♫ – OFF TOPIC – Trzy wieki wykorzystania pary. (część 1. Newcomen i Watt)



Aby wykazać, że nie tylko potrafię „teoretyzować”, załączam zdjęcie zaprojektowanego i niedawno złożonego przeze mnie silnika Stirlinga…

♫ – OFF TOPIC – Trzy wieki wykorzystania pary. (część 1. Newcomen i Watt)

Od ponad 300 lat ludzkość wykorzystuje parę wodną jako przekaźnik energii, który ją transmituje z energii spalanego paliwa w użyteczną energię mechaniczną. Od prapoczątków „300-lecia pary”, udało się jedynie poprawić sprawność wykorzystania energii cieplnej, poprzez stosowanie lepszych materiałów, a więc i większych ciśnień pary czy poprzez zastosowanie turbin. Zaczęto także wykorzystywać energię cieplną powstałą z przemian materiałów rozszczepialnych, zastępując tym samym paliwa kopalne.

Po za tym, od trzech stuleci nie ma żadnych zmian w samym procesie!

Droga rozwoju sposobów wykorzystania pary i wymyślania kolejnych udoskonaleń w budowie silników parowych, jest doskonałym i wydawać by się mogło, że dość dobrze udokumentowanym procesem rozwoju techniki, który to proces miał ogromny wpływ na wydarzenia polityczne i społeczno-ekonomiczne.

Uważam, że prześledzenie poszczególnych etapów tego rozwoju, może dać odpowiedź na wiele zagadek historycznych i politycznych. Może też pomóc w rozszyfrowaniu prawdziwej historii Polski, jako jednej z ważnych części słowiańskiej i europejskiej układanki, gdyż rozwój techniki i przemysłu w Polsce XIX wieku był nierozerwalnie związany z rozwojem technologii XVIII i XIX wieku.

Prześledzenie postępów technologicznych, pozwala zrozumieć mechanizm powstania państwa polskiego na początku XIX wieku, oraz jego kres w roku 1865, gdy skarb Królestwa Polskiego włączono do budżetu Cesarstwa Rosyjskiego, a polskie złotówki zamieniły rosyjskie ruble.

UWAGA.

Niniejsza praca jest rodzajem „wykładu popularno-naukowego”, dlatego zawiera wiele skrótów, pomija też niektóre szczegóły technologiczne.

Wszystkie poniższe informacje pochodzą z Wikipedii, więc mają „papiesko-naukowy imprimatur”.

Silnik Newcomena (1664-1729)


Thomas Newcomen uważany jest za twórcę pierwszego silnika parowego, choć za chwilę wyjaśnię iż tak naprawdę pierwszy silnik parowy (wykorzystujący ciśnienie pary) wykonał Watt.

Jednak pierwsze urządzenia zamieniające ciepło spalania poprzez parę na ruch obrotowy, budował niejaki Heron z Aleksandrii (60 rok n.e.). Te niezwykle proste do wykonania turbiny (możecie Państwo pooglądać w sieci internetowej dużą ilość filmów na ten temat), mają jedną wadę. Bardzo duże obroty i stosunkowo mały moment obrotowy. Przy braku odpowiednich łożysk i bez możliwości zbudowania przekładni mechanicznych, nie można było turbin Herona wykorzystywać w przemyśle.

Co prawda, prace nad turbinami parowymi i wodnymi trwały przez cały wiek XIX, jednak dopiero w roku 1880 Pelton uzyskał pierwsze efekty. Po prostu, po roku 1880 stała się dostępna stal oraz obrabiarki (tokarki), na tyle precyzyjne, że można było wykonać dokładne łożyska ślizgowe, uszczelnienia i przekładnie spowalniające obroty.

Warto przypomnieć, że już w pierwszych eksperymentach ze swoją turbiną, Pelton osiągał 36 tysięcy obrotów na minutę!

Jak podaje Wikipedia:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Atmosferyczny_silnik_parowy
https://pl.wikipedia.org/wiki/Thomas_Newcomen

W 1698 roku angielski projektant maszyn Thomas Savery wynalazł urządzenie pompujące, które wykorzystywało parę do czerpania wody bezpośrednio ze studni za pomocą próżni wytworzonej przez skraplanie pary. Urządzenie zostało również zaproponowane do osuszania kopalni, ale mogło jedynie podnosić wodę o około 25 stóp (7,62 m). Silnik Saverego spalał duże ilości węgla, był bardzo nieekonomiczny.

Savery zaprasza do współpracy Newcomena.

W roku 1698, Thomas Newcomen zawiązał spółkę z Thomasem Saverym w celu produkcji silników parowych (które Newcomen patentuje w roku 1705). 14 lat później, w roku 1712, w kopalni węgla w Staffordshire uruchomiono pierwszy silnik parowy Newcomena.

Przyczyną dla której poszukiwano rozwiązania na jakie wpadli Savery i Newcomen, była woda która zalewała angielskie kopalnie węgla kamiennego. Ówczesne kopalnie były jak na nasze standardy płytkie, ich głębokość nie przekraczała kilkunastu, kilkudziesięciu metrów. Wymyślono sprytną, prostą pompę, która była wykonywana z brązu lub żeliwa, jednak działała ona tylko przy ruchach posuwisto-zwrotnych: „góra-dół”.

Początkowo takie urządzenia pompowe były napędzane przez konie. W tym czasie w Anglii wykorzystywano przy pompach kopalnianych pracę ponad 500 koni.

Poniżej znajdą Państwo dwa linki na animacje, które pokazują jak działał „silnik Newcomena”


.https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Newcomen_atmospheric_engine_animation.gif

http://www.animatedengines.com/newcomen.html

Newcomen wpadł na pomysł wykorzystania pewnej własności gazów, w tym pary wodnej. Jeżeli szczelnie zamknięty w jakiejś puszce gaz (powietrze, para wodna), ochłodzimy – to w naszej puszce z gazem wytworzy się podciśnienie. Czyli ciśnienie mniejsze niż na zewnątrz – gdzie panuje temperatura „pokojowa”.

Silnik Newcomena dział następująco. Wykonano cylinder i szczelny tłok. Cylinder ustawiono pionowo, a tłoczysko tłoka połączono poprzez kiwon (żuraw pompowy, kiwak, beam engine, pumpjack, cтанок-качалка), z liną (najczęściej z łańcuchem) która zwisała w szybie kopalni, na której końcu znajdowała się pompa wody. Urządzenie wyglądało jak waga szalkowa, czy laboratoryjna.

Po otwarciu zaworu nad kotłem tłok podnosił się pod wpływem ciężaru przeciwwagi, wypełniając cylinder parą.

Podczas ruchu tłoka do góry, do przestrzeni znajdującej się pod tłokiem, poprzez otworzony zawór wchodziła para wodna z kotła. Ciśnienie tej pary było „atmosferyczne”, dlatego też urządzenie Newcomena nazywamy „parowym silnikiem atmosferycznym”, nie wykorzystywano w nim energii ciśnienia gorącej pary, ale własności pary jako gazu, który może zmniejszyć swe ciśnienie po ochłodzeniu!

Gdy tłok znajdował się w górnym położeniu i w przestrzeni cylindra pod nim, znajdowała się gorąca para wodna, zamykano zawór wlotu pary, otwierano drugi zawór, przez który wtryskiwano pod tłok zimną wodę, która powodowała gwałtowne obniżenie temperatury i kondensację pary.

Zamiana pary w wodę, wytwarzała w cylindrze podciśnienie, które powodowało „wessanie tłoka”, opadnięcie tłoczyska w dół, a jednocześnie podniesienie się liny w szybie kopalni, wraz z pewną ilością wody.

Pracę „wykonywało” ciśnienie atmosferyczne które działało od góry na tłok, przesuwając go w dół.

Przed końcem ruchu tłoka w dół otwierano na moment kolejny zawór, przez który wydostawała się na zewnątrz skondensowana w cylindrze woda..

Masa wody którą podniosła lina podczepiona do pompy, wymuszała z kolei podniesienie tłoka poprzez „kiwon”, zaś otworzenie zaworu z parą powodowało wessanie przez tłok do cylindra kolejnej partii pary wodnej, którą znów w odpowiednim momencie schładzano.

Jeżeli „rozbujało się” to urządzenie, a wprawna osoba w odpowiednich momentach zamykała i otwierała trzy zawory, „silnik zaczynał pracować”, czyli wykonywać ruchy posuwisto-zwrotne.

Jak pisze Wikipedia, w pierwszych maszynach tłoki uszczelniane były w cylindrach sznurami z włókien konopnych, nasyconymi łojem. Przy regularnym chodzie, maszyny te wykonywały 12-15 cykli roboczych na minutę na długości 6-7 stóp angielskich (1,82 – 2,14 metra) . Do opalania kotłów w silnikach używano głównie węgla kamiennego. Przy ustabilizowanej, ciągłej pracy maszyny o cylindrze średnicy 32 cali (0,8 metra), jaka w 1788 r. została uruchomiona w Tarnowskich Górach (patrz niżej) zużywano 1,6-1,8 tony węgla na dobę.

Zgodnie z Wikipedią, pierwszy silnik parowy Newcomena został zainstalowany w kopalni węgla w Staffordshire w 1712, a w roku 1722, pierwsza maszyna systemu Newcomena była uruchomiona poza Anglią, w kopalni srebra w Bańskiej Szczawnicy na terenie dzisiejszej Słowacji, zaś w roku 1732 (3 lata po śmierci Newcomena w roku 1729), maszyna parowa została użyta do napędu maszyn o ruchu obrotowym.

W zasadzie, można stwierdzić (za Wikipedią), że pierwszą maszyną w której zastosowano parę jako środek pośredniczący pomiędzy źródłem ciepła a obrotowym wałem, skonstruowano w roku 1732!

Tak to mniej więcej działało:
http://www.animatedengines.com/unkbeam.html
http://www.animatedengines.com/grasshopper.html

Ale nadal był to „podciśnieniowy kiwon Newcomena”.

W latach 1712 – 1729 zainstalowano na terenie Europy ponad 100 maszyn Newcomena (z tego wynika, że produkowano rocznie ponad 5 takich maszyn – wcześniej budowanie pierwszej maszyny zajęło 14 lat).

Około roku 1850, pracowało w samej Anglii i Szkocji jeszcze około 250 takich silników.

Należy jeszcze raz podkreślić, że maszyna Newcomena nie wykorzystywała ciśnienia pary wodnej, ale energię jaką dostarczono wodzie, dla zamiany ją w parę pod ciśnieniem atmosferycznym.

19 stycznia 1788 w kopalni srebra „Fryderyk” w Tarnowskich Górach, został uruchomiony pierwszy silnik parowy systemu Newcomena. Maszyna została zbudowana w 1787 r. w zakładzie Samuela Homfraya w Penydarren koło Merthyr Tydfil w południowej Walii i zakupiona za 8448 talarów pruskich (wraz z przywozem). Posiadała cylinder parowy o średnicy 32 cali. Po okresie rozruchu 4 kwietnia 1788 r. uruchomiono ją na stałe; funkcjonowała (po przeniesieniu jej później na inne kopalnie) do 1857 r.

1934 – ostatni pracujący silnik Newcomena został wyłączony w Barnsley (Anglia).

Od momentu zbudowania pierwszej maszyny Newcomena (1712), przez kolejne 50 lat nastąpił całkowity, absolutny i zupełny zastój!

Rzecz zupełnie niebywała w historii techniki i technologii.

Silnik Watta (1736-1819)

.https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Watt7783.png/465px-Watt7783.png

 

 

 

 

 

Za wynalazcę maszyny parowej uważa się Jamesa Watta, który w 1763 roku udoskonalił atmosferyczny silnik parowy zbudowany wcześniej przez Thomasa Newcomena.

Pierwszy patent Watt otrzymuje w roku 1769.

Angielska Wikipedia podaje też datę 1781, jako datę usprawnienia przez Watta silnika Newcomena. Ale takich zagadek jest więcej, i do nich dojdziemy dalej…

Z Wikipedii:

„Pierwsze silniki były zasilane parą nasyconą, która częściowo skraplała się na chłodniejszych ściankach cylindra – co powodowało znaczne straty cieplne i obniżało sprawność. Dopiero wprowadzenie przegrzewaczy i w ich konsekwencji użycie pary nienasyconej doprowadziło do poprawy sprawności termodynamicznej silnika parowego. Dalszy wzrost sprawności był możliwy poprzez zastosowanie silnika o podwójnym rozprężaniu. Para, pod dużym ciśnieniem, dopływała do cylindra wysokociśnieniowego, a następnie była źródłem zasilania znacznie większego cylindra niskociśnieniowego. W wyniku podwójnego rozprężania energia pary odlotowej była znacznie mniejsza niż przy jednokrotnym rozprężaniu, co zwiększało sprawność.”

Mówiąc prościej – by uzyskać większą sprawność i moc – należało zastosować parę pod ciśnieniem!

Dalej Wikipedia:

W roku 1759, przyjaciel Watta, John Robinson, zainteresował go parą jako czynnikiem do przekazywania energii. Robinson twierdził, że „silnik parowy Newcomena istnieje już od pięćdziesięciu lat, znajdując zastosowanie głównie do pompowania wody z kopalni, ale przez cały ten czas nie został poprawiony, a bardzo niewielu ludzi rozumie zasadę jego działania.”

Zimą roku 1763 John Anderson, profesor z Uniwersytetu Glasgow, poprosił Watta o naprawę modelu atmosferycznego silnika parowego Thomasa Newcomena.


The model Newcomen engine upon which Watt experimented.
Photo of model Newcomen steam engine at the University of Glasgow, Scotland, which was repaired by James Watt. He used this model to test his separat condensor, inventing the modern steam engine.
Caption (model): In 1764, James Watt. In working to repair this Model, belonging to the Natural Philosophy Class in the University of Glasgow, made the discovery of a separate Condenser, which has identified his name to with that of the Steam Engine.
Original caption (book): ‚The Newcomen engine, in the repairing of which Watt was led to his great discoveries. Preserved in the University of Glasgow.’

Uniwersytecki model silnika miał dwucalowy cylinder i skok tłoka 6 cali.

Watt przeprowadza serię eksperymentów, w szczególności próbuje zamienić cylinder metalowy, na drewniany.

Ten wykonany z drewna cylinder zostaje nasycony olejem lnianym i następnie suszony w piecu. Ma to na celu z jednej strony osiągnięcie lepszej izolacji termicznej cylindra, a z drugiej strony ma poprawić smarowanie układu cylinder – tłok.

W trakcie naprawy i prób, Watt doszedł do wniosku, że silnik Newcomena jest zbyt energochłonny. Wynikało to z jego „nieprawidłowej konstrukcji”. Każdy kolejny suw tłoka wymagał nagrzania, a następnie schłodzenia pary wodnej, aby uzyskać jej kondensację. Powodowało to równocześnie ciągłe schładzanie się cylindra. Watt wpadł na pomysł usprawnienia działania maszyny. Wydzielona komora skraplania (lub kondensacji) rozwiązała problem, przez co cylinder główny mógł cały czas pozostawać ciepły.

Watt dowiódł eksperymentalnie, że 75% energii spalania węgla w kotle wytwarzającym parę, jest tracone na ciągłe ogrzewanie i chłodzenie cylindra w silniku Newcomena.

Działanie swojego wynalazku opisał sam Watt:

„Uświadomiłem sobie, że aby najlepiej wykorzystać parę, potrzebne było, po pierwsze, aby cylinder był zawsze równie gorący, jak wchodząca do niego para i, po drugie, aby para uległa kondensacji, należało ją oziębić do temperatury 100 stopni lub poniżej, jeśli było to możliwe. Sposoby osiągnięcia tego nie były od razu widoczne.”

„Wynalazek został opatentowany dopiero w 1769 dzięki pomocy przemysłowca Johna Roebucka, który otrzymał dwie trzecie udziałów. Maszyną zainteresowany był też przemysłowiec Matthew Boulton, jednak brak porozumienia pomiędzy Roebuckiem a Wattem uniemożliwił wykorzystanie jej już wtedy. Watt podjął więc zawód mierniczego przy budowie kanałów i porzucił zainteresowanie maszyną parową.

Dopiero po 13 latach od skonstruowania prototypu na Uniwersytecie Glasgow, w roku 1776 r. w kopalni Bentley zaprezentowano działanie pierwszej przemysłowej maszyny parowej Watta.

Maszyna ta od pierwszej chwili jej uruchomienia wykonywała około 14-15 suwów na minutę i opróżniała szyb (głębokości 90 stóp (27,4 metra) i zalany wodą do wysokości 57 stóp = 17,4 metra) w niecałą godzinę.

Maszyna parowa Watta zużywała 4-krotnie mniej paliwa niż maszyna Newcomena, więc odniosła duży sukces, a zamówienia nadeszły z całego kraju. Silnik mógł jedynie wykonywać ruchy góra-dół, jednak rozwój przemysłu bawełnianego spowodował, że potrzebne stało się wykonywanie również ruchów rotacyjnych.”

Tako rzecze Wikipedia. Do ostatniego zdania wrócę w dalszej części „wykładu”, gdyż jest to niezwykle ważna kwestia związana z czymś co nazwałem „Kłamstwem Wattowskim”.

Czyli, po stworzeniu rewolucyjnego wynalazku, Watt na 13 lat zajmuje się zupełnie czymś innym ( w tym osiem lat wynajmowania się jako geodeta i inżynier). Niebywałe!

A jak działało usprawnienie Watta?

Jak widzimy na rysunkach znajdującym się wyżej, wszystko wyglądało jak silnik Newcomena.

 

 

 

Do podnoszenia tłoka do góry służyło ciśnienie pary. Masa części wiszącej na kiwonie (D) była większa jak wiszącej po lewej stronie (F). Gdy ciśnienie pary podniosło tłok do góry, jednocześnie lina która była połączona z pompą w szybie kopalni opadła na dół. Pompa pobierała porcje wody, zamykano zawór pary z kotła (V), otwierano zawór V’, para wpadała do zbiornika C gdzie ulegała kondensacji. Brak ciśnienia pod tłokiem (B), powodował, że tłok opadał w dół, a odpowiednia ilość wody była podnoszona dzięki ruchowi w górę ramienia F.

Co było przyczyną, że tak proste rozwiązanie nie zostało wdrożone od razu, ale po 13 – 18 latach?

Przypomnę, że zapotrzebowanie na sprawne silniki napędzające pompy kopalniane było wtedy ogromne!

Co prawda Savery i Newcomen także pracowali 14 lat nad zbudowaniem działającego prototypu, ale minęło już 50 lat, i technologia powinna pójść na tyle do przodu, a zapotrzebowanie rynkowe na tyle ogromne, że Watt nie powinien mieć problemów ani ekonomicznych, ani technicznych!

Należy przypomnieć, że Newcomen po zbudowaniu pierwszej maszyny, od razu produkował co najmniej 5 sztuk maszyn rocznie!

Co podpowiada Wikipedia?
https://en.wikipedia.org/wiki/James_Watt
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B0%D1%82%D1%82,_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81

Cytuję:

Pomimo potencjalnie wykonalnego projektu, nadal istniały znaczne trudności w konstrukcji pełnoskalowego silnika. Wymagało to kapitału, część pieniędzy przekazał Wattowi jego przyjaciel, profesor Joseph Black. Bardziej znaczący wsparcie finansowe otrzymał od Johna Roebucka, założyciela słynnych Carron Iron Works w pobliżu Falkirk, z którym Watt nawiązał współpracę. Roebuck mieszkał w Kinneil House w Bo’ness, w tym czasie Watt pracował nad doskonaleniem swojej maszyny parowej w domku przylegającym do domu Roebucka.

Główna trudność polegała na obróbce tłoków i cylindrów. Ówcześni mechanicy byli raczej kowalami i nie byli w stanie wyprodukować komponentów z wystarczającą precyzją. Dużo kapitału wydano na opatentowanie wynalazku Watta. Pozbawiony finansów Watt był zmuszony podjąć pracę – najpierw jako geodeta, a następnie jako inżynier budownictwa lądowego – przez osiem lat.

Tymczasem, Roebuck zbankrutował, a Matthew Boulton, który był właścicielem fabryki Soho Manufactory niedaleko Birmingham, nabył prawa patentowe. Przedłużenie działania patentu do roku 1800 uzyskano w 1775 roku.

Poprzez Boultona Watt wreszcie miał dostęp do jednych z najlepszych mechaników na świecie. Trudność z wytworzeniem dużego cylindra z ciasno dopasowanym tłokiem rozwiązał John Wilkinson, który opracował techniki precyzyjnego wytaczania elementów wytwarzanych armat w Bersham, niedaleko Wrexham w Północnej Walii. Watt i Boulton zawarli niezwykle udaną spółkę (Boulton and Watt), która trwała przez następne dwadzieścia pięć lat.

W 1776 roku zostały zainstalowane pierwsze silniki przemysłowe. Te pierwsze silniki zostały użyte do napędzania pomp i wytwarzały tylko ruch posuwisto-zwrotny. Projekt okazał się sukcesem komercyjnym i przez następne pięć lat Watt był bardzo zajęty instalowaniem większej liczby silników, głównie w Kornwalii, do pompowania wody z kopalni.

Te pierwsze silniki nie były produkowane przez Boultona i Watta, ale zostały wykonane przez innych, zgodnie z rysunkami wykonanymi przez Watta, który pełnił rolę inżyniera konsultanta. Budowa silnika i jego testy były nadzorowane najpierw przez Watta, a potem przez personel zatrudniony przez firmę.

Były to niezwykle duże maszyny. Pierwsza, na przykład, miała cylinder o średnicy około 50 cali (1,27 metra) i całkowitej wysokości około 24 stóp (7,3 metra), i wymagała budowy specjalnego budynku do jego instalacji. Boulton i Watt naliczyli roczną opłatę równą jednej trzeciej wartości zaoszczędzonego węgla w porównaniu do silnika Newcomen wykonującego tę samą pracę.

Zakres zastosowania wynalazku został znacznie poszerzony, gdy Boulton namówił Watta do przekształcenia ruchu posuwisto-zwrotnego tłoka w celu wytworzenia mocy obrotowej do szlifowania, tkania i frezowania.

W tym celu przede wszystkim konieczne było przekształcenie ruchu wahadłowego wahacza – kiwona w ciągły obrót wału. Oto, o czym pisze Watt w swoim dzienniku z 5 września 1779 roku:

„Mógłbym zamienić ruch posuwisto-zwrotny na ruch obrotowy za pomocą korb, tak że wał kręcił by się w dowolnym kierunku, zgodnie z życzeniem. Taka maszyna nie miałaby /zbędnych/ kół, łańcuchów, nakładek i umożliwiła by ona lepsze wykorzystanie pary, proporcjonalne do wymaganej / potrzebnej/ siły.”

W innym miejscu Watt pisze, że zastosowanie podawania ciśnienia pary raz na jedną a potem drugą stronę tłoka, pozwoliłoby (dzięki wyeliminowaniu łańcucha w szybie kopali i zastosowaniu cięgieł żelaznych) na wydatne zwiększenie ilości pompowanej wody.

Watt zbudował nawet model, który działa z nowym mechanizmem – korbą.

Chociaż mechanizm korbowy wydawał się oczywistym rozwiązaniem dla zamiany ruchu posuwisto-zwrotnego w obrotowy, Watt i Boulton zostali wstrzymani patentem który posiadał James Pickard.

Pickard zaproponował umowę, według której zezwolił by Wattowi na korzystanie ze swojego patentu, w zamian za dostęp do patentu Watta na skraplacz.

Watt stanowczo się temu sprzeciwiał i ominął w roku 1781 patent Pickarda z roku 1780 , przez swój układ zębato-planetarny tak zwanej „przekładni obiegowej”.

https://en.wikipedia.org/wiki/Sun_and_planet_gear

Moim zdaniem, powyższy pomysł jest niezły, ale tak skomplikowany, że jego wykonanie bez użycia stali i możliwości wykonania ogromnych i precyzyjnie wykonanych kół zębatych, niemożliwy do realizacji przed rokiem 1880. Takie elementy musiały przenosić wielotonowe obciążenia i nie nadawały się do maszyn szybkoobrotowych. Wydaje się, że ta przekładnia planetarna Watta mogła wytrzymywać tylko kilka obrotów na minutę przy stosunkowo małym obciążeniu.

Jednak wiele rysunków maszyn parowych Watta z pierwszej połowy XIX wieku, zawiera tak rozwiązaną przekładnię obiegową. Szczegół ten jest często dobrze widoczny na rysunkach i przekrojach silników stosowanych na statkach. Ale o tym będzie w kolejnych częściach opowieści.

Jak pisze dalej Wikipedia, w ciągu następnych sześciu lat, Watt dokonał szeregu innych ulepszeń i modyfikacji silnika parowego.

Wpadł na pomysł zbudowania silnika podwójnego działania, w którym para działała naprzemiennie po dwóch stronach tłoka.

Watt opisał metody tworzenia pary „ekspansywnej”, to jest pary o ciśnieniach znacznie wyższych od atmosferycznych. Stworzył opis złożonego silnika, który łączył w sobie dwa lub więcej cylindrów.

W 1781 i 1782 roku Watt otrzymuje dwa dodatkowe patenty. Jednym z nich było stosowanie specjalnego „wskaźnika pary”, rodzaj tabelki informującej o zależności ciśnienia w cylindrze w stosunku do jego objętości. Wikipedia twierdzi, że w roku 1782 Watt opatentował silnik z tłokiem dwustronnego działania – czyli para pracowała raz z jednej raz z drugiej strony tłoka.

Drugi raz podkreślam doniosłość tej informacji z Wikipedii.

Innym ważnym wynalazkiem z roku 1784, z którego Watt był najbardziej dumny, był matematyczny opis „ruchu równoległego” (parallel motion), co było niezbędne do wyliczania zamiany ruchu prostoliniowego (posuwisto-zwrotnego) na obrotowy za pomocą kołyszącego się ramienia belki „kiwona”. Było to niezwykle istotne dla konstruktorów maszyn parowych typu „kiwon” – a praktycznie tylko takie budowano.

https://en.wikipedia.org/wiki/Parallel_motion

Animation of Watt’s parallel motion

W roku 1788 Watt patentuje swój regulator odśrodkowy – rodzaj automatycznego zaworu, wykorzystującego siłę odśrodkową do stabilizacji obrotów silnika parowego.

Wszystkie te ulepszenia tworzyły silnik, który był nawet pięciokrotnie bardziej efektywny pod względem wykorzystania paliwa niż silnik Newcomena.

Jak pisze Wikipedia, „ze względu na niebezpieczeństwo wybuchu kotłów, które znajdowały się na bardzo prymitywnym etapie rozwoju, oraz ciągłe problemy z wyciekami pary, Watt ograniczył użycie pary wysokociśnieniowej – wszystkie jego silniki wykorzystywały parę przy ciśnieniu zbliżonym do atmosferycznego.” Podkreślamy kolejne, niezwykle istotne twierdzenie Wikipedii!

Pierwszy silnik parowy zbudowany według patentu Watta w Niemczech, powstaje w 1848 roku, we Freibergu.

W roku 1859 pierwszy silnik Watta w Hiszpanii uruchamia firma londyńska „D. Napier and Son”.

Ale zanim zaczęto produkować silniki według patentu Watta, musiał on wraz ze swoim wspólnikiem Boultonem przejść swoistą drogę przez mękę.

Edward Bull zaczął konstruować silniki dla Boultona i Watta w Kornwalii w 1781 roku, czyli po pięciu latach od uruchomienia pierwszego silnika w kopalni Bentley.

W 1792 roku Bull zaczął produkować również silniki według własnego projektu, który zawierał oddzielny kondensator, co naruszało patenty Watta. Dwaj bracia, Jabez Carter Hornblower i Jonathan Hornblower Jnr również zaczęli w tym samym czasie budować podobne silniki. Inni zaczęli modyfikować silniki Newcomena, dodając skraplacz, a właściciele kopalni w Kornwalii przekonali się, że patent Wata nie może być przez niego egzekwowany. Zaczęli wstrzymywać płatności należne Boultonowi i Wattowi, i ich zyski z patentu w 1795 roku znacznie spadły. Z łącznej kwoty 21 000 funtów (równowartość 1 990 000 funtów w 2016 roku), Boulton i Watt otrzymali tylko 2 500 funtów. Watt został zmuszony do stawienia się w sądzie, aby wyegzekwować swoje roszczenia patentowe.

Zaczęły się wieloletnie procesy patentowe o uznanie patentów Watta. Bull po raz pierwszy zostaje pozwany w 1793 roku.

W międzyczasie wydano nakazy sądowe przeciwko sprawcom naruszenia patentu Watta, zmuszając ich do wniesienia tantiem do depozytu sądu. Rozprawa w sprawie ustalenia ważności specyfikacji patentu Watt, która miała miejsce w następnym roku (1794), była niejednoznaczna, ale nakazy pozostały w mocy, zaś sprawcy naruszenia, z wyjątkiem Jonathana Hornblowera, zaczęli rozstrzygać swoje sprawy na korzyść wynalazcy. Hornblower wkrótce został postawiony przed sądem, a wyrok czterech sędziów (w 1799 r.) zdecydowanie przemawiał na korzyść Watta.

Kolejnym trudnym przypadkiem była sprawa wniesiona przeciwko przyjacielowi Watta i Boultona, Johnowi Wilkinsonowi, który rozwiązał dla Watta problem dokładnego wytaczania cylindra. Wilkinson zbudował bez wiedzy Boultona i Watta około dwadzieścia silników. Sprawę załatwiono ostatecznie w roku 1796 poprzez uregulowanie należności za naruszenia patentowe.

Boulton i Watt nigdy nie otrzymali wszystkiego, co im się należało, ale spory zostały w końcu rozstrzygnięte bezpośrednio między stronami lub w drodze arbitrażu. Wszystkie te spory były niezwykle kosztowne zarówno pod względem finansowym, jak i czasowym, ale ostatecznie zakończyły się sukcesem firmy „Boulton i Watt”.

Powyższe informacje nie są moją OPINIĄ, ale zebranymi przeze mnie informacjami z Wikipedii!

Kalendarium – daty i wydarzenia według Wikipedii

1698
Angielski projektant maszyn Thomas Savery wynalazł urządzenie pompujące, które wykorzystywało parę do czerpania wody bezpośrednio ze studni za pomocą próżni wytworzonej przez skraplanie pary. Urządzenie zostało również zaproponowane do osuszania kopalni, ale mogło jedynie podnosić wodę z około 25 stóp (7,62 metra). Silnik Saverego spalał duże ilości węgla, był bardzo nieekonomiczny.

1698
Thomas Newcomen zawiązał spółkę z Thomasem Saverym w celu produkcji silników parowych

1705
Newcomen patentuje swoją maszynę

1712
Uruchomiono pierwszy silnik parowy Newcomena w kopalni węgla w Staffordshire.

1722
Pierwsza maszyna systemu Newcomena była uruchomiona poza Anglią, w kopalni srebra w Bańskiej Szczawnicy na terenie dzisiejszej Słowacji

1729 – umiera Thomas Newcomen – ponad 100 silników parowych zainstalowano w kopalniach Europy (budowano 5 maszyn rocznie).

1732
Maszyna parowa Newcomena została użyta do napędu maszyn o ruchu obrotowym.

1788
Uruchomienie maszyny parowej Newcomena w Tarnowskich Górach. Maszyna funkcjonowała (po przeniesieniu jej później na inne kopalnie) do 1857 r.

1759
John Robinson, zainteresował Watta parą, jako czynnikiem do przekazywania energii.

1763
James Watt wprowadził pierwsze ulepszenia poprawiające wydajność

1764
Watt pracuje nad modelem silnika Newcomena ( model, belonging to the Natural Philosophy Class in the University of Glasgow). Watt wprowadza do silnika Newcomena kondensor pary, tworząc silnik parowy.

1766
Maszyna parowa Watta użyta do napędu miechów hutniczych. Zapis z Wikipedii dość zaskakujący, bo dopiero 10 lat później zastosowano po raz pierwszy maszynę parową i to w kopalni dla osuszania kopalni a nie napędzania miechów hutniczych. Wikipedia myli się w zeznaniach? A może Wikipedia myli Watta z Newcomenem? Wtedy by pasowało!

1769
Opatentowanie przez Watta wydzielonej komory skraplania – pierwszy patent Watta

1771
Pierwszy pojazd parowy – Nicolas-Joseph Cugnot, Paryż

1775
Założenie wspólnie z Matthew Boultonem w Soho pod Birminghamem, pierwszej na świecie wytwórni maszyn parowych, do 1800 zbudowano ok. 250 maszyn

1775
Przedłużono okres ochrony patentowej silnika Watta do roku 1800

1776
Po 13 latach od skonstruowania prototypu, w kopalni Bentley (niektóre źródła piszą o Bloomfield) zaprezentowano działanie maszyny Watta, która wypompowywała wodę z kopalni.

1779
Watt pisze w pamiętniku, że mógłby wyprodukować maszynę z ruchem obrotowym

1780
Patent Pickarda na korbowód (przekładnię korbową)

1781
Watt obchodzi patent Pickarda, patentując „przekładnię obiegową”. Wikipedia opisuje to w ten sposób: „wynalezienie zespołu przekładni do zamiany ruchu postępowo-zwrotnego na obrotowy (umożliwiło to zastosowanie silnika parowego w pojazdach)”.

1781
Watt patentuje „wskaźnik pary”, rodzaj tabelki informującej o zależności ciśnienia w cylindrze w stosunku do jego objętości.

1781
Watt usprawnia silnik Newcomena (angielska Wikipedia)

1781
Edward Bull z Kornwalii zaczyna konstruować silniki dla Boultona i Watta.

1782
Watt opatentował silnik z tłokiem dwustronnego działania – czyli para pracowała raz z jednej raz z drugiej strony tłoka. Według Wikipedii: „zakończenie budowy parowego silnika dwustronnego działania – pierwszy przemysłowy silnik parowy”.

1783
Według Wikipedii: „pierwsza walcownia z walcarkami i innymi maszynami napędzanymi parą – J. Wilkinson, Anglia”

1783
Pierwsze próby z łodzią o napędzie parowym – C. F. Jouffroy d’Abbans, rzeka Saona koło Lyonu,

1784

Engraving of a 1784 steam engine designed by Boulton and Watt.

1784
Watt patentuje matematyczny opis „ruchu równoległego” (parallel motion), co było niezbędne do wyliczania zamiany ruchu prostoliniowego (posuwisto-zwrotnego) na obrotowy za pomocą kołyszącego się ramienia belki „kiwona”.

1787
19 stycznia 1788 w kopalni srebra „Fryderyk” w Tarnowskich Górach został uruchomiony pierwszy silnik parowy systemu Newcomena. Maszyna została zbudowana w 1787 r. w zakładzie Samuela Homfraya w Penydarren koło Merthyr Tydfil w południowej Walii.

1788
Watt patentuje swój regulator odśrodkowy – rodzaj automatycznego zaworu, wykorzystującego siłę odśrodkową do stabilizacji obrotów silnika parowego.

1792
Edward Bull oraz Jabez Carter Hornblower i Jonathan Hornblower Jnr zaczynają budować silniki Watta. Inni zaczynają przerabiać silniki atmosferyczne Newcomena na parowe Watta

1793
Bull po raz pierwszy zostaje pozwany do sądu przez Watta. Sąd wydaje nakazy sądowe przeciwko sprawcom naruszenia patentu Watta, zmuszając ich do wniesienia tantiem do depozytu sądu.

1794
Rozpoczynają się rozprawy sądowe.

1795
Spadają zyski z patentów Watta. Właściciele kopalni w Kornwalii przekonali się, że patent Wata nie może być przez niego egzekwowany. Zaczęli wstrzymywać płatności należne Boultonowi i Wattowi.

1797
Richard Trevithick buduje pierwszy silnik wysokociśnieniowy

1799
Wyrok korzystny dla Watta (przeciwko Hornblowerowi – wyrok czterech sędziów zdecydowanie przemawiał na korzyść Watta.)

1800
Kiedy w 1800 r. wygasły prawa do patentu, Watt wycofuje się z interesów i przechodzi na emeryturę.

1802
Richard Trevithick otrzymuje patent na silnik parowy wysokociśnieniowy. Silnik Trevithicka wykonuje 40 „skoków tłoka” na minutę, przy „nadzwyczajnie wysokim ciśnieniu pary” – 145 psi ~= 10 atmosfer.

1804
Pierwsza przemysłowa kolejka parowa na szynach – R. Trevithick, Anglia,

1807
Pierwszy działający parostatek,

1810
William Murdoch zostaje partnerem w spółce Boultona i Watta. Przechodzi na emeryturę 20 lat później, w wieku 76 lat (1830).

1817

Firma Watta buduje dmuchawę napędzaną silnikiem parowym. A Boulton & Watt blowing engine re-erected on the Dartmouth Circus roundabout on the A38(M) in Birmingham, UK. It was built in 1817 and used in Netherton at the ironworks of M W Grazebrook.

1829
Nadal trwają problemy z odlewaniem żeliwnych cylindrów do maszyn parowych. Na odlanych 20 szt, jeden działa.

1849
Firma Boultona i Watta (właścicielami są synowie wspólników – od roku 1800), zostaje przemianowana na „James Watt & Co.” . Firma wytwarza silniki parowe do roku 1895, kiedy to została sprzedana firmie W & T Avery Ltd .

1850
W Europie pracuje jeszcze ok. 250 silników Newcomena

1848
We Freibergu powstaje pierwszy silnik parowy zbudowany według patentu Watta w Niemczech

1857
Zakończyła pracę maszyna Newcomena z Tarnowskich Gór.

1859
Pierwszy silnik Watta dla Hiszpanii uruchamia firma londyńska „D. Napier and Son”.

1910
Pierwszy silnik hiszpański Watta zostaje przekazany jako eksponat do hiszpańskiej uczelni górniczej w Madrycie.

1934
Ostatni pracujący silnik Newcomena został wyłączony w Barnsley

Dodatkowe mapki i komentarz.


http://advrider.com/index.php?threads/the-crocs-guide-to-stationary-steam-engines.756771/page-3

Komentarz:
The sixth map for 1800 shows them all over the place. The truth of the matter is there were 110 Newcomen steam engines (atmospheric if you are a pedant) in 1733 when Newcomen’s patent expired (actually Savery’s) yet the Science Museum map for 1744 would leave one with the impression that it was the only steam engine in the world in 1744. I accept that the careful reader would distinguish that the map shows only engines by Watt. The text on the panel uses the word invent twice as well as ‘Watt’s engine’ twice. Despite Watt’s improvements, Common Engines (as Newcomen’s engines were then known) remained in use for a considerable time, and many more Newcomen engines than Watt ones were built even during the period of Watt’s patent (up to 1800), as they were cheaper and less complicated: of over 2,200 engines built in the eighteenth century, only about 450 were Watt engines. It is stated that there were 1454 Newcomen engines in 1800 while there were just 496 Watt engines. That is 3 Newcomen engines for each Watt engine.
Posters like these at the Science Museum where Newcomen is simply excluded from the maps is what perpetuates the myth that Watt invented the steam engine.

Tłumaczenie:

Mapa z roku 1800 (Science Museum ) pokazuje że wszędzie pracują silniki Watta. Prawda jest jednak taka, że w roku 1733 (kiedy patent Newcomena wygasł (w rzeczywistości patent Savery’ego)) pracowało 110 silników parowych Newcomena (atmosferycznych, jeśli jesteś pedantem). Mapa z roku 1744 pozostawiła wrażenie, że był tylko jeden silnik parowy na świecie. Zgadzam się, że uważny czytelnik rozróżniłby, że mapa pokazuje tylko silniki Wata. Tekst na panelu (z Muzeum) używa dwa razy słowa „silnika Watta”. Pomimo udoskonaleń Wata, Common Engines (jak wtedy nazwane były silniki Newcomena) pozostawały w użyciu przez dłuższy czas, a więcej silników Newcomena niż Watta zostało zbudowanych w okresie patentowym silników Watta (do roku1800), ponieważ były one tańsze i mniej skomplikowane.

Z ponad 2200 silników zbudowanych w XVIII wieku, tylko około 450 było silnikami Watta. Muzeum Techniki informuje, że w 1800 r. istniało 1454 silników Newcomena, podczas gdy silników Watta zaledwie 496. Czyli że na każde 3 silniki Newcomena przypadał jedn silnik Watta.

Plakaty takie jak te w Science Museum, gdzie Newcomen jest po prostu wymazany z map i informacji, utrwalają mit, że to Watt wynalazł silnik parowy.


Wykres porównawczy zużycia węgla (efektywność silników)

Obrotowy silnik Watta

Najdonioślejszym odkryciem Watta był jego pomysł na wykorzystanie ciśnienia pary do przepychania tłoka w cylindrze, przez podawanie tego ciśnienia raz jednej a raz z drugiej strony tłoka. Taki silnik mógłby posiadać cylinder ustawiony poziomo, nie trzeba by było budowania ogromnych konstrukcji typu „kiwon”.

Do stworzenia takiego silnika potrzeba jednak wykonania urządzenia, które będzie w sposób automatyczny przekierowywać w odpowiednim momencie parę na jedną i drugą część tłoka.

Przypomnę w tym miejscu opis Wikipedii, dotyczący obsługi maszyn Watta, typu „kiwon”.

Krótko mówiąc, maszynista musiał posiadać wielkie zdolności manualne oraz refleks, bo przez cały czas pracy maszyny, w odpowiednich momentach jej pracy przełączał w odpowiedniej sekwencji trzy zawory. Mimo, ze maszyny Watta wykonywały kilka, czy kilkanaście „skoków” na minutę, praca takiego specjalisty wydaje się nam teraz wręcz niemożliwa do wykonywania.

Aby w sposób automatyczny „przerzucać” ciśnienie pary z jednej strony na drugą stronę cylindra (tłoka), należało skonstruować specjalny suwak – rozdzielacz. Urządzenie takie nazywamy „suwakiem” (Piston valve, Valve gear, Золотник (распределитель), skrzynia suwakowa, Schieber, Steuerung, czasem: stawidło suwakowe, stawidło zaworowe ).


Scan from Hawkins (b.1833), Nehemiah (1904 edition of 1897 book. Originally published in 1897, later expanded to cover internal combustion engines.) New Catechism of the Steam Engine, New York: Theo Audel
https://en.wikipedia.org/wiki/Piston_valve_(steam_engine)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Budowa_parowozu
Zawory — kontroluą ilość pary trafiającej do cylindrów; za synchronizację odpowiada tłok w cylindrze suwaka, którego położenie jest zmieniane poprzez wodzik.
Skrzynia suwakowa — mała, często cylindryczna komora znajdująca się bezpośrednio nad lub obok głównego cylindra, odpowiedzialna za rozdział dostarczanej pary wlotowej.


The major components of a Watt pumping engine


http://www.animatedengines.com/watt.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Watt_steam_engine


A beam engine of the Watt type (Una máquina de vapor de tipo Watt), built by D. Napier and Son (London) in 1859. It was one of the first beam engines installed in Spain. It drove the coining presses of the Royal Spanish Mint until the end of the 19th century. In 1910 it was donated to the Higher Technical School of Industrial Engineering of Madrid (part of the UPM) and installed in its lobby.

.https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/14/Loughborough_Beam_Engine_-geograph.org.uk-_2734519.jpg


A preserved Watt beam engine at Loughborough University

Ale o suwakach stosowanych w silnikach parowych, oraz o tym kiedy je zaczęto stosować, napiszę w kolejnym odcinku, dowodząc że zaczęto je wykonywać dopiero w latach 1835-1840 a może nawet dużo później…

Na zakończenie, dodam opis znaleziony przez Pana Bekbułata Kamałowa w czasopiśmie technicznym z roku 1893 (Nauka i Życie).

https://bskamalov.livejournal.com/4165158.html

 

Redakcja przypomina Czytelnikowi jaki był stan przemysłu światowego przed 70 laty, czyli około roku 1823. Nie istniały wtedy ani wiertarki, ani walcarki które produkowałyby „żelazo płaskie”.

Przed 70-laty wszystko wykonywano ręcznie prostymi środkami. Każdy wynalazca musiał własnoręcznie wykonać wszystkie elementy maszyny, a blacha żelazna w tamtych czasach była „nierównomierna jeżeli chodzi o jej grubość i wytrzymałość”.

Gdy James Watt przystąpił do wykonania swojego pierwszego silnika parowego, własnoręcznie wykonywał jego elementy.

Pierwszy cylinder jaki odlano dla Watta miał wżery i nierówności na całej powierzchni wewnętrznej.

Obecnie (1893), nasze maszyny pozwalają produkować elementy z matematyczną dokładnością, nawet przy ich ogromnych wymiarach. 70 lat temu koszt maszyn była niewiarygodnie wysoki.
Jeden z najstarszych w Anglii budowniczy maszyn Whitworth (prawdopodobnie John Whitworth 1803-1887), opowiadał że 40 lat temu (1853) odlewane cylindry były polerowane ręcznie. Koszt ręcznego polerowania cylindra wynosił 15 franków na stopę kwadratową, a teraz (1893), koszt ręcznego polerowania cylindra wynosi 0,125 franka.

Dodam, że w kolejnym odcinku omówię silniki stosowane w lokomotywach i parostatkach. Nie uprzedzając faktów, do powyższego opisu stanu przemysłu początku XIX wieku, wspomnę że w roku 1829 odbył się słynny „Rainhill Trials” – konkurs na lokomotywę do obsługi kolei Liverpool – Manchester. Odbył się on w październiku 1829, niedaleko Rainhill (okolice Liverpoolu) w Anglii.

Do konkursu przystąpiło czterech producentów lokomotyw. Niestety, lokomotywa „Sans Pareil” (z fr. Niezrównana) – zbudowana przez Timothy’ego Hackwortha przegrała konkurs z banalnego powodu – pęknięcia jednego z dwóch cylindrów. Grubość ścian cylindra miała wynosić około 1 3/4 cala (44 mm), ale w momencie awarii okazało się, że jest to zaledwie 5/8 cala (16 mm). A Hackworth do swojej „konkursowej” lokomotywy wybrał dwa najlepsze cylindry z 20 specjalnie na tę okazję odlanych sztuk.

Podsumowując informacje z Wikipedii:

.1. Silniki „atmosferyczne” Newcomena są budowane od roku 1712 do co najmniej roku 1787, czyli buduje się je jeszcze przez co najmniej 20 lat od uruchomienia przez Watta pierwszej działającej w kopalni maszyny parowej (1776).

.2. W roku 1732 maszyna parowa Newcomena została użyta do napędu maszyn o ruchu obrotowym. Jedyną możliwą zamianą ruchu posuwisto-zwrotnego na obrotowy jest zastosowanie korby (korbowodu / przekładni korbowej). Zadziwia fakt, patentowania takiego mechanizmu przez Pickarda w roku 1780 i próby obejścia tego patentu przez Watta w roku 1781 poprzez opatentowanie „przekładni obiegowej”.

.3. W roku 1776, po 13 latach od skonstruowania prototypu, w kopalni Bentley uruchomiono pierwszą maszynę Watta. Mimo „dużej liczby zamówień” jakie otrzymuje firma Boultona i Watta, przez co najmniej kolejne 20 lat są nadal produkowane maszyny Newcomena.

.4. W roku 1775 powstaje spółka Watt – Boulton. Według Wikipedi – firma buduje do roku 1800 około 250 maszyn parowych Watta. Jest to o tyle dziwne, że do roku 1799 Watt wraz z Boultonem walczą o prawa patentowe, wykonywanie silników zlecają innym producentom (z którymi potem walczą w sądach), a dopiero w roku 1781 Edward Bull z Kornwalii zaczyna konstruować silniki dla Boultona i Watta. W tym samym czasie, John Wilkinson dopiero rozwiązuje problem „wytaczania cylindrów” do maszyn Watta. To wszystko zupełnie przeczy logice, tak jak to, że kiedy, po kosztownej i długotrwałej walce sądowej (co podkreśla Wikipedia), wygranej ostatecznie w roku 1799, gdy wygasły prawa do patentu w roku 1800, Watt wycofuje się z interesów i przechodzi na emeryturę.

.5. Co najmniej do roku 1829 trwają problemy z odlewaniem żeliwnych cylindrów do maszyn parowych. Na odlanych 20 szt, wybranych zostaje dwa, jeden z nich działa. Jak pisze Wikipedia o wynalazku Watta: „główna trudność polegała na obróbce tłoków i cylindrów. Ówcześni mechanicy byli raczej kowalami i nie byli w stanie wyprodukować komponentów z wystarczającą precyzją”.

.6. Pierwszy silnik Watta w Niemczech – rok 1848, a w Hiszpanii – rok 1859. Oba silniki pracowały przy wypompowywaniu wody w kopalniach. Były to silniki typu „kiwon”.

.7. Do roku 1800 nie ma żadnych informacji na temat wykonywania suwaka maszyny parowej i pracy maszyn parowych z tłokiem dwustronnego działania. Wszystkie wielojęzyczne Wikipedie prześlizgują się nad tymi tematami w sposób niezwykle podejrzany. Brak informacji o maszynach z poziomo ustawionym cylindrem.

.8. Silniki Newcomena i Watta były olbrzymimi konstrukcjami typu „kiwon”, wykonywały ruchy posuwisto-zwrotne z częstotliwością maksymalnie kilkunastu cykli na minutę.

.9. Jak pisze Wikipedia, „ze względu na niebezpieczeństwo wybuchu kotłów, które znajdowały się na bardzo prymitywnym etapie rozwoju, oraz ciągłe problemy z wyciekami pary, Watt ograniczył użycie pary wysokociśnieniowej – wszystkie jego silniki wykorzystywały parę przy ciśnieniu zbliżonym do atmosferycznego.”

Nie mam nic do dodania…

Pamiętaj! Wikipedia, jak Cyganka –  całą prawdę Ci powie!

Ciąg dalszy nastąpi….

~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~

Linki dodatkowe:

https://en.wikipedia.org/wiki/Newcomen_atmospheric_engine
https://pl.wikipedia.org/wiki/Atmosferyczny_silnik_parowy
https://pl.wikipedia.org/wiki/Thomas_Newcomen
https://en.wikipedia.org/wiki/Beam_engine
https://pl.wikipedia.org/wiki/James_Watt
https://en.wikipedia.org/wiki/James_Watt
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B0%D1%82%D1%82,_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81
https://en.wikipedia.org/wiki/Watt_steam_engine
http://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/launch_ani_beam_engine.shtml
https://pl.wikipedia.org/wiki/Maszyna_parowa

============================================
Do tłumaczenia tekstów można stosować na przykład:
http://free-website-translation.com/

============================================

Spis wcześniejszych zapisów

♫ – OFF TOPIC – SPIS TREŚCI tematów „OT”
https://kodluch.wordpress.com/2018/03/16/%e2%99%ab-off-topic-spis-tresci-tematow-ot/

https://kodluch.wordpress.com/about/

10 uwag do wpisu “♫ – OFF TOPIC – Trzy wieki wykorzystania pary. (część 1. Newcomen i Watt)

Dodaj komentarz

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s