand early on for the new federal cents and the profits to be made by collecting the foreign silver, many individuals, along with banks, competed with each other. The newly minted American silver made much of the foreign silver obsolete in the eyes of some. There also was the ever-present issue of the non-decimal system used in foreign coin, making prices subject to fractions of a cent and therefore payments were inconvenient. Even still, some foreign coin lasted for decades longer in the rural interior.”

Kalendarium

.1717 – Sir Isaac Newton, mistrz Królewskiej Mennicy, ustanowił nowy stosunek menniczy (wartościowy) między srebrem i złotem. Bimetaliczny „system Newtona” – to ustalenie że wartość jednej jednostki złota odpowiada 15,5 jednostki wagowej srebra.

.1753 – Konwencja Austriacko-Bawarska – wprowadzenie talara „konwencji niemieckiej”, o masie 28,04 srebra, co odpowiadało 23,389 czystego srebra. Z masy srebra równej jednej marce kolońskiej, Bawaria i Austria mogły bić po 10 talarów lub 20 guldenów. Umowa obowiązywała do roku 1857.
https://en.wikipedia.org/wiki/Conventionsthaler
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80

.1803 – Napoleon jako pierwszy wprowadza system monetarny oparty na srebrze. Choć w praktyce jest to system bimetaliczny (15,5 : 1). Francja nie posiada złota, stąd formalny system „srebrny”.
Cytat: „Napoleon I wydał edykt określający kurs złota do srebra na poziomie 1:15,5. Dzięki temu zabiegowi do obiegu wprowadzono monety frankowe wybite z 4,5 grama czystego srebra, które jednak teoretycznie można było wymienić w Banku Francji na franki wybite z 0,29 g czystego złota”.
https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81aci%C5%84ska_Unia_Monetarna
https://en.wikipedia.org/wiki/Napol%C3%A9on_(coin)

.1813 – nowy system monetarny krajów skandynawskich (opisany wcześniej).

.1815 – Wprowadzono system monetarny Królestwa Polskiego. System monetarny został ukształtowany ukazem cesarza i króla z 1 grudnia 1815 roku. Był to w teorii system bimetaliczny, w którym obowiązujące w Księstwie Warszawskim ratio (tzn. stosunek wartości złota do srebra) 1:14,5 zostało zmienione nominalnie na 1:15,0 – zostało więc zrównane z rosyjskim, ale wciąż zaniżone w stosunku do zachodniej Europy, gdzie panowało wówczas ratio 1:15,2–15,5.

Podstawą systemu była grzywna kolońska, w polskiej mutacji równa 233,8123 grama. Z grzywny czystego kruszcu bito 1300 złotych polskich w złocie lub 8686/125 (86,688) złotego polskiego w srebrze. Na złotego przypadało więc 0,1799 grama złota lub 2,697 grama srebra. Odpowiadało to z nieznacznym zaokrągleniem 15 kopiejkom rosyjskim w obu systemach. Srebrne i miedziane monety posiadały napisy głoszące że „wykonano je z kruszcu krajowego”.

.1816 – zmieniono wymienialność angielskiego funta ze srebra na złoto i utrzymywano ją do 1914. W tym czasie kurs funta utrzymywał się na poziomie około $4,9 za £1.

.1829 – Rosja przymierza się do stworzenia systemu monetarnego opartego na platynie. Moja uwaga: wydaje się to technicznie niewykonalne. Do tego potrzeba maszyn parowych oraz stali narzędziowej na stemple do bicia monet. A także jeszcze twardszego materiału niż stempel by w nim wygrawerować „kształt monety”.

.1837 – Unia Monetarna Południowych Niemiec (Munich Coin Treaty).
https://en.wikipedia.org/wiki/Munich_Coin_Treaty
Traktat podpisało sześć krajów Południowych Niemiec: Bawaria, Badenia, Württembergia, Nassau, Hesse-Darmstadt i wolne miasto Frankfurt. Później dołączyły do Unii Hesse-Kassel i Hamburg. Zgodnie z Konwencją, monety bite w tych krajach, powinny zawierać 90% srebra nominału monety.

.1838 – Drezdeńska Konwencja Monetarna. Stanowiła dalszy ciąg Unii Monachijskiej i jednocześnie stanowiła część Niemieckiej Unii Celnej. Unia Celna (Zollverein) formalnie wstąpiła w życie 1 stycznia 1834 i była kontynuacją dwustronnych umów celnych jakie zaczęły podpisywać ze sobą państwa niemieckie od roku 1818. Unia „Zollverein” obejmowała w roku 1866 większość krajów niemieckich.

Unia ta była pierwszą w historii ludzkości próbą unifikacji gospodarczo-prawnej bez tworzenia jednoczesnych zależności politycznych. Unia ta blisko była powiązana z kilkoma „nie germańskimi” krajami, takimi jak „Zjednoczone królestwo Norwegii i Szwecji”.

https://en.wikipedia.org/wiki/Zollverein
https://en.wikipedia.org/wiki/Union_between_Sweden_and_Norway
https://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Kiel
https://en.wikipedia.org/wiki/Denmark%E2%80%93Norway
https://en.wikipedia.org/wiki/House_of_Oldenburg
https://en.wikipedia.org/wiki/King_of_the_Wends
https://en.wikipedia.org/wiki/Vends_(Livonia)
https://en.wikipedia.org/wiki/King_of_the_Goths

.1844 – Anglia wprowadza „złoty standard”
https://en.wikipedia.org/wiki/Gold_standard
https://en.wikipedia.org/wiki/Bank_Charter_Act_1844

In modern times, the British West Indies was one of the first regions to adopt a gold specie standard. Following Queen Anne’s proclamation of 1704, the British West Indies gold standard was a de facto gold standard based on the Spanish gold doubloon. In 1717, Sir Isaac Newton, the master of the Royal Mint, established a new mint ratio between silver and gold that had the effect of driving silver out of circulation and putting Britain on a gold standard.

A formal gold specie standard was first established in 1821, when Britain adopted it following the introduction of the gold sovereign by the new Royal Mint at Tower Hill in 1816. The United Province of Canada in 1854, Newfoundland in 1865, and the United States and Germany (de jure) in 1873 adopted gold. The United States used the eagle as its unit, Germany introduced the new gold mark, while Canada adopted a dual system based on both the American gold eagle and the British gold sovereign.

Australia and New Zealand adopted the British gold standard, as did the British West Indies, while Newfoundland was the only British Empire territory to introduce its own gold coin. Royal Mint branches were established in Sydney, Melbourne, and Perth for the purpose of minting gold sovereigns from Australia’s rich gold deposits.

.1857 – Wiedeńska Konwencja Monetarna. Zjednoczono trzy konkurujące ze sobą niemieckie systemy monetarne obowiązujące w Prusach (Związek Niemiec Północnych), Austrii i Południowych Niemczech. Obowiązywała do czasu „Zjednoczenia Niemiec” w roku 1871.
https://en.wikipedia.org/wiki/Vienna_Monetary_Treaty
https://en.wikipedia.org/wiki/Vereinsthaler

The Vereinsthaler was introduced in 1857 to replace the previous standard Thaler (based on the Prussian Thaler) which was very slightly heavier. While the earlier Thaler had contained one fourteenth of a Cologne mark of silver (16.704 grams), the Vereinsthaler contained 16 2⁄3 grams of silver, which was indicated on the coins as one thirtieth of a metric pound (pfund, equal to 500 grams).

The Vereinsthaler was used as the base for several different currencies. In Prussia and several other northern German states, the Vereinsthaler was the standard unit of account, divided into 30 Silbergroschen, each of 12 Pfennig. See Prussian Vereinsthaler.

In Saxony, the Neugroschen was equal to the Prussian Silbergroschen but was divided into 10 Pfennig. See Saxon Vereinsthaler. Some other north German states, such as Hanover, used the name Groschen rather than Silbergroschen for a coin of 12 Pfennig (see Hanoverian Vereinsthaler), while the Mecklenburg states and Hesse-Kassel (or Hesse-Cassel) used entirely distinct subdivisions (see Mecklenburg Vereinsthaler and Hesse-Kassel Vereinsthaler.

In southern Germany, states including Bavaria used the Gulden as the standard unit of account, with 1 3⁄4 Gulden = 1 Vereinsthaler. The Gulden was divided into 60 Kreuzer, each of 4 Pfennig or 8 Heller. See Bavarian Gulden, Baden Gulden, Württemberg Gulden.

In the Austrian Empire (and later the Austro-Hungarian Empire), a different Gulden (also known as the Florin or, in Hungarian, Forint) was the unit of account, with 1 1⁄2 Gulden = 1 Vereinsthaler. The Gulden was divided into 100 Kreuzer.

German unification saw the introduction of the Goldmark at a rate of 3 mark = 1 Vereinsthaler. Consequently, the new 10 pfennig coins were equivalent to the old Groschen of northern Germany and this became a nickname for the denomination. The Vereinsthaler coins continued to circulate as 3 mark coins until 1908, when they were replaced with smaller 3 mark coins. The name Thaler for 3 marks persisted until the 1930s.

Austria-Hungary stopped issuing Vereinsthaler coins in 1867, following the Austro-Prussian War.

Przy okazji, Wikipedia (zawsze Dziewica), podaje nam na tacy informacje o ilości ludności w krajach niemieckich.

The pound, with a weight of 500 g, would serve as the basis of the coinage system.

There would be a single silver standard, but three national coinage systems would be permitted:

The Prussian standard of 30 thalers per pound of silver, to replace the prior 14-thaler per Cologne Mark standard, for use in Prussia, Saxony, Hanover, Hesse, Grand Duchy of Saxe-Weimar-Eisenach and the Duchies of Saxe-Altenburg, Saxe-Gotha, Brunswick, Oldenburg (including Birkenfeld), Anhalt-Dessau, and Anhalt-Bernburg; in the Principality of Schwarzburg-Sondershausen and the Subordinate Lordship of the Principality of Schwarzburg-Rudolstadt; in the Principalities of Waldeck and Pyrmont, Reuss of the senior line and Reuss of the junior line, Schaumburg-Lippe, and Lippe. (The states had a total population of 23 million.)

The Austrian standard of 45 guldens per pound of silver, for use in the Austrian Empire and the principality of Liechtenstein. (The states had a total population of 35 million.)

The South German standard of 52.5 guldens per pound of silver, for use in Bavaria, Württemberg, Grand Duchies of Baden and Hesse; in the Duchy of Saxe-Meiningen, Principality of Saxe-Coburg, the Hohenzollern domains in Prussia, Duchy of Nassau, Overlordship of the Principality of Schwarzburg-Rudolstadt, the Landgraviate of Hesse-Homburg, and the Free City of Frankfurt. (The states had a total population of between 9 and 10 million.)

For the accommodation and facilitation of international trade among the contracting states, two coins, answering to the specifications of the principal coins, provided for in Article 2 and on the monetary basis there contemplated, would be struck under the denomination of Vereinsthaler.

Article 9: Coins of the old monetary union of 1838 would be full legal tender, and any discrimination against such coins was forbidden.

Article 10: Coins would be 90% silver and 10% copper. A Thaler coin would be 33 mm in diameter, and two-thaler would will be 41 mm in diameter. Obverse and reverse devices were also specified.

Article 11: Each state would coin at least 24 thaler coins per 100 people by 1862 and at least 16 pieces per 100 people in every four years from 1863. The number of two-thaler coins to be struck was left to the discretion of each individual state.

The Vienna Monetary Treaty failed to accomplish all of its intended results for two principal reasons. First, it ran counter to the monetary theories, most widely held at the time, which favored a gold standard. Second, unfavourable political events began soon after its adoption. The Second Italian War of Independence broke out between Italy and Austria in 1859, less than two years after the conclusion of the treaty hampered its operation. After the Austro-Prussian War, Austria then withdrew from the monetary union. On 31 July 1867, it adopted to a gold standard by a treaty with the Latin Monetary Union.

.1857. Pojawia się prawna możliwość bicia i drukowania dolarów amerykańskich – The Coinage Act – 1857
https://en.wikipedia.org/wiki/Eagle_(United_States_coin)

.1866. Powstaje Łacińska Unia Monetarna (LMU)
https://en.wikipedia.org/wiki/Latin_Monetary_Union

By treaty dated 23 December 1865, France, Belgium, Italy, and Switzerland formed the Latin Monetary Union. They agreed to a combined gold and silver standard (bimetalism) with a gold-to-silver ratio of 15.5 to 1 as established in the French Franc. One LMU Franc represented 4.5 grams of fine silver or 0.290322 gram of fine gold.

The treaty required that all four contracting states strike freely exchangeable gold coins and silver coins according to common specifications. Before the treaty, for example, the fineness of the silver coins in the four states varied from 0.800 to 0.900. The treaty required that the largest silver coin of 5 francs be struck 0.900 fine and the fractional silver of 2 francs, 1 franc, 50 centimes and 20 centimes all be struck at 0.835 fine. The agreement came into force on 1 August 1866.

The LMU served the function of facilitating trade between different countries by setting the standards by which gold and silver currency could be minted and exchanged. In this manner a French trader could accept Italian lire for his goods with confidence that it could be converted back to a comparable amount of francs.

Following the International Monetary Conference of 1867, the original four nations were joined by Greece on April 10, 1867. Greece took advantage of a clause in the treaty that guaranteed admission of foreign states that agreed to abide by the treaty. Spain and Romania also considered joining. The discussions broke off unsuccessfully, but both countries nevertheless made an attempt to conform their currencies to the LMU standard. Austria-Hungary refused to join the LMU because it rejected bimetallism, but signed a separate monetary treaty with France on December 24, 1867 whereby both states agreed to receive into their treasuries one another’s gold coins at specified rates. Austria-Hungary thereafter minted some but not all of its gold coins on the LMU standard, including the 4 and 8 gulden (florin), which matched the specifications of the French 10 and 20 francs.

Other states later adopted the system without formally joining the treaty: The colonies of France (including Algeria) came under the scope of the treaty in 1865; Peru adopted the franc system by law of July 31, 1863; Colombia and Venezuela followed in 1871; the Grand Duchy of Finland adopted the system on August 9, 1877; Serbia on November 11, 1878; and Bulgaria on May 17, 1880. In 1904, the Danish West Indies were also placed on this standard but did not join the Union itself. When Albania emerged from the Ottoman Empire as an independent nation in 1912, coins of the Latin Monetary Union from France, Italy, Greece, and Austria-Hungary began to circulate in place of the Ottoman Lira. Albania did not however mint its own coins, or issue its own paper money until it adopted an independent monetary system in 1925.

With the tacit agreement of Napoleon III of France, Giacomo Antonelli, the administrator of the Papal Treasury, embarked from 1866 on an ambitious increase in silver coinage without the prescribed amount of precious metal, equivalent to Belgium’s total. The papal coins quickly became debased and excessively circulated in other union states, to the profit of the Holy See, but Swiss and French banks rejected papal coins and the Papal States were ejected from the Union in 1870, owing 20 million lire.

From the beginning, fluctuations in the relative value of gold and silver on the world market stressed the currency union. This is today recognized as an inevitable effect of a currency based on bimetalism when precious metal prices fluctuate. When the LMU was formed in 1865, silver was nearing the end of a period of high valuation compared to gold. In 1873 the value of silver dropped significantly, followed by a sharp increase in silver imports in the LMU countries, particularly in France and Belgium. By 1873, the decreasing value of silver made it profitable to mint silver in exchange for gold at the Union’s standard rate of 15.5 ounces to 1. Indeed, in all of 1871 and 1872 the French mint had received just 5,000,000 francs of silver for conversion to coin, but in 1873 alone received 154,000,000 francs. Fearing an influx of silver coinage, the member nations of the Union agreed in Paris on January 30, 1874, to limit the free conversion of silver temporarily. By 1878, with no recovery in the silver price in sight, minting of silver coinage was suspended absolutely. From 1873 onwards, the Union was on a de facto gold standard. The law still permitted payment in silver, but custom demanded and enforced payment in gold. The 5 franc silver pieces were „essentially upon the same footing as bank notes.”

The LMU eventually failed for a number of reasons. Some members, notably the Papal State’s treasurer, Cardinal Giacomo Antonelli, began to debase their currency. This meant he minted coins with an inadequate amount of silver and then exchanged them for coins from other countries that had been minted correctly. More importantly, because new discoveries and better refining techniques increased the supply of silver, the fixed LMU exchange rate eventually overvalued silver relative to gold. German traders, in particular, were known to bring silver to LMU countries, have it minted into coinage then exchanged those for gold coins at the discounted exchange rate. These destabilizing tactics eventually forced the LMU to convert to a pure gold standard for its currency in 1878.

.1867. Po wojnie 1866, Austria wychodzi z Umowy Wiedeńskiej i przyłącza się do „Łacińskiej Unii Monetarnej”.

.1873 – powstaje Skandynawska Unia Monetarna (opis wyżej).

.1873 – Łacińska Unia Monetarna (LMU) ustala standard: 1 frank = 0.290322581 grama czystego złota.

Wcześniej, „ In 1803, the Franc germinal (named after the month Germinal in the revolutionary calendar) was established, creating a gold franc containing 290.034 mg of fine gold. From this point, gold and silver-based units circulated interchangeably on the basis of a 1:15.5 ratio between the values of the two metals (bimetallism) until 1864, when all silver coins except the 5-franc piece were debased from 90% to 83.5% silver without the weights changing.”

In 1873, the LMU went over to a purely gold standard of 1 franc = 0.290322581 grams of gold.
https://en.wikipedia.org/wiki/French_franc

.1873. Goldmark – nowy system pieniężny Zjednoczonych Niemiec (1873 – 1914).
https://en.wikipedia.org/wiki/German_gold_mark
https://en.wikipedia.org/wiki/Unification_of_Germany
https://en.wikipedia.org/wiki/German_Empire
https://en.wikipedia.org/wiki/Unification_of_Germany

Before unification, the different German states issued a variety of different currencies, though most were linked to the Vereinsthaler, a silver coin containing 16 2⁄3 grams of pure silver. Although the mark was based on gold rather than silver, a fixed exchange rate between the Vereinsthaler and the mark of 3 marks = 1 Vereinsthaler was used for the conversion. Southern Germany had used the Gulden as the standard unit of account, which was worth 4⁄7 of a Vereinsthaler and, hence, became worth 1.71 (1 5⁄7) marks in the new currency. Bremen had used a gold based Thaler which was converted directly to the mark at a rate of 1 gold Thaler = 3.32 (3 9⁄28) marks. Hamburg had used its own mark prior to 1873. This was replaced by the gold mark at a rate of 1 Hamburg mark = 1.2 gold mark.

From 1 January 1876 onwards, the mark became the only legal tender. The name Goldmark was created later to distinguish it from the Papiermark (paper mark) which suffered a serious loss of value through hyperinflation following World War I (…).

The gold mark was on a gold standard with 2790 marks equal to 1 kilogram of pure gold (1 mark = 358 mg). From 1900 to 1933, the United States adhered to a gold standard as well, with the value of the dollar being fixed at a price of approximately 1⁄20 troy ounce (0.055 oz; 1.6 g) of gold (one troy ounce of gold was actually valued at US$20.67). The gold mark therefore had a value of approximately US$0.25. The monetary hegemon of the time when the gold mark was in use, however, was the pound sterling, with £1 being valued at 20.43 gold marks.

. 1876 Marka niemiecka staje się jedynym środkiem płatniczym na terenie ówczesnych Niemiec. Przyjęto złoty standard, w którym jeden funt angielski odpowiadał wartości 20,43 marek (złotych).

Moje uwagi niefachowca…

Widzimy powyżej wielokrotne próby unifikacji systemów pieniężnych świata. Mimo różnych nazw własnych (lokalnych) różnych monet, wszyscy starają się bić je tak, by sobie dokładnie odpowiadały. Czyli, by zawartość złota czy srebra w monecie była taka sama, bez względu jak się moneta nazywała i gdzie była bita.

Unifikacja systemów monetarnych przebiegała niezależnie od „unifikacji” krajów, łączenia się i dzielenia państw, tworzenia polityczno-wojskowych sojuszy, czy wojen. Przykładowo – polskie złotówki Królestwa Kongresowego były pieniądzem ni tylko na terenie Cesarstwa Rosyjskiego, ale i w Austrii.

Próby unifikacji systemu monetarnego Europy i świata były niezależne od wojen i polityki bieżącej poszczególnych krajów.

Wydaje się to dość dziwnym zjawiskiem, wskazującym na „ponadnarodowość” wczesnego kapitału i jakieś „oderwanie” gospodarki XIX wieku od polityki międzynarodowej poszczególnych państw.

Jest to niezrozumiały dla mnie dysonans, wskazujący na to, że zjawiska gospodarczo-finansowe przebiegały jakby w innej rzeczywistości niż oficjalnie nam znane zjawiska historyczno-polityczne.

Odpowiada to rozwojowi technologii, który Państwu od dłuższego czasu „wykładam”, a który jest inny niż oficjalna historia, nie zależy od oficjalnej historii tworzenia państw, powodów i przebiegu wojen. Wyraźnie widać, że odmiennie niż w XX wieku, wojna nie była „napędem” technologii!

Napędem technologii był powstający kapitał i jednoczesna likwidacja poprzedniego systemu rodowo-plemiennego, opartego na prawie salickim. (Omówię to w jednym z kolejnych odcinków).

Kolejna moja uwaga. Od czasów „niepamiętnych”, a na pewno od roku 1717 (Izaak Newton), istniał system „bimetaliczny” – czyli system pieniężny – w którym wartość monet srebrnych i złotych odpowiadała sobie w odpowiedniej proporcji (na ogół było to 15,5 do 1). W roku 1844 Anglia wprowadza system „jednometalowy”, czyli system pieniężny oparty na złocie (złoty standard). Jednak umowy międzynarodowe jakie zawiązywano do końca XIX wieku, nadal honorują system bimetaliczny (srebrno – złoty), ignorując niejako „złoty standard”.
https://en.wikipedia.org/wiki/Bimetallism

Pomijam na razie w swych rozważaniach kryzysy finansowe XIX wieku, choć to temat fascynujący i niezwykle blisko powiązany z rozwojem kolei na świecie.

Przykładowo: 1866 – upadek „banku bankierów”
https://en.wikipedia.org/wiki/Overend,_Gurney_and_Company
https://en.wikipedia.org/wiki/Panic_of_1866
https://en.wikipedia.org/wiki/Panic_of_1873
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_banking_crises

Pierwsza w historii (według Wikipedii) „finansowa bańska mydlana” to „Mississippi bubble”
https://en.wikipedia.org/wiki/Mississippi_Company
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Cantillon
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Law_(economist)
https://en.wikipedia.org/wiki/Tulip_mania
https://en.wikipedia.org/wiki/Tulip_period
(Informacje ciekawe, aczkolwiek od strony finansowo-prawno-historycznej całkowicie niewiarygodne).

O „złotym standardzie” Pan Stiepanienko napisał tak (nie jest to tłumaczenie ale mój opis): https://chispa1707.livejournal.com/2976792.html

W wyniku przegranej wojny, w roku 1919 nałożono na Niemcy kontrybucję w wysokości 269 miliardów marek w złocie. W roku 1923 zmniejszono te sumę do 132 miliardów.

Ówczesna złota marka odpowiadała 0,3584 grama czystego złota. Stąd, te 132 miliardy marek, stanowiły 47 309 ton złota (czterdzieści siedem tysięcy trzysta dziewięć ton).

Według oficjalnych danych, w roku 1950 światowy zapas złota wynosił 30 tysięcy ton, a w roku 1965 – wynosił on 38 tysięcy ton.

Jak widać, w roku 1923 nie istniało na całej naszej planecie 47 tysięcy ton złota jakich żądano od Niemiec.

Stąd wynika wniosek, że „złotego standardu” w tym czasie nie mogło być fizycznie!

Według Pana Stiepanienki, złoto stanowiło „szybkozbywalny”, rezerwowy towar, który mógł być „uruchamiany” jedynie w przypadku zerwania umów.

Na przykład – jeżeli istniała umowa wymiany polskiego zboża na niemiecką stal – w przypadku nieurodzaju i niemożności spełnienia umowy, złoto stawało się „towarem kompensującym” brak towaru. Czyli ilość złota przygotowanego na taka sytuację, powinna wynosić – powiedzmy – 5-10% wartości zerwanej umowy handlowej.

Złoto miało swoją cenę – czyli na przykład – 1 kg złota wart był 2790 marek, ale to nie znaczy, że za każdymi monetami o sumie 2790 marek „stał” 1 kg złota!.

Od początku wprowadzenia „złotego standardu” w roku 1844 Bank Anglii miał to na uwadze. Angielskie pieniądze papierowe po 1844 nie miały 100% ekwiwalentu w złocie! Bank może się zobowiązać, że może zwrócić dług złotem, ale takie przypadki występowały jedynie w wypadku zaistnienia zerwania kontraktu. Wtedy bank wymieniał pieniądze papierowe na złoto (zgodnie ze swoim zobowiązaniem), bo takich klientów było stosunkowo niewielu – 5 do 10 %.

Definicja Stiepanienki:

„W gospodarce zbudowanej na podstawie „złotego standardu”, gwarantuje się, że każda wypuszczona przez bank jednostka płatnicza może zostać wymieniona na określoną ilość złota na każde żądanie. Złoty standard spełnia swoje funkcje tylko wtedy, gdy wielkość żądań dotyczących wymiany /pieniędzy papierowych na złoto/ nie przekracza wartości rezerwy gotówkowej złota. Termin „każda emitowana przez bank jednostka płatnicza” nie powinien być interpretowany jako „wszystkie wyemitowane /przez bank/ jednostki monetarne”.”

Dodam do wpisu Pana Andrieja Stiepanienki informację o kontrybucji w wysokości 5 miliardów franków, jaką miała zapłacić Prusom Francja w wyniku przegranej wojny 1870-1871.

5 miliardów franków – to w przybliżeniu współczesne 100 miliardów dolarów XXI.

Polska Wikipedia podaje sumę odszkodowania równą tylko 200 milionów franków. (???)
https://en.wikipedia.org/wiki/Franco-Prussian_War
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojna_francusko-pruska
https://en.wikipedia.org/wiki/French_indemnity

Zakładając, że zgodnie z Łacińską Konwencją Monetarną, 1 frank = 0.290322581 grama czystego złota, otrzymujemy:
0.290322581 [g] x 5 mld = 1451612905 gramów = 1451612,905 kg = 1451,612905 ton czystego złota.

Zadziwiające są zapisy Wiedeńskiej Konwencji Monetarnej, którą zjednoczono trzy konkurujące ze sobą niemieckie systemy monetarne obowiązujące w Prusach (raczej państwa Północnych Niemiec), Austrii i Południowych Niemczech. Obowiązywała ona od 1857 do czasu „Zjednoczenia Niemiec” w roku 1871.

Niemcy Północne – liczą 23 miliony
Austria i Lichtenstein – 35 mln
Południowe Niemcy – 9-10 mln
Razem kraje „niemieckie” liczą w roku 1857 – 67-68 milionów obywateli.

Uzgodniono, że każdy kraj tej Unii będzie bił monety od roku 1857 do roku 1862 w ilości „co najmniej 24 talary monet na 100 osób do 1862 roku i co najmniej 16 sztuk / w domyśle monet o nominale wyższym niż dwa talary – a może 16 talarówek?/ na 100 osób co cztery lata od 1863 roku. Liczba monet dwa talary, które należy wybić pozostawiono do uznania każdego indywidualnego państwa.”

Przyznaję, że tego zapisu nie jestem w stanie pojąć. Chyba / moim zdaniem/, dopiero po roku 1857 zaczęto wprowadzać w Europie („niemiecko-austriackiej”) monety jako pieniądz! Na ogół wszystkie umowy „monetarne” nakładały na kraje emitujące monety, maksymalne, możliwe ilości bitych monet.

Przykładem są „Stany Papieskie” („Pontifexa”), gdzie nie tylko fałszowano na masową skalę monety, tłocząc je z mniejszą zawartością srebra, ale wprowadzając do obiegu większą niż mówiła o tym umowa ilość – informacja cytowana z Wikipedii jest gdzieś wyżej.

Ilości monet wprowadzanych do obiegu po roku 1857, w ilości „co najmniej 24 talary na 100 osób”, świadczą, że z pieniądzem mogli się spotkać jedynie mieszkańcy miast, czyli jakieś 5% społeczeństwa. Mieszkańcy wsi, czyli 95% społeczeństwa, nadal nie widziała na oczy monet w postaci pieniądza przez całe swoje życie, a używała lokalnych tokenów („płacideł”).

Moje rozumowanie wspiera wpis Pana Biekbułata Kamałowa i komentarz Pana Stiepanienki:
https://bskamalov.livejournal.com/4206709.html
https://chispa1707.livejournal.com/2454176.html

Informacja z roku 1876 mówi nam, że do tego roku na terenie Zjednoczonych Niemiec było w obiegu 1,3 mld złotych marek, prawie 200 milionów marek w srebrnych monetach, zaś drobnicy z miedzi i niklu było w obiegu o wartości niemal 32 miliony marek.

Jeżeli podzielimy ilość pieniędzy w obiegu przez ilość wszystkich obywateli (około 70 mln, z tego „aktywnych gospodarczo” pewnie 30 mln) – otrzymujemy „na głowę” – TYLKO około 10 (góra 20) marek!

Widzimy więc jak na dłoni, że w roku 1876 nie istnieje jeszcze system „kapitalistyczno-finansowo-monetarny”, ale POWSZECHNY system płacideł i tokenów!

Znikoma ilość „drobnych monet” w stosunku do monet o dużych nominałach, świadczy o tym, że te „pieniądze” nie trafiały do obiegu, ale były „towarem obrotu międzybankowego”.

Ale o różnicy pomiędzy „tokenem” i „pieniądzem”, o kosztach industrializacji XIX wieku, o jednym z największych kompleksów hutniczych świata – jaki się mieścił w podkrakowskiej wsi Mogiła (obecnie Nowa Huta), oraz o ciekawym sposobie uzyskiwaniem srebra – co moim zdaniem doprowadziło do opracowania technologii produkcji żelaza pudlingowego, można będzie poczytać w kolejnym odcinku.

Może też się zmieści kto za to wszystko płacił i jak to było związane z historią ziem zwanych Rzeczpospolitą…

~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~

Do tłumaczenia tekstów można stosować na przykład:
http://free-website-translation.com/

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

♫ – OFF TOPIC – SPIS TREŚCI tematów „OT”
https://kodluch.wordpress.com/2018/03/16/%e2%99%ab-off-topic-spis-tresci-tematow-ot/

https://kodluch.wordpress.com/about/

= = = = = = = = = = = = = = = = = =

3 uwagi do wpisu “♫ – OFF TOPIC – Synteza – część 1

  1. Do wykonania stempla czy matrycy wcale nie potrzeba super twardych materiałów . Można grawerować w miękkiej stali którą potem hartujemy. Proces znany od bardzo dawna .
    Nie wydaje mi się aby kiedykolwiek odlewano monety . Jest to proces czasochłonny i kosztowny oraz trudno powtarzalny. Znacznie szybciej i taniej jest przy..c młotem w stempel .
    Co do kontrybucji Niemiec po pierwszej wojnie światowej . Te 47000 ton złota to nie jest nic nierealnego jeśli gospodarka produkuje i sprzedaje. Nie znaczy to że Niemcy miały wykupić całe złoto świata i jeszcze połowę tego dokopac aby oddać kontrybucje.
    Dla przykładu: Mając powiedzmy 10000 zł możesz założyć firmę , nie ważne jaką. Jeśli jesteś w miarę sprawnym człowiekiem interesu możesz w roku obrócić powiedzmy 200 000 zł , zapłacić podatku 40000 zł , wierzycieli i się skromnie utrzymać a to wszystko z początkowego kapitału 10000 zł

    Polubione przez 2 ludzi

    • .1. Re: „Do wykonania stempla czy matrycy wcale nie potrzeba super twardych materiałów . Można grawerować w miękkiej stali którą potem hartujemy. Proces znany od bardzo dawna .”

      Do wykonania matrycy potrzebna potrzebny jest materiał „mocniejszy” od wykonywanej monety. Stal – to koniec XIX wieku!

      .2. „Nie wydaje mi się aby kiedykolwiek odlewano monety . Jest to proces czasochłonny i kosztowny oraz trudno powtarzalny. Znacznie szybciej i taniej jest przy..c młotem w stempel .”

      Problem polega na tym, że monety starozytne zaczęto masowo „znajdować” w drugiej połowie XIX wieku! Do pierwszej połowy XIX wieku znano tylko KILKA monet rzymskich czy greckich (bizantyjskich). O tym linkowałem juz dośc dawno. Te faktycznie starozytne monety były odlewami!

      .3. I tak i nie! 🙂
      O „złotym standardzie” Pan Stiepanienko napisał tu: https://chispa1707.livejournal.com/2976792.html

      Polubienie

Dodaj komentarz

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s